Τα πράσινα έδρανα της Βουλής των Κοινοτήτων ήταν γεμάτα, η ατμόσφαιρα τεταμένη και ηλεκτρισμένη καθώς η κυβέρνηση αγωνιζόταν να περιορίσει μια εντεινόμενη πολιτική κρίση. Το βράδυ της Τρίτης, σε μια ψηφοφορία που θα μπορούσε να καθορίσει την πορεία του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, οι βουλευτές απέρριψαν πρόταση να παραπεμφθεί στην Επιτροπή Προνομίων με 335 ψήφους έναντι 233.
Είχε προηγηθεί μια εκτεταμένη επιχείρηση από την Ντάουνινγκ Στριτ για τη συσπείρωση των Εργατικών βουλευτών, οι οποίοι ψήφισαν τελικά κατά της πρότασης, προστατεύοντας τον πρωθυπουργό από περαιτέρω κοινοβουλευτικό έλεγχο σχετικά με τους ισχυρισμούς ότι παραπλάνησε τη Βουλή όσον αφορά τη διαδικασία ελέγχου του Πίτερ Μάντελσον.
Ο σερ Κιρ απορρίπτει τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία στον διορισμό του λόρδου Μάντελσον ως πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου στις ΗΠΑ – μια θητεία που έληξε απότομα ύστερα από μόλις επτά μήνες λόγω της στενής σχέσης του με τον καταδικασμένο παιδόφιλο Τζέφρι Επστιν.
Ανησυχία για την εθνική ασφάλεια
Η πολιτική αναταραχή εκτυλίσσεται σε ένα υπόβαθρο αυξανόμενων ανησυχιών για την εθνική ασφάλεια. Ο Τζόναθαν Χολ, ο ανεξάρτητος αξιολογητής της κυβερνητικής νομοθεσίας για την τρομοκρατία, προειδοποίησε ότι επιθέσεις που στοχεύουν εβραϊκές κοινότητες αποτελούν «τη μεγαλύτερη κρίση εθνικής ασφάλειας» της τελευταίας δεκαετίας. Τα σχόλιά του ακολούθησαν ένα περιστατικό μαχαιρώματος δύο Eβραίων στο Βόρειο Λονδίνο, το οποίο η αστυνομία χαρακτηρίζει ως σχετιζόμενο με την τρομοκρατία.
Η προσοχή στρέφεται πλέον στις κάλπες. Την ερχόμενη Πέμπτη (7 Μαΐου) εκατομμύρια ψηφοφόροι θα εκλέξουν τοπικά συμβούλια και δημάρχους στην Αγγλία, παράλληλα με κοινοβουλευτικές εκλογές για τις τοπικές κυβερνήσεις στη Σκωτία και στην Ουαλία. Οι προβλέψεις υποδηλώνουν μια δραματική πολιτική μετατόπιση. Οι Εργατικοί αναμένεται να απολέσουν περίπου 1.850 έδρες συμβούλων – πάνω από το 75% αυτών που υπερασπίζονται σήμερα. Οι Συντηρητικοί αναμένεται επίσης να υποστούν απώλειες περίπου 600 εδρών. Το Reform UK και το Κόμμα των Πρασίνων είναι έτοιμα να καταγράψουν σημαντικά κέρδη.
Βουλευτές που μίλησαν στο «Bήμα» περιέγραψαν τέτοια αποτελέσματα ως «άσχημα νέα» για τον πρωθυπουργό που ήδη αντιμετωπίζει ένα σκάνδαλο και επίμονα χαμηλά ποσοστά αποδοχής.
«Μεγάλη μεταβολή στην ισορροπία δυνάμεων»
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, Ρόμπερτ Φορντ, κάνει έναν εντυπωσιακό παραλληλισμό μεταξύ της τρέχουσας πολιτικής στιγμής της Βρετανίας και του πρόσφατου παρελθόντος της Ελλάδας. «Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη μεταβολή στην ισορροπία δυνάμεων σε τοπικές εκλογές από τη δεκαετία του 1960. Ετσι, αυτό που θα δούμε, το οποίο υποψιάζομαι ότι θα είναι αρκετά οικείο στους Ελληνες, είναι ένα είδος ταυτόχρονης κατάρρευσης και των δύο παραδοσιακών κομμάτων και ταυτόχρονα την άνοδο ριζοσπαστικών κομμάτων τόσο στα αριστερά όσο και στα δεξιά» λέει στο «Βήμα». Τοποθετεί ρητά τη Βρετανία σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό μοτίβο πολιτικού κατακερματισμού και προειδοποιεί ότι η θέση του πρωθυπουργού μπορεί να γίνεται ολοένα και πιο επισφαλής: «Είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσεις τα χειρότερα αποτελέσματα τοπικών εκλογών στη σύγχρονη ιστορία ενώ είσαι ο πιο αντιδημοφιλής πρωθυπουργός στη σύγχρονη ιστορία».
Ο καθηγητής Τόνι Τράβερς από το Τμήμα Διακυβέρνησης του London School of Economics περιέγραψε τις επερχόμενες εκλογές ως μέρος ενός ευρύτερου δημοκρατικού μοτίβου που παρατηρείται σε προηγμένες δημοκρατίες. «Αυτές είναι, στην ουσία, μια μορφή βρετανικής εκδοχής ενδιάμεσων εκλογών, όχι μοναδική στη Βρετανία. Τις έχουμε δει πρόσφατα στη Γαλλία, θα τις δούμε στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο» λέει στο «Βήμα». «Οι εκλογές για τα τοπικά κοινοβούλια στη Σκωτία και στην Ουαλία παράλληλα με τις δημοτικές εκλογές σε πολλά μέρη, ιδιαίτερα της αστικής Αγγλίας, ισοδυναμεί με ένα είδος δημοψηφίσματος, όχι μόνο για την κυβέρνηση αλλά σε κάποιον βαθμό και για το μέλλον του πρωθυπουργού».
Προσθέτει ότι η Βρετανία βιώνει μια δομική πολιτική μετατόπιση μακριά από το παραδοσιακό δικομματικό σύστημα. «Εχουμε πλέον τους Πράσινους στα αριστερά των Εργατικών, το Reform στα δεξιά των Συντηρητικών, τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες στο κέντρο. Και, φυσικά, στη Σκωτία και στην Ουαλία υπάρχουν εθνικιστικά κόμματα, το Σκωτικό Εθνικό Κόμμα και το Plaid Cymru. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα δούμε πέντε – ή στην Ουαλία και στη Σκωτία έξι – κόμματα που θα λάβουν πάνω από το 10% των ψήφων, το οποίο θα μοιάζει με τα εκλογικά αποτελέσματα στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες».
«Αποξένωσαν την εκλογική βάση»
Ο δρ Εογκαν Κέλι, μεταδιδακτορικός ερευνητής της βρετανικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, εξηγεί στο «Βήμα» τις αποκλίνουσες περιφερειακές τάσεις: «Πολλές πόλεις, τα κέντρα των πόλεων, κατευθύνονται προς τους Πράσινους, ενώ οι αγροτικές περιοχές και ο μεταβιομηχανικός Βορράς στρέφονται προς το Reform». Καταλογίζει στους Εργατικούς ότι «αποξένωσαν μεγάλο τμήμα της εκλογικής τους βάσης» και παρότι η αλλαγή ηγεσίας είναι αβέβαιη, η πίεση αναμένεται να ενταθεί και «ίσως τους αναγκάσει να αλλάξουν κατεύθυνση και να στραφούν ίσως περισσότερο προς τα αριστερά».
Ο Τομ Λάμποκ, δημοσκόπος και συνιδρυτής της JL Partners, επισημαίνει την ανάδυση ενός κατακερματισμένου πολυκομματικού τοπίου. Σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, μας λέει, μακροχρόνια πολιτικά μοτίβα φαίνεται να καταρρέουν: «Στην Ουαλία, ένας αιώνας πολιτικής ιστορίας πρόκειται να ξαναγραφτεί, αφήνοντας τους Εργατικούς στην τρίτη θέση στην καλύτερη περίπτωση». Θεωρεί ότι οι Εργατικοί δεν έχουν «ένα σαφές αφήγημα για την κατεύθυνση που δίνουν στη χώρα. Είναι βαθιά αντιδημοφιλείς και ανίκανοι να ανακτήσουν τον έλεγχο ενός κύκλου ειδήσεων που κυριαρχείται από τις ενέργειες των ΗΠΑ και τα σκάνδαλα στο εσωτερικό».
Η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής αναδιάταξης. Τα αποτελέσματα της 7ης Μαΐου ενδέχεται να καθορίσουν τη μορφή της βρετανικής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια.
