Ευχηθήκατε ποτέ να είχατε έναν δίδυμο εαυτό για να μοιράζεστε τη δουλειά σας;
Ενας μικρός αλλά αυξανόμενος αριθμός στελεχών κάνει ακριβώς αυτό: δημιουργεί AI εκδοχές του εαυτού του. Αυτή η διαδικασία μάς δίνει μια ιδέα για το πώς θα είναι ο χώρος εργασίας στο μέλλον, όπου το παραγόμενο από έναν άνθρωπο έργο δεν θα προέρχεται πλέον αποκλειστικά από τις δικές του δυνάμεις.
Δείτε πώς λειτουργεί: Ενα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αναλύει τον τρόπο με τον οποίο ένα στέλεχος γράφει, μιλάει και σκέφτεται, μελετώντας τα πάντα – από τα επαγγελματικά email που έχει γράψει μέχρι τις ομιλίες και τις συνεντεύξεις που έχει δώσει. Στη συνέχεια, ο ψηφιακός «σωσίας» αναλαμβάνει διάφορες εργασίες, όπως το να απαντά σε ερωτήσεις υφισταμένων, χρησιμοποιώντας τις γνώσεις και το στυλ επικοινωνίας του συγκεκριμένου στελέχους. Μερικές φορές, υπό μορφή βίντεο, αυτοί οι σωσίες τεχνητής νοημοσύνης μιλούν ακόμη και σε συνέδρια ή κάνουν παρουσιάσεις.
Η εκπαίδευση
Ο Ριντ Χόφμαν, συνιδρυτής του LinkedIn και εταίρος στην εταιρεία επιχειρηματικών κεφαλαίων Greylock Partners, χρησιμοποιεί τον ψηφιακό του σωσία, τον Reid AI, κυρίως για δημόσιες εμφανίσεις και συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης. Το σύστημα, το οποίο εκπαιδεύτηκε με τα βιβλία, τις ομιλίες, τα podcasts και τα άρθρα που έχει γράψει ο Χόφμαν εδώ και 22 χρόνια, έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 75 ομιλίες και παρουσιάσεις από την κυκλοφορία του το 2024 (υπήρξε ωστόσο και ένας άνθρωπος που βοήθησε στην προετοιμασία του περιεχομένου αυτών των εμφανίσεων).
Σε μία από τις εμφανίσεις του Reid AI, σε ένα συνέδριο στο Ντουμπάι, ο ψηφιακός σωσίας αυτοσυστήθηκε στα γαλλικά, τα κινεζικά και τα χίντι μέσω μιας μεγάλης οθόνης. Το Reid AI μιλάει 74 γλώσσες. «Εγώ μπορώ να μιλήσω μόνο μία» λέει ο Χόφμαν. Ο σωσίας τεχνητής νοημοσύνης απάντησε επίσης σε ερωτήσεις στα αγγλικά που του έθεσε ζωντανά ο συνδημιουργός του Μπεν Ρέλες.
Οπως λέει ο Χόφμαν, χάρη στον ψηφιακό του σωσία, κάνει «πολύ περισσότερα από όσα θα μπορούσα να κάνει στο παρελθόν». Και συμπληρώνει: «Τις εβδομάδες που το χρησιμοποιώ μου εξοικονομεί σχεδόν το 50% του χρόνου μου», λέγοντας ότι συνήθως χρησιμοποιεί τον ψηφιακό του σωσία εβδομάδα παρά εβδομάδα.
Πολλαπλασιάζονται;
Οι υποστηρικτές και οι χρήστες των ψηφιακών βοηθών λένε ότι θα απαλλάξουν τα στελέχη από εργασίες ρουτίνας, αφήνοντάς τους χρόνο για δουλειά υψηλότερου επιπέδου. Οι ψηφιακοί εργασιακοί σωσίες θα μπορούσαν να γίνουν ο σημαντικότερος πολλαπλασιαστής παραγωγικότητας μετά τον προσωπικό υπολογιστή, καταλήγει μια έκθεση που δημοσίευσε τον Δεκέμβριο ο Κέβιν Οουκς, επικεφαλής στρατηγικής στο Institute for Corporate Productivity, μια εταιρεία ερευνών και συμβούλων για θέματα ανθρώπινου δυναμικού.
«Ο σωσίας σας θα μπορούσε πιθανώς να αναλάβει τη μισή σας δουλειά, απελευθερώνοντάς σας χρόνο για να ασχοληθείτε με πιο δημιουργικά και στρατηγικά αντικείμενα εργασίας» ανέφερε ο Οουκς σε συνέντευξή του.
Σε δέκα χρόνια, εκτιμά ο Χόφμαν, κάθε εταιρεία με περισσότερους από 50 υπαλλήλους θα έχει κάποιους εξαιρετικά εκπαιδευμένους ψηφιακούς σωσίες, όπως ο δικός του, οι οποίοι θα παρέχονται ως βοηθοί σε ανώτερα στελέχη των τμημάτων διοίκησης, επιχειρηματικής ανάπτυξης, πωλήσεων, εξυπηρέτησης πελατών και δημοσίων σχέσεων.
Μέσα σε μία δεκαετία, προβλέπει ο Χόφμαν, «πολλές μεγάλες εταιρείες θα έχουν ψηφιακούς σωσίες και για τους απλούς υπαλλήλους».
Τα εμπόδια
Ωστόσο, και οι ψηφιακοί σωσίες έχουν μπροστά τους σημαντικά εμπόδια, όπως το να γίνει αποδεκτή η ιδέα της ύπαρξής τους από το ευρύτερο εργατικό δυναμικό. Οι σωσίες εγείρουν επίσης δύσκολα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο που εργαζόμαστε. Ενα από τα σημαντικότερα τέτοια ερωτήματα είναι το κατά πόσο θα αρχίσουν οι εταιρείες να αντικαθιστούν τους εργαζομένους με ψηφιακά αντίγραφα. Επειτα υπάρχει το ζήτημα της ιδιοκτησίας: Δικαιούται η εταιρεία να κρατήσει τη συσσωρευμένη γνώση που τροφοδοτεί τη λειτουργία ενός ψηφιακού σωσία – ή μπορεί ο άνθρωπος να πάρει αυτή την τεχνογνωσία μαζί του αν αποχωρήσει;
Η (κάπως) προσωπική επαφή
Προς το παρόν, κάποια στελέχη λένε ότι οι σωσίες τους τούς δίνουν τη δυνατότητα να βοηθούν πολύ περισσότερους ανθρώπους.
«Ο τρόπος με τον οποίο ο σωσίας μου σας απαντά διαδικτυακά είναι ακριβώς ο ίδιος με αυτόν που θα απαντούσα εγώ» λέει ο Μπάλα Σαθγιαναραγιάναν, επικεφαλής ανθρώπινου δυναμικού στην εταιρεία βιομηχανικής συσκευασίας Greif. Ο σωσίας του, ο οποίος επικοινωνεί μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων, έχει αλληλεπιδράσει με σχεδόν 3.300 υπαλλήλους από τότε που ανέλαβε καθήκοντα, τον Δεκέμβριο.
Ο ψηφιακός σωσίας του Σαθγιαναραγιάναν, το BalaBot, εκπαιδεύτηκε με βάση επιλεγμένο υλικό από αυτό που έχει παραγάγει ο ίδιος, το οποίο είναι διαθέσιμο δημόσια και συμπεριλαμβάνει άρθρα, podcasts και ομιλίες του σε συνέδρια. «Δεν τροφοδοτείται με το ιστορικό των προσωπικών μου email, με φακέλους εμπιστευτικών υποθέσεων, με αρχεία εργαζομένων ή με το περιεχόμενο εσωτερικών επικοινωνιών» σημειώνει.
Ο Μπράιαν Χάρτζερ, διευθύνων σύμβουλος της Quantium Health, λέει ότι δημιούργησε τον δικό του σωσία, τον Virtual Brian, το 2024 «για να λειτουργεί ουσιαστικά σαν να είναι “εγώ”». Το εργαλείο εκπαιδεύτηκε, μεταξύ άλλων, με βάση το βιβλίο του Χάρτζερ για την ηγεσία, ενώ ο ψηφιακός του σωσίας τού πήρε συνέντευξη, ζητώντας από τον Χάρτζερ να αναλύσει περαιτέρω τις απόψεις του γύρω από διάφορα θέματα ηγεσίας.
Δυσλειτουργίες
Ωστόσο, οι σωσίες τεχνητής νοημοσύνης έχουν τα όριά τους και ενδέχεται να χρειάζονται ανθρώπινη επίβλεψη για να διασφαλιστεί ότι λειτουργούν σωστά σε κρίσιμες καταστάσεις. Ενας σωσίας τεχνητής νοημοσύνης με εποπτικό ρόλο θα μπορούσε να προκαλέσει νομικούς πονοκεφάλους, για παράδειγμα, εφαρμόζοντας εσφαλμένα την εργατική νομοθεσία.
Επιπλέον, ένας σωσίας μπορεί να δυσκολεύεται να διαχειριστεί σύνθετες καταστάσεις επικοινωνίας – ακόμη και αν στη λογική του αντικατοπτρίζεται η βασική λογική του τρόπου με τον οποίο αποφασίζει και ενεργεί ένας άνθρωπος.
Και, βέβαια, υπάρχει το κλασικό πρόβλημα των «ψευδαισθήσεων» της τεχνητής νοημοσύνης: Το Reid AI μερικές φορές βγάζει πράγματα από το μυαλό του. Ή η απάντησή του είναι εντελώς λανθασμένη σε μια ερώτηση γνώμης, όπως: «Ποιο είναι το αγαπημένο σου παγωτό;» («Επέλεξε τη βανίλια», λέει ο Χόφμαν, μολονότι «αν έπρεπε να διαλέξω εγώ μια γεύση, θα ήταν μέντα με κομμάτια σοκολάτας. Η έλλειψη δεδομένων εδώ το κάνει να πέφτει έξω, αν και βελτιώνεται».)
Τεχνικά σφάλματα
Τα βασικά τεχνικά σφάλματα είναι επίσης ένα πρόβλημα. Την άνοιξη του 2025, όταν η Κέλι Μόναχαν είχε τη διεύθυνση του ινστιτούτου ερευνών της Upwork, η εταιρεία δημιούργησε ψηφιακούς βοηθούς για εκείνη και για έναν συνάδελφό της. Ο AI κλώνος της, τον οποίο ονόμασε Digital Kelly μετά την αποχώρησή της από την Upwork, υποτίθεται ότι θα καλωσόριζε περίπου 200 στελέχη του ξενοδοχειακού κλάδου σε ένα συνέδριο τον Δεκέμβριο, όπου η Μόναχαν μίλησε για την τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον της εργασίας.
Ομως η Digital Kelly «άρχισε να τραυλίζει, επαναλαμβάνοντας την ίδια φράση» λέει η ίδια. «Στην αίθουσα ακούστηκαν αναστεναγμοί αμήχανης έκπληξης». Η Μόναχαν απενεργοποίησε αμέσως τον ψηφιακό της σωσία. «Γι’ αυτό φροντίζουμε να παρακολουθεί και ένας άνθρωπος» είπε στους παρευρισκομένους αστειευόμενη. «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι έτοιμη για την κεντρική σκηνή».
Οι ψηφιακοί σωσίες εγείρουν ακόμη μεγαλύτερα ερωτήματα σχετικά με τη φύση της απασχόλησης. Για παράδειγμα: Θα μπορούν οι εργαζόμενοι να τους παίρνουν μαζί τους όταν φεύγουν από μια δουλειά; Θα μπορεί ο πρώην εργοδότης τους να συνεχίσει να χρησιμοποιεί την ψηφιοποιημένη τεχνογνωσία τους;
Αντικαταστάτες;
Στο μέλλον, «αναμένω να δω καταστάσεις όπου οι αποχωρούντες υπάλληλοι θα αποζημιώνονται για το γεγονός ότι αφήνουν πίσω τον ψηφιακό τους σωσία, τα σχετικά δεδομένα και τις γνώσεις» λέει ο Γιούρτσις της Vinted.
Φυσικά, οι ψηφιακοί σωσίες γεννούν και μια βασική ανησυχία που αφορά συνολικά την τεχνητή νοημοσύνη: Τι γίνεται αν οι επιχειρήσεις δημιουργούν σωσίες τεχνητής νοημοσύνης εσκεμμένα, έχοντας σκοπό να αντικαταστήσουν υπαλλήλους; «Κάτι τέτοιο, χωρίς σαφή συγκατάθεση και σαφές κανονιστικό πλαίσιο, είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε έντονες αντιδράσεις» λέει η Τόρι Πόλμαν, αναλύτρια και μελετήτρια μελλοντικών τάσεων απασχόλησης στην εταιρεία ερευνών Gartner.
Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με αστραπιαία ταχύτητα, μπορεί ο Reid AI να αντικαταστήσει τον πραγματικό Ρέιντ κάποια μέρα; «Ισως» λέει ο Χόφμαν. Αλλά, όπως και άλλοι άνθρωποι, συνεχίζει, «μπορώ να βρω τρόπους να για να προσαρμοστώ».
