Σπανίως θα πούμε ότι κάτι είναι συγκλονιστικό, χωρίς να υπερβάλλουμε. Στην περίπτωση όμως των φωτογραφιών της Καισαριανής δεν υπάρχει ίχνος υπερβολής. Είναι αδύνατο να μην ταρακουνηθείς λιγάκι εσωτερικά, όταν βλέπεις τόσο καθαρά τους μελλοθάνατους στα τελευταία λεπτά της ζωής τους, καθώς οι Γερμανοί τούς στήνουν στον τοίχο για εκτέλεση, Πρωτομαγιά του 1944.
Φυσικά, οι περισσότεροι από αυτούς ήταν κομμουνιστές, ως προς αυτό αμφιβολία δεν υπάρχει, είναι εξακριβωμένο ιστορικά. Προσωπικά, όμως, στα πρόσωπα των μελλοθανάτων, στις εκφράσεις τους, στο παράστημά τους καθώς βαδίζουν προς το απόσπασμα, μετά από 82 χρόνια δεν βλέπω κομμουνιστές. Βλέπω ανθρώπους που πλήρωσαν με τη ζωή τους τον αγώνα για την ελευθερία της πατρίδας τους. Ως κομμουνιστές, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αγωνίζονταν για μια Ελλάδα κομμουνιστική, δορυφόρο της Σοβιετίας, διότι στο περιβάλλον της εποχής τους έτσι αντιλαμβάνονταν την ελευθερία. Αυτό είναι όμως που τους κάνει τραγικά πρόσωπα: η ματαιότητα του μέλλοντος για το οποίο αγωνίστηκαν και πέθαναν αυτοί οι άνθρωποι.
Εξάλλου, δεν ήταν η Αντίσταση που απελευθέρωσε την Ελλάδα από τη ναζιστική κατοχή, αλλά η πορεία του πολέμου που υποχρέωσε τους Γερμανούς να αποσυρθούν. Ογδόντα δύο χρόνια μετά από τότε, εμείς το γνωρίζουμε καλά αυτό, έχοντας ζήσει την παγκόσμια κατάρρευση του κομμουνισμού στα τέλη του περασμένου αιώνα. Οι εκτελεσθέντες δεν μπορούσαν να το ξέρουν. Υπό το πρίσμα αυτό, λοιπόν, δεν τίθεται ζήτημα ιδιοκτησίας των νεκρών. Δεν είναι αποκλειστικά του ΚΚΕ οι νεκροί ή της Αριστεράς γενικότερα. Είναι οι νεκροί όλων μας.
Είναι απογοητευτικό, όμως, να βλέπουμε ότι είναι τόσο πολλοί ή, μάλλον, τόσο θορυβώδεις εκείνοι για τους οποίους ο Εμφύλιος ακόμη συνεχίζεται, στο επίπεδο των ιδεών τουλάχιστον, με αφορμή την ανεύρεση των φωτογραφιών. Εξαιρώ το ΚΚΕ, το οποίο διεκδικεί να πληρώσει το κράτος για την απόκτησή τους, αλλά να παραδοθούν σε εκείνο οι φωτογραφίες, γιατί είναι κάτι ιδιόμορφο και, ουσιαστικά, εκτός πολιτικής – είναι ένα είδος θρησκείας. Η χαρακτηριστικότερη περίπτωση εργαλειοποίησης των φωτογραφιών για πολιτικούς λόγους και συγχρόνως η πιο βλακώδης ήταν από τον Αλέξη Καραμήτρο. Αυτός ο κακομοίρης, που λέτε, είχε μια πολύ δύσκολη εβδομάδα, γιατί καθώς προσπαθεί να αναδυθεί από το παρελθόν του, ήρθε ο Γιάννης Στουρνάρας και του έδωσε μια γερή πατητή, που τον έστειλε πίσω στα βάθη κι ακόμη παραπέρα – τον πήγε μέχρι το 1944, όπως θα δείτε.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, σε συνέντευξή του, αφηγήθηκε πώς η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα (έτσι τον έλεγαν τότε) προσπάθησε να βάλει χέρι στα αποθεματικά των Ταμείων, μέσω της Τράπεζας Αττικής, αλλά και πώς επιχείρησαν να εκβιάσουν τη συναίνεσή του, χρησιμοποιώντας τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους εναντίον της γυναίκας του. Ο κ. Καραμήτρος ωστόσο δεν είχε ούτε κουβέντα να πει για την ουσία του θέματος. Το γύρισε λοιπόν στο τσάμικο: «Ογδόντα δύο χρόνια μετά, είδαν το φως της δημοσιότητας συγκλονιστικές φωτογραφίες πατριωτών κομμουνιστών, που πηγαίνουν αγέρωχοι στον τοίχο της εκτέλεσης στη Καισαριανή. Για να μας θυμίσουν ότι η Ιστορία δεν γράφεται ούτε από τους νικητές, ούτε από τους πλαστογράφους, ούτε βέβαια από τους ισολογισμούς των τραπεζιτών ή των τοκογλύφων. Η Ιστορία γράφεται από την αντίσταση, την ανυπακοή, τον ηρωισμό και τη θυσία των απλών ανθρώπων». Να προσθέσω, εν παρόδω, ότι η Ιστορία γράφεται και με κωλοτούμπες…
Ομως, τι σχέση μπορεί να έχουν οι 200 της Καισαριανής (που δεν έγραψαν Ιστορία, αλλά ήταν μάλλον τα θύματά της) με την απόπειρα των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ να αποκτήσουν πρόσβαση στα αποθεματικά των Ταμείων; Πώς μπορεί η ανακάλυψη των φωτογραφιών να δικαιώνει μια απόπειρα παρανομίας; Ισως επειδή ο έλεγχος των αποθεματικών συγκαταλέγεται στους «αρμούς της εξουσίας», μαζί με τη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ, τους θεσμούς δηλαδή που επιχείρησε να θέσει υπό τον έλεγχό της η ριζοσπαστική Αριστερά και απέτυχε. Και πάλι, όμως, οι φωτογραφίες δεν δικαιώνουν τα καραγκιοζιλίκια των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Στο κάτω κάτω, οι εικονιζόμενοι στις φωτογραφίες είναι οι ηττημένοι του μέλλοντος – ηττήθηκαν στον Εμφύλιο, πέντε χρόνια αργότερα, ο δε κομμουνισμός κατέρρευσε, επειδή απέτυχε. Αυτό είναι που εντείνει την τραγικότητα των στιγμών και των προσώπων που αποτυπώνονται στις φωτογραφίες. Αντε όμως να καταλάβει ο Καραμήτρος…
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΙ
Εξερράγη ο Κώστας Καιρίδης στη Βουλή, επειδή η Ζωή Κωνσταντοπούλου παρίστανε την αντιστασιακή, μολονότι γεννήθηκε δύο χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση του 1974. Από την απάντηση που έδωσε η πρόεδρος στην επίθεση, υποστηρίζει ότι «επειδή εμένα ο πατέρας μου πέρασε από το έκτακτο στρατοδικείο της χούντας και έκανε τέσσερα χρόνια φυλακή, θα μαζεύετε τα λόγια σας, εσείς που κυβερνάτε με τους νοσταλγούς της χούντας».
Προκύπτει, ως εκ τούτου, ότι, κατά την κυρία Κωνσταντοπούλου, η ιδιότητα του αντιστασιακού κληρονομείται ή, όταν ο αντιστασιακός είναι εν ζωή, μεταβιβάζεται στους κληρονόμους του…
