Η εικόνα σάς είναι σίγουρα οικεία, κυκλοφορεί εξάλλου σε διάφορες παραλλαγές: Μια βασική δείχνει ένα γήπεδο ποδοσφαίρου όπου διεξάγεται ένας αγώνας. Εξω από τον φράχτη βρίσκονται τρία παιδιά διαφορετικού ύψους. Ο ψηλός βλέπει, ο δεύτερος μισοβλέπει, ο κοντύτερος όχι. Δίπλα μια άλλη εικόνα, όπου στον κοντύτερο δίνεται ένα μεγάλο σκαμνί, στον μεσαίο ένα μικρότερο, στον ψηλό τίποτα: τώρα όλοι βλέπουν το ίδιο. Το μήνυμα είναι σαφές: Δικαιοσύνη είναι να κάνεις τη συνθήκη ισότιμη ενισχύοντας τον αδύναμο.
Αόρατοι
Κάνοντας μια βόλτα, βλέπει κανείς, ωστόσο, να κυριαρχεί μια άδικη ισότητα: μια ίση μη προσβασιμότητα στον δημόσιο χώρο (πεζοδρόμια, υπηρεσίες, καταστήματα – εστίασης και μη). Απολαμβάνοντας αυτή την «ίση» μεταχείριση, συμπολίτες μας με αναπηρία αναγκάζονται στην πράξη να μείνουν στο σπίτι τους, βολικά αόρατοι.
Για να τους βοηθήσει να παραμείνουν εγκλωβισμένοι σε αυτό το πλαίσιο, πριν από λίγες ημέρες ο ευρωβουλευτής της ΝΔ Γιώργος Αυτιάς έθεσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το ζήτημα της χρηματοδότησης πρότυπων κοινωνικών κέντρων για παιδιά και γονείς ΑμεΑ. Σύμφωνα με τον έλληνα ευρωβουλευτή, πολλοί γονείς παιδιών ΑμεΑ εκφράζουν έντονη ανησυχία για το μέλλον των παιδιών τους, ιδιαίτερα για το τι θα συμβεί όταν οι ίδιοι δεν θα μπορούν πλέον να τα στηρίζουν. Και προφανώς η λύση που σκέφτηκε ήταν η δημιουργία «χωριών» για ΑμεΑ και τις οικογένειές τους.
Οι αντιδράσεις φυσικά υπήρξαν έντονες, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από τις ενώσεις των αναπήρων, καλώντας τον κ. Αυτιά να αποσύρει την πρότασή του, χαρακτηρίζοντάς τη ως μια απόπειρα επιστροφής σε λογικές «Σπιναλόγκας», που εξορίζουν τους πολίτες από τον κοινωνικό ιστό. «Η αξιοπρέπεια των ατόμων με αναπηρία δεν βρίσκεται στην “προστασία” ενός απομονωμένου χωριού, αλλά στην ελευθερία να ζουν ως ενεργοί πολίτες δίπλα σε όλους τους υπόλοιπους» ανέφερε χαρακτηριστικά η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία. Εξίσου εύγλωττα η Κίνηση Χειραφέτησης Αναπήρων «Μηδενική Ανοχή» σχολίασε πως «η κοινωνία δεν ανήκει στους μη ανάπηρους και δεν αξιώνουμε να μας παραχωρούν μια θέση στο περιθώριό της».
Θα έπρεπε όλα αυτά – και εννοώ τις αντιδράσεις στην πρόταση του ευρωβουλευτή – να αποτελούν κοινό τόπο της κοινής λογικής. Μοιάζει όμως να μην υπάρχει ουσιαστική συναίνεση της κοινής γνώμης σε αυτά τα ζητήματα. Φυσικά, αν ερωτηθούμε επί τούτου για το αν θα πρέπει οι ανάπηροι να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνική ζωή, η απάντηση θα είναι ναι. Μετά ωστόσο επιστρέφουμε στην καθημερινότητα και αφήνουμε τους ανάπηρους στην αορατότητά τους. Κάνουμε και πάλι σαν να μην υπάρχουν, ενίοτε δε ανεχόμαστε και παρόμοιες προτάσεις γκετοποίησης – γιατί περί αυτού πρόκειται, με όσο λουξ περιτύλιγμα και αν παρουσιάζονται.
Μιλώντας για λουξ περιτύλιγμα και καθημερινό μισαναπηρισμό, ας επισημανθεί και η πρόσφατη αναφορά του Αδωνη Γεωργιάδη για τους «μουγγούς βουλευτές που είναι βάρος στη Γη». Πέρα από ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει διάφορες άλλες λέξεις («σιωπηλοί», «άφωνοι»), έχει ενδιαφέρον και το πώς εισάγεται η συγκεκριμένη δήλωση: «Η βασική δουλειά του βουλευτή είναι να μιλάει». Και όπως αποδεικνύει έμπρακτα ο υπουργός Υγείας, η σκέψη πριν από την ομιλία είναι ένα προαιρετικό πάρεργο.
Το πρόβλημα
Σε μία από τις τελευταίες συνεντεύξεις του, στην ιστοσελίδα Flix, ένας άνθρωπος που ήξερε και να σκέπτεται και να μιλάει, ο σκηνοθέτης Νίκος Παναγιωτόπουλος, έξαλλος με όσους βρίσκουν τις ταινίες του βαρετές, επισήμανε ότι είναι οι ζωές των θεατών που είναι βαρετές μέσα στην επαναληπτικότητά τους. Ανάλογα ίσως θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε μήπως το πρόβλημα δεν είναι η ένταξη των αναπήρων στην κοινωνία, αλλά όλων ημών των υπολοίπων, που μες στην ορατότητά μας δεν βλέπουμε – και δεν ακούμε – εν τέλει τίποτα.
