Πλησιάζει το τέλος αυτής της Βουλής και πληθαίνουν διάφορες εκδηλώσεις (από ευτράπελες έως «αποκρουστικές» – όπως εύστοχα χαρακτηρίστηκαν από κάποιους) διαφόρων προσωπικοτήτων που δεν κρατιούνται από το να θυσιάσουν μάτια, χέρια και πόδια για να μας σώσουν από την κόλαση που ζούμε και να κάνουν τους δρόμους να ρέουν μέλι και γάλα. Δωρεάν δημόσιες μεταφορές, αγγελική αγνότητα στις πολεοδομίες και τις αγροτικές επιδοτήσεις «με ένα άρθρο», εκδίωξη του δεξιού λαγοκέφαλου από τις θάλασσές μας και βέβαια αποφασιστική πάταξη του Ελ Νίνιο για τη λύτρωση της συνολικής ανθρωπότητας – όλα τούτα και άλλα πολλά μάς επιφυλάσσουν οι μεγαλοφυείς τούτοι ρέκτες που η ανάλγητη αντίδραση είχε, βλέπετε, αποκλείσει από την εξουσία τόσα χρόνια.
Σαν να μιλούσε για τώρα το είχε πει πολύ καιρό πίσω ο Δημόκριτος: «Πολλοί δρώντες τα αίσχιστα λόγους αρίστους ασκούσιν». Ο Θεόφραστος θα ονόμαζε αργότερα αυτούς τους επαγγελματίες της υποκριτικής «λογοποιούς»: «Η λογοποιία εστί σύνθεσις ψευδών λόγων και πράξεων ων βούλεται ο λογοποιών». Δεν τα ζήσαμε όλα αυτά; Διακίνηση μυθευμάτων για βαγόνια-φαντάσματα και ανύπαρκτες χημικές ουσίες. Κάθε διεθνής οργανισμός να πιστοποιεί την οικονομική ανάταξη της χώρας και οι οργίλοι «περφόρμερς» να σχίζονται για την καταβαράθρωσή της. Απώθηση του τουρκικού αναθεωρητισμού με στρατηγική και αμυντική αναβάθμισή της, ενώ τα «μυστικά του βάλτου» ωρύονται για προδοσίες. Δοκιμασμένη συνταγή του λαϊκίστικου αυταρχισμού: χύνε άφθονα το ψέμα, και πάντα θα βρεθούν εκείνοι που θα το αγοράσουν.
Η βιαιότητα αυτής της επίθεσης έχει βαθιά αίτια. «Λήθη των ιδίων κακών θρασύτητα γεννά», λέει πάλι ο Δημόκριτος. Να μην παραδέχεσαι τίποτα από τα δικά σου ατοπήματα, να ρίχνεις το φταίξιμο για τις δικές σου εγκληματικές επιλογές στους άλλους, να προσπαθείς να σβήσεις, με νέα φανταχτερά περιτυλίγματα, τις ολοζώντανες εικόνες από τον εφιάλτη που μας έκανες να ζήσουμε, να βαφτίζεις την καταστροφική σου πολιτεία σωτηρία του λαού – αυτός είναι ο ορισμός του θράσους. Είναι σωστό να επαινείς (ευ λέγειν) έργα καλά, συνεχίζει ο Δημόκριτος, αλλά να επαίρεσαι για τις καταστροφικές σου πράξεις είναι ίδιον ανδρός «κιβδήλου και απατεώνος». Και για να ολοκληρώσουμε την εικόνα πάλι με αναφορά στον υλιστή σοφό, που κανονικά οι λεγόμενοι «προοδευτικοί» θα πρέπει κάπου να τον έχουν ακούσει (τι λέω τώρα…), καταλήγει πάλι προφητικά ο Δημόκριτος: οι κακοί άνθρωποι που αναρριχώνται σε αξιώματα (οι κακοί ιόντες ες τας τιμάς) όσο περισσότερο ανάξιοι είναι τόσο περισσότερο αποδεικνύονται αμελείς και άχρηστοι (ακηδείς) και γεμίζουν με αφροσύνη και θράσος (αφροσύνης και θράσεος πίμπλανται). Οι κενοί και τυχάρπαστοι δεν έχουν τίποτα για να κρύψουν την ανικανότητά τους από τη βιαιότητα των δημόσιων τρόπων και την εξαλλοσύνη της ρητορικής τους.
Τώρα βέβαια όλο αυτό το υπερθέαμα έχει κάτι το διασκεδαστικό. Η μεταμφίεση και η παρενδυσία ανήκει στον αναγκαίο διάκοσμο της δημοκρατικής ζωής, που συχνά γίνεται χειραγώγηση των συναισθημάτων – η λογική δεν πείθει τον αγριεμένο δήμο. Οι Αθηναίοι αγαπούσαν τον Αλκιβιάδη που τους κατέστρεψε – δυστυχώς, δικαίωμά τους. Η δημοκρατία ένα «παντοπωλείον» είναι όπως την ονόμαζε ο Πλάτωνας, στα ράφια του διατίθενται όλες οι απόψεις για τη ζωή και τον κόσμο και από το σανίδι της σκηνής ακκίζονται όλες οι φυσιογνωμίες (η Ακκώ ήτανε μια κυρία που κράταγε διαρκώς έναν καθρέφτη και θαύμαζε την ομορφιά της). Ολα ετούτα δικαιούνται να δείχνονται και κάθε «λογοποιός» να κάνει τον θόρυβό του. Κάθε άποψη έχει ίσο δικαίωμα να ακουστεί – πράγμα που δεν σημαίνει ασφαλώς ότι όλες έχουν ίσο κύρος –, οι περισσότερες δεν έχουνε κανένα. Ο δημοκρατικός άνεμος ξεσηκώνει πάμπολλα σκουπίδια, αλλά αυτό είναι και το τίμημα της ελευθερίας. Το πράγμα γίνεται δύσκολο όταν οι υποκριτές επί σκηνής παίρνουν γι’ αληθινά τα φκιασίδια που φοράνε κι επικίνδυνο όταν το ψέμα το καταπίνει ο λαός.
Απολαύστε την επιθεώρηση. Και κάντε για καλό και για κακό την προσευχή σας.
Ο κ. Περικλής Σ. Βαλλιάνος είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ.
