Λίγο μόλις πριν υποδεχόμαστε το προεκλογικό έτος 2026 και να που τελειώνει ήδη και ο Φεβρουάριος και η άνοιξη κάνει το πρώτο της βήμα και αυτή. Κυλάει γρήγορα ο χρόνος και πίσω από τα τείχη του οικισμού μοιάζει αδιατάρακτη η βεβαιότητα ελέγχου της ροής του. Μια μηχανική επανάληψη κερδίζει και άτομα και συλλογικότητες – τι έκφραση και αυτή –, περιστρέφονται γύρω από τον εαυτό τους, έξω και μακριά από τον πραγματικό κόσμο και την ορμή του. Σαν πέτρα την πέτρα να υψώθηκε ένας αόρατος φραγμός που όλα τα φυλακίζει.
Εκεί που μια κοινωνία σε μια παρατεταμένη και αγωνιώδη κρίση υποβάθρου ψάχνει τρόπους να απελευθερωθεί από το πλέγμα των εμποδίων που την καθηλώνουν, οι θεσμικά υπεύθυνοι να σηκώσουν το βάρος αυτής της υποχρέωσης, τα πολιτικά κόμματα, ζουν στον μικρόκοσμό τους, πίσω από τα «τείχη» του το καθένα, αυτοαναφορικά και περίκλειστα.
Ιδανικοί μικρόκοσμοι, που προτιμούν τον μικρό ορίζοντα της δικής τους περιορισμένης ύπαρξης, έστω και ως συνθήκη καταθλιπτικής επιβίωσης. Από το κυβερνητικό σχήμα ως το πιο μικρό στη Βουλή κόμμα, η επιλογή των κριτηρίων του μικρόκοσμου κυριαρχεί, η υπόσταση του μεγάλου έξω κόσμου, του κόσμου των ανθρώπων, δεν ενδιαφέρει, αυτό που στην πολιτική έχει τη θέση του ως «κοινό καλό» είναι εκτός προσοχής, ενδιαφέροντος και στόχων. Ακολουθεί η αποστεωμένη πολιτική δράση, με γνωρίσματα ακτιβισμού και κριτήρια αυτοπροστασίας του μικρόκοσμου.
Οι εκλογές εν όψει συντηρούν αυτή την υπαρξιακή επιλογή των κομμάτων και εμποδίζουν και αναστέλλουν κάθε ματιά έξω από τις ανάγκες επιβίωσης του κάθε μικρόκοσμου, όπου αυτό που θα έθετε, ως γόνιμη ιδέα ή ως εξωστρεφής πρωτοβουλία, σε κίνδυνο τη συνοχή του μικρόκοσμου, αφορίζεται με ένταση θρησκευτικού φανατισμού.
Ετσι όλα υποτάσσονται στον ευκαιριακό εκλογικό στόχο. Αν το δούμε αυτό ως επαναλαμβανόμενη σταθερά επιλογή, από εκλογές σε εκλογές, έχουμε μια μονογραφία της σύγχρονης πολιτικής μας ζωής. Ολα εξωτερικά μοιάζουν λογικά. Η κυβέρνηση επιμένει στον μη ρεαλιστικό στόχο της αυτοδυναμίας, προτάσσοντας την αποκλειστικότητα της εξουσίας της, μέσα από ταπεινωτικά διλήμματα, εγκλωβισμένη στη φιλοσοφία του δικού της μικρόκοσμου, με τα κοινωνικά χαρακτηριστικά που γνωρίζουμε και την προτεραιότητα της «σταθερότητας», που για κάθε μικρόκοσμο αποτελεί τον μεγάλο σκοπό του.
Μικρόκοσμοι σε πραγματική απόγνωση ως προς εαυτούς, συνωστίζονται στον χώρο της αντιπολίτευσης. Υπαρκτοί αλλά και σχεδιαζόμενοι. Αν στο κυβερνητικό σχήμα επιβιώνει μια αιτιολογία προσχηματικής ιδεολογικής απόχρωσης, στα περιορισμένης εκλογικής απήχησης κόμματα της αντιπολίτευσης έρχεται η προσωποποίηση να επιδεινώσει και να συρρικνώσει τον μικρόκοσμό τους. Αν ένα πρόσωπο είναι η αφετηρία, είναι μαζί και το όριο. Ο μικρόκοσμος, όποια μορφή και αν έχει, ατομικός ή κοινωνικός, είναι ακριβώς ο συμβιβασμός με το όριο, η αποδοχή του ως τελική και ανυπέρβλητη γραμμή ύπαρξης.
Στη μεθόριο αυτή της γραμμής δοκιμάζονται στην ανθρώπινη διαδρομή όλες οι κοινωνίες. Χρειάζεται μια αντοχή ακόμη και η κατεύθυνση της ματιάς. Σήμερα, στην Ελλάδα, η ματιά είναι οργανωμένα στραμμένη στον κόσμο μέσα από τα τείχη. Αυτό μοιραία μας απομακρύνει από το παρόν και εγκαθιστά το παρελθόν κυρίαρχη αναφορά στη θέση του νοήματος. Ανυπέρβλητα δυσανάλογο και απαιτητικό, το παρόν μπορεί να υπάρξει μόνο εναντίον αυτής της καθυστερημένης ανθολογίας του τοπικού μας μικρόκοσμου.
O κ. Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας.
