Πριν φθάσει στο τέλος του ο Ιανουάριος αυτού του προεκλογικού έτους, μοιάζει να μας έχει δώσει την πλήρη εικόνα αυτού που φέρνει ο χρόνος, τόσο ως προς τα κριτήρια της επόμενης αναμέτρησης όσο και ως προς την ατμόσφαιρα που θα μας συνοδεύσει ως την κάλπη. Ενας αναβρασμός και μια αναταραχή, μια ασάφεια στον ορίζοντα και μια σύγχυση στην πολιτική καθημερινότητα. Είναι φανερό πως συνομιλούμε με το τέλος μιας περιόδου που από την αφετηρία της διασώζεται (και αυτό οριακά) η αντοχή του κυβερνώντος κόμματος και προς το τέλος της καταγράφεται μια ανακατανομή στην αντιπολίτευση, με την αδυναμία της να εκφράζεται ως κατακερματισμός και από ορισμένα μέρη της να βιώνεται ως αδιέξοδο.
Είναι λογικό μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον να φουντώνει ο αναβρασμός. Η προετοιμασία νέων κομμάτων, άλλων με μη επαρκή προπαρασκευή, άλλων με επιφύλαξη ή και αμφιβολία περί του πρακτέου, διαμορφώνει κλίμα αναμονής, τροφοδοτεί προσδοκίες και προκαλεί αντιδράσεις. Οι τελευταίες, έντονες, υπερβολικές, ακραίες, προέρχονται από την ήδη διαμορφωμένη κατάσταση και τους ποικίλους υποστηρικτές της.
Τα νέα κόμματα που κυοφορούνται είναι μια απειλή και αυτή η απειλή που προαναγγέλλει τη μεταβολή, που ως αίτημα υπαρκτό ωριμάζει και ψάχνει τρόπο – συχνά το σημειώνω – να εκφραστεί, πυροδοτεί έναν αναβρασμό και προσθέτει ανησυχία στους διαχειριστές της σημερινής συνθήκης. Ενα κομματικό σύστημα με μακρύ βίο, συνηθισμένο τρόπο λειτουργίας, σταθερό, επαναλαμβανόμενο, οικείο, δεν αγαπάει ιδιαίτερα παρόμοιες καταστάσεις. Ελπίζει σε έναν αδιέξοδο αναβρασμό, σε μια αδυναμία αυτός να βρει πειστική έκφραση και δημιουργική συμμετοχή.
Λογικό να δυναμώνει και η σύγχυση. Οταν η αναζήτηση δεν βρίσκει ανοιχτό δρόμο απαντήσεων, οι εργάτες της σύγχυσης έχουν εύκολο το έργο. Η σύγχυση είναι η εγκατάσταση σε μια διαρκή ανακύκλωση. Με δεδομένο ότι το παρελθόν παρέχει ανεξάντλητο υλικό για την τροφοδοσία αυτής της ανακύκλωσης, μπορεί, χρόνια και χρόνια, μια εξουσία να αντλεί επιχειρήματα και νόημα από αυτό.
Στη γραμμή αυτή το παρόν υποβαθμίζεται, οι ευθύνες για το παρόν βγαίνουν από τη συζήτηση και οι διαχειριστές του διέρχονται με μικρές απώλειες από το μέτωπο. Η σύγχυση είναι η αδυναμία διάκρισης που προκύπτει. Ολα γίνονται σχετικά, η αξιολόγηση δυσκολεύει και η ιεράρχηση χάνει την αξία της. Η πολιτική μάχη διεξάγεται σε μια ζώνη ακατανοησίας για τους πολλούς, που δεν έχουν ούτε τον χρόνο από την καθημερινή μέριμνα ούτε τον οπλισμό να διαφύγουν από την παγίδα της σύγχυσης.
Ετσι η αναμέτρηση που έρχεται ξεφεύγει από το παραδοσιακό πλαίσιο. Είναι κάτι περισσότερο από μια συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση. Με την εμπειρία δεδομένη, ένα παγκόσμιο περιβάλλον σε αναβρασμό και σύγχυση και αυτό, όλα τα θεμελιώδη ζητήματα της σύγχρονης Ελλάδας έρχονται αμείλικτα μπροστά. Θεσμική λειτουργία, Δικαιοσύνη, εφαρμογή του νόμου, δικαιότερη κατανομή των πόρων, ανισότητες, μεταξύ τόσων σημαντικών άλλων.
Η πλευρά της συντηρητικής συνηγορίας έχει ήδη ανακηρύξει τη «σταθερότητα» ως το υψηλό αγαθό, που όλοι και όλα οφείλουν αποδοχή και συμβιβασμό. Με αυτό που στο θεμέλιο αντιπροσωπεύει ως αντίληψη εξουσίας το συγκεκριμένο σύνθημα καλούνται να αντιταχθούν οι πολιτικές δυνάμεις που ευαγγελίζονται αλλαγές. Διευκρινίζοντας τη θέση τους μέσα στον αναβρασμό και διαλύοντας μαχητικά τη σύγχυση. Το έργο είναι δύσκολο και η ως τώρα ανταπόκρισή τους δεν είναι στο ύψος της ανάγκης.
Ο κ. Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας.
