Κατ’ επανάληψη, η ναυτιλιακή βιομηχανία περιγράφεται ως κυκλική, ανθεκτική και ως η ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου εμπορίου. Στα χρόνια που δραστηριοποιούμαι στον κλάδο, η ναυτιλία είναι όλα αυτά – και ακόμη περισσότερα. Η αγορά μας βιώνει τακτικά κύκλους, με ανόδους και καθόδους που επηρεάζονται από τα ναύλα, τη ζήτηση για πλοία και φορτία, αλλά και από εξωγενείς παράγοντες, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις και ένα ολοένα λιγότερο προβλέψιμο επιχειρησιακό περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, η ναυτιλία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της, ξεπερνώντας τις κρίσεις και διατηρώντας το παγκόσμιο εμπόριο σε κίνηση, μεταφέροντας πάνω από το 90% των αγαθών διεθνώς. Με τα χρόνια, εξελιχθήκαμε, επιμείναμε, συνεργαστήκαμε – και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε.
Η αβλαβής διέλευση και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, κρίσιμες όχι μόνο για τη διακυβέρνηση των παγκόσμιων θαλασσών αλλά και για την ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου μέσω της ναυτιλίας. Οι αρχές αυτές έχουν τεθεί στο περιθώριο λόγω γεωπολιτικών συγκρούσεων, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στο Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο, ιδίως καθώς τέτοιες εξελίξεις ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια των ναυτικών. Είναι απαράδεκτο να τίθενται σε κίνδυνο ζωές ναυτικών απλώς και μόνο επειδή κάνουν τη δουλειά τους.
Εν τούτοις, η έννοια του κινδύνου βρίσκεται σήμερα σαφώς στο προσκήνιο. Υπάρχει κίνδυνος για τις θαλάσσιες διαδρομές· κίνδυνος για τις εφοδιαστικές αλυσίδες· κίνδυνος που απορρέει από τις γεωπολιτικές εντάσεις και από ένα λιγότερο προβλέψιμο εμπορικό περιβάλλον. Αν και οι κίνδυνοι αυτοί δεν είναι νέοι, γίνονται ολοένα πιο σύνθετοι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πιο οξείς.
Η ναυτιλία λειτουργούσε πάντοτε σε ένα απαιτητικό περιβάλλον και διαρκώς προσαρμοζόταν στις αλλαγές. Σε αυτό έγκειται η δύναμή μας: είμαστε ευέλικτοι και ανθεκτικοί. Ωστόσο, εξαρτόμαστε επίσης από ένα σταθερό νομικό και κανονιστικό πλαίσιο. Οι διεθνείς κανόνες που διέπουν τη ναυτιλία και το εμπόριο δεν είναι αφηρημένες αρχές· αποτελούν τις πρακτικές βάσεις που επιτρέπουν τους εμπορικούς πλόες των πλοίων, τη μεταφορά φορτίων και την πραγματοποίηση επενδύσεων.
Η διατήρηση αυτών των θεμελίων απαιτεί συνεχή προσήλωση στην πολυμέρεια και στο κράτος δικαίου. Απαιτεί επίσης μια προσεκτική ισορροπία μεταξύ εμπορικής πραγματικότητας και ρυθμίσεων, ώστε να διατηρείται η ανταγωνιστικότητα και ο κλάδος να λειτουργεί σε ένα ευρύτερο περιβάλλον ισοτιμίας για τα μέλη του. Οι προστατευτικές πολιτικές δεν αποδίδουν· οι περιορισμοί στο εμπόριο, είτε μέσω δασμών είτε μέσω άλλων μονομερών μέτρων, προσθέτουν κόστος, πολυπλοκότητα και αβεβαιότητα στις ναυτιλιακές δραστηριότητες. Ο κλάδος χρειάζεται σταθερές συνθήκες ανάπτυξης, που περιλαμβάνουν ανοικτές αγορές και δίκαιο ανταγωνισμό.
Η ναυτιλία, ως παγκόσμια βιομηχανία, διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: αποτελεί έναν από τους πλέον ολοκληρωμένα και επιτυχημένα διεθνώς ρυθμιζόμενους τομείς, με τον International Maritime Organization να παρέχει ένα παγκοσμίως συμφωνημένο πλαίσιο για την ασφάλεια, την προστασία και την περιβαλλοντική επίδοση.
Σε περιόδους αβεβαιότητας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να συνεχίσουμε να στηρίζουμε τον IMO και το πολυμερές σύστημα που εκπροσωπεί. Ως μία από τις πρώτες μη κυβερνητικές οργανώσεις που έλαβαν καθεστώς συμβούλου προς τον IMO το 1961, το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο δραστηριοποιείται διαχρονικά στον πυρήνα του Οργανισμού, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση λειτουργικών κανονισμών που διέπουν τον κλάδο. Ο κατακερματισμός, είτε μέσω εμπορικών μέτρων είτε μέσω περιφερειακών ρυθμίσεων, υπονομεύει τελικά αυτό το πολυμερές σύστημα, την αποδοτικότητα της βιομηχανίας και αυξάνει το κόστος.
Ο κλάδος μας συχνά παραμένει αόρατος, αλλά παραμένει θεμελιώδης για την οικονομική ανάπτυξη. Καθώς οι εμπορικές διαδρομές εξελίσσονται και οι αγορές προσαρμόζονται, η ναυτιλία πρέπει να παραμένει τόσο ανθεκτική όσο και ελκυστική για επενδύσεις. Από πρακτική σκοπιά, η ανθεκτικότητα σημαίνει ισχυρές και διαφοροποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες, λιμάνια ικανά να υποστηρίξουν νέα καύσιμα και τεχνολογίες, και ένα ανθρώπινο δυναμικό κατάλληλα εκπαιδευμένο για τις επιχειρησιακές και τεχνικές απαιτήσεις του στόλου του μέλλοντος. Πρόκειται για μακροπρόθεσμες επενδύσεις που εξαρτώνται από κανονιστική σαφήνεια και σταθερότητα πολιτικών.
Η απανθρακοποίηση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο κλάδος έχει δεσμευθεί στους στόχους της Στρατηγικής του IMO για το 2023 σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία και έχει ήδη επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στη δοκιμή και υιοθέτηση εναλλακτικών καυσίμων και καινοτόμων τεχνολογιών. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η βιομηχανία κινείται ταχύτερα από τον διάλογο που εξελίσσεται διεθνώς, η πρόοδος παραμένει αργή, καθώς εξαρτάται τόσο από την ανάπτυξη και διαθεσιμότητα καυσίμων μηδενικών ή σχεδόν μηδενικών εκπομπών όσο και από τις υποστηρικτικές υποδομές και ένα κανονιστικό πλαίσιο που προσφέρει επενδυτική βεβαιότητα.
Μια παγκόσμια βιομηχανία χρειάζεται παγκόσμιους κανόνες. Είναι απαραίτητο τα κράτη-μέλη να καθορίσουν μια σαφή πορεία, με κατάλληλους και εφαρμόσιμους διεθνείς κανονισμούς, ώστε να προχωρήσουμε στην πορεία της απανθρακοποίησης. Αυτό θα εξασφαλίσει τη ρυθμιστική βεβαιότητα που έχει ανάγκη η ναυτιλία και θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των παραγωγών ενέργειας, επιταχύνοντας την παραγωγή και την προσφορά.
Καθώς συνεχίζουμε να κινούμαστε σε αυτόν τον «τροχό της ανθεκτικότητας», είμαι βέβαιος ότι ο κλάδος μας θα επιμείνει και θα προχωρήσει μπροστά για να αντιμετωπίσει τις συλλογικές προκλήσεις. Η συνεργατική φύση της ναυτιλίας είναι μοναδική: βιομηχανία, κυβερνήσεις, συνδικάτα και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς συνεργάζονται στενά – και αυτό είναι που μας καθιστά τόσο προσαρμοστικούς. Η επιτυχία μας, καθώς και η ομαλή συνέχιση του παγκόσμιου εμπορίου, οφείλονται στη συνεργασία και στη δέσμευσή μας για ένα αποδοτικό και βιώσιμο μέλλον της ναυτιλίας.
Ο κύριος Emanuele Grimaldi είναι πρόεδρος του Διεθνούς Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου.
