Από την Παιδαγωγική Ακαδημία της Λάρισας μέχρι το Πανεπιστήμιο Λούντβιχ Μαξιμίλιαν του Μονάχου, η Βασιλεία Τριάρχη-Χέρμαν ήρθε στη Γερμανία τη δεκαετία του 1970 παρακινημένη από την αγάπη της για την παιδαγωγική επιστήμη. Πανεπιστημιακός, ερευνήτρια και σύμβουλος εκπαιδευτικής πολιτικής στη Βαυαρία, ασχολήθηκε ιδιαίτερα με ζητήματα διγλωσσίας, διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και σχολικής ένταξης των παιδιών με μεταναστευτική προέλευση. Μιλά στο «Βήμα του Μονάχου» για τη διαδρομή της και τις προκλήσεις που αντιμετώπισε.
Ποιο ήταν το όνειρό σας ως παιδί και τι σας ώθησε να σπουδάσετε παιδαγωγικά;
«Οταν ήμουν 15 χρονών εργάστηκα το καλοκαίρι στο Ψυχολογικό Κέντρο Βορείου Ελλάδος, ένα κέντρο εκπαίδευσης παιδιών με ειδικές ανάγκες. Ζώντας από κοντά με τα παιδιά αυτά ενθουσιάστηκα με αυτό που καθημερινά βίωνα μαζί τους. Ιδιαίτερα με εντυπωσίασε η Διευθύντρια αυτού του Ιδρύματος, η οποία είχε σπουδάσει στη Γερμανία. Τη θαύμαζα πολύ τόσο για τον τρόπο συμπεριφοράς της στα παιδιά αυτά όσο και για το έργο της, το οποίο βέβαια για εκείνη την εποχή ήταν πρωτοποριακό στην Ελλάδα. Τότε αποφάσισα ότι θέλω να βοηθήσω τα παιδιά αυτά και να σπουδάσω Ειδική Αγωγή στη Γερμανία. Απώτερος στόχος μου ήταν η βελτίωση της εκπαίδευσης των παιδιών με ειδικές ανάγκες στην Ελλάδα».
Πώς ήρθατε στη Γερμανία;
«Μετά την ολοκλήρωση των δίχρονων σπουδών μου στην Παιδαγωγική Ακαδημία Λαρίσης, θέλησα να συνεχίσω τις σπουδές μου στην Ειδική Αγωγή σε Πανεπιστήμιο της Γερμανίας, καθώς τη δεκαετία του 1970 δεν είχε κανείς τη δυνατότητα να κάνει ανάλογες σπουδές στην Ελλάδα. Στην πραγματοποίηση αυτής της επιθυμίας μου αρχικά με στήριξε αφάνταστα ο πατέρας μου οικονομικά. Στη συνέχεια με υποτροφία του Ινστιτούτου Γκαίτε ολοκλήρωσα την εκμάθησης της γερμανικής γλώσσας και πήρα στο τέλος το πτυχίο, που ήταν απαραίτητο για την εισαγωγή μου στο Πανεπιστήμιο-Λούντβιχ-Μαξιμίλιαν του Μονάχου».
Και έτσι ξεκίνησαν οι σπουδές σας στην Ειδική Αγωγή;
«Ακριβώς. Σπούδασα Ειδική Αγωγή (Ειδικότητα: Θεραπεία του Λόγου), Ψυχολογία και Φωνητική. Μετά από τέσσερα χρόνια σπουδών πήρα τον τίτλο του Magister Artium και στη συνέχεια μετά από τρία χρόνια στην ηλικία των 28 χρονών τον διδακτορικό τίτλο με υποτροφία από το γερμανικό κράτος (Deutsche Akademische Austauschdienst)».
Η ακαδημαϊκή καριέρα ήταν δικός σας στόχος ή όνειρο του πατέρα σας;
«Ειδικά η καριέρα μου στο Πανεπιστήμιο βασιζόταν σίγουρα στα όνειρα του πατέρα μου. Ο δικός μου ο στόχος ήταν να μπορώ να συμβάλω στην εκπαίδευση και αγωγή παιδιών και εφήβων. Αυτό ήταν το όνειρό μου και σήμερα χαίρομαι που μπόρεσα να το πραγματοποιήσω. Εργάστηκα ως εκπαιδευτικός, λογοθεραπεύτρια, καθηγήτρια της Βαυαρικής Ακαδημίας για Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών και Στελεχών Εκπαίδευσης Ντίλινγκεν, καθώς και ως Σύμβουλος του Βαυαρικού Κρατικού Ινστιτούτου για Σχολική Ποιότητα και Εκπαιδευτική Ερευνα. Ταυτόχρονα, για 30 χρόνια δίδαξα στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου στον Τομέα της Ειδικής Αγωγής».
Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην αρχή της καριέρας σας;
«Για προσωπικούς λόγους δεν γύρισα στην Ελλάδα, όπως ήταν το όνειρό μου. Αν και είχα σπουδάσει στη Γερμανία, αντιμετώπισα ως Ελληνίδα παιδαγωγός δυσκολίες στην εύρεση εργασίας στο Μόναχο. Με τη βοήθεια του Ελληνικού Γενικού Προξενείου δημιούργησα δύο ειδικές τάξεις για Ελληνόπουλα με μαθησιακές δυσκολίες που ήταν ενταγμένες σε βαυαρικό Ειδικό Σχολείο. Εκεί εργάστηκα μερικά χρόνια. Ταυτόχρονα, κατάφερα να πάρω την άδεια εξάσκησης του επαγγέλματος της λογοθεραπεύτριας στη Βαυαρία. Στο Πανεπιστήμιο άρχισα να εργάζομαι ένα χρόνο μετά την αποφοίτησή μου. Είχα πάντα την υποστήριξη της καθηγήτριάς μου, η οποία ήταν σύμφωνη να συμπεριλάβω στο μάθημα που δίδασκα θέματα σχετικά με τη Διγλωσσία. Εκείνα τα χρόνια, τη δεκαετία του 1980, τα θέματα αυτά δεν ανήκαν στη διδακτέα ύλη της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών, αν και ένα σεβαστό ποσοστό των μαθητών αποτελείτο από αλλοδαπούς μαθητές».
Είστε της γνώμης ότι η δίγλωσση εκπαίδευση μπορεί να συμβάλει θετικά στην καλύτερη ανάπτυξη των μαθητών και μαθητριών; Και αν ναι, πώς;
«Ναι, πορίσματα διεθνών, διαχρονικών ερευνών βεβαιώνουν τη θετική επίδραση της δίγλωσσης εκπαίδευσης στη γνωστική, γλωσσική και συναισθηματική ανάπτυξη παιδιών, καθώς και στις σχολικές τους επιδόσεις. Ακόμη, έχει διαπιστωθεί ότι για την εκπαίδευση παιδιών με μεταναστευτική προέλευση είναι πολύ σημαντικό, η διδασκαλία, ιδιαίτερα στα πρώτα σχολικά χρόνια, να πραγματοποιείται κυρίως στη μητρική τους γλώσσα. Αυτό συμβάλλει τα μέγιστα στο να αναπτύξει το μεταναστόπουλο τη λεγόμενη “γνωστική ακαδημαϊκή γλωσσική ικανότητα”. Είναι εύλογο ότι αυτή η γλωσσική ικανότητα είναι απαραίτητη για τη σχολική μάθηση και ταυτόχρονα καλλιεργείται μέσω της σχολικής μάθησης».
Πιστεύετε λοιπόν ότι τα Ελληνόπουλα που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία μπορούν να αναπτύξουν αυτή τη γλωσσική ικανότητα;
«Βέβαια! Σε αυτό οφείλεται το γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό των αποφοιτούντων από τα ελληνικά σχολεία της Βαυαρίας έχει κάνει πανεπιστημιακές σπουδές. Σε μια ερευνητική μελέτη που έκανα ως Σύμβουλος του Βαυαρικού Κρατικού Ινστιτούτου για Σχολική Ποιότητα και Εκπαιδευτική Ερευνα πριν μερικά χρόνια και στην οποία συμμετείχαν 716 πρώην μαθητές και μαθήτριες των ελληνικών σχολείων, που διαμένουν σήμερα τόσο στην Ελλάδα και τη Γερμανία όσο και σε άλλα μέρη της Ευρώπης και της Αμερικής, διαπιστώθηκε ότι 68,20% φοίτησαν σε μια πανεπιστημιακή σχολή και 32,70% σε μια σχολή επαγγελματικής κατάρτισης».
Είστε της γνώμης ότι οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν στα ελληνικά σχολεία θα πρέπει να έχουν εξειδικευμένες γνώσεις;
«Πιστεύω ότι θα πρέπει στο πλαίσιο της διδασκαλίας τους να λαμβάνουν υπόψη τις ικανότητες και δεξιότητες αλλά και τις αδυναμίες των Ελλήνων μαθητών που μεγαλώνουν σε ένα δίγλωσσο και διπολιτισμικό περιβάλλον. Είναι απαραίτητο, επομένως, να κατέχουν επιστημονικές γνώσεις σχετικά με τη γλωσσική, γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη αυτών των παιδιών και να γίνουν κάτοχοι διδακτικών μεθόδων που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών τους. Γι’ αυτό πριν από 31 χρόνια δημιουργήθηκε το τμήμα Μετεκπαίδευσης και Επιμόρφωσης Ελλήνων Εκπαιδευτικών στην Ακαδημία Ντίλινγκεν».
Μπορείτε να μας μιλήσετε για την Ακαδημία Ντίλινγκεν;
«Η Ακαδημία Ντίλινγκεν είναι ο κεντρικός φορέας Επιμόρφωσης και Μετεκπαίδευσης Εκπαιδευτικών και Στελεχών Διοίκησης στη Βαυαρία. Βρίσκεται σε ένα μοναστήρι στο χωριό Ντίλινγκεν περίπου 120 χλμ. έξω από το Μόναχο. Σήμερα στα επιμορφωτικά και μετεκπαιδευτικά προγράμματά της συμμετέχουν εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων από τα σχολεία της Βαυαρίας».
Πώς δημιουργήθηκε το τμήμα για τους Ελληνες εκπαιδευτικούς και ποιο ήταν το αντικείμενο των επιμορφώσεων;
«Μέλη του διοικητικού συμβουλίου των Ελλήνων εκπαιδευτικών με παρακάλεσαν να τους βοηθήσω στη δημιουργία ενός επιμορφωτικού προγράμματος για εκπαιδευτικούς των ελληνικών σχολείων. Μετά από αίτηση του τότε Γενικού Προξένου στο Βαυαρικό Υπουργείο Παιδείας, ιδρύθηκε το 1994 το πρόγραμμα μετεκπαίδευσης Ελλήνων εκπαιδευτικών στη σχολική συμβουλευτική. Το διετές αυτό πρόγραμμα, που είχε την οικονομική στήριξη του Βαυαρικού Υπουργείου Παιδείας, εντάχθηκε στην Ακαδημία Ντίλινγκεν. Το δίπλωμα του Συμβούλου-Παιδαγωγού που παρεχόταν στους επιτυχόντες είχε την κρατική αναγνώριση στη Γερμανία. Για εκπαιδευτικούς που δεν είχαν τον χρόνο να συμμετάσχουν στο δίχρονο μετεκπαιδευτικό πρόγραμμα, γίνονταν παράλληλα και σεμινάρια σε θέματα της Σχολικής Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας, Διδακτικής και Πληροφορικής».
Είχε το δίπλωμα του Συμβούλου-Παιδαγωγού κρατική αναγνώριση και στην Ελλάδα;
«Τα πτυχία που δόθηκαν στους συμμετέχοντες στους τρεις πρώτους κύκλους σπουδών πήραν την κρατική αναγνώριση από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας. Οχι όμως και τα πτυχία των δύο επομένων κύκλων σπουδών. Για αυτό πραγματοποιούνταν από το 2015 για τους Ελληνες εκπαιδευτικούς μόνο επιμορφωτικά σεμινάρια».
«Είναι απαραίτητο οι εκπαιδευτικοί που αποσπώνται από την Ελλάδα να μένουν τουλάχιστον 5 έως 6 χρόνια στη Γερμανία».
Διατελέσατε και σύμβουλος στο Βαυαρικό Κρατικό Ινστιτούτο για τη Σχολική Ποιότητα και Εκπαιδευτική Ερευνα. Ποιες αρμοδιότητες είχατε εκεί;
«Στο Ινστιτούτο αυτό αναπτύσσονται τα αναλυτικά προγράμματα, καθώς και κάθε εκπαιδευτικό ή ερευνητικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες αλλά και σε Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης της Βαυαρίας. Ημουν υπεύθυνη για διεθνείς συνεργασίες, για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και την πολύγλωσση αγωγή, καθώς και για τα ελληνικά σχολεία της Βαυαρίας».
Ποιο ήταν το μεγάλο σας όνειρο για τα ελληνικά σχολεία;
«Να μετεξελιχθούν σε πραγματικά δίγλωσσα σχολεία, στα οποία να εφαρμόζονται αναλυτικά προγράμματα που έχουν αναπτυχθεί για Ελληνόπουλα που μεγαλώνουν με δύο γλώσσες και δύο πολιτισμούς και ζουν στη Βαυαρία και όχι στην Ελλάδα. Ακόμη, σημαντικό να διδάσκουν εκπαιδευτικοί με εξειδικευμένες γνώσεις και διδακτικές δεξιότητες. Το όνειρό μου ήταν τα ελληνικά δίγλωσσα σχολεία να παρέχουν ίσες δυνατότητες σε όλους τους μαθητές τους. Και σε αυτούς που μετά από 12 χρόνια σχολικής φοίτησης θα είναι σε θέση να αποκτήσουν ένα διπλό απολυτήριο, το λεγόμενο Αμπι-Απο (Abitur-Απολυτήριο), με το οποίο θα μπορούν να σπουδάσουν σε Πανεπιστήμια τόσο της Ελλάδας όσο και της Γερμανίας. Αλλά και σε αυτούς που θα θελήσουν να φοιτήσουν σε μια Σχολή Επαγγελματικής Κατάρτισης. Δίγλωσσα Σχολεία στα οποία τα ελληνόπουλα της Βαυαρίας θα αποκτούν ικανότητες και δεξιότητες κλειδιά με τις οποίες θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν με επιτυχία στις πολύπλευρες προκλήσεις της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας».
Πιστεύετε ότι η σταθερότητα των εκπαιδευτικών είναι σημαντική;
«Είναι απαραίτητο οι εκπαιδευτικοί που αποσπώνται από την Ελλάδα να μένουν τουλάχιστον 5 έως 6 χρόνια στη Γερμανία. Από την πολυετή εμπειρία μου είμαι της γνώμης ότι το 60% του διδακτικού προσωπικού του κάθε σχολείου θα πρέπει να αποτελείται από εκπαιδευτικούς που μένουν μόνιμα στη Βαυαρία, καθώς και ότι οι Διευθυντές των σχολείων θα πρέπει να είναι μόνιμοι. Οι συνεχείς αλλαγές εκπαιδευτικών και διευθυντών επιφέρουν πολλαπλά και πολύπλευρα προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου και σίγουρα και στην εκπαιδευτική διαδικασία».
Γράψατε ένα βιβλίο για τα ελληνικά σχολεία. Τι σας παρακίνησε;
«Μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί τρία βιβλία μου για τα ελληνικά σχολεία. Στο βιβλίο “Ελληνικά Σχολεία στο Μόναχο. 1815-2021. Μια ιστορική μελέτη” παρουσιάζεται στην ελληνική γλώσσα η ιστορία των ελληνικών σχολείων. Στο βιβλίο “Μαθήτριες και μαθητές των Ελληνικών Σχολείων της Βαυαρίας. Μία ερευνητική μελέτη” παρουσιάζονται τα αποτελέσματα μίας έρευνας στην οποία συμμετείχαν 716 πρώην μαθητές και μαθήτριες των Ελληνικών Σχολείων της Βαυαρίας. Στο τρίτο βιβλίο που θα κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες και έχει τον τίτλο “Einblicke in die Geschichte der Privaten Griechischen Schulen in München. 1964-2024” (Επισκόπηση της ιστορίας των ιδιωτικών ελληνικών σχολείων στο Μόναχο. 1964-2024) παρουσιάζονται στη γερμανική γλώσσα τα σημαντικότερα σημεία της ιστορίας των ελληνικών σχολείων στο Μόναχο. Για τη συγγραφή αυτών των βιβλίων αφιέρωσα πραγματικά πολύ χρόνο. Γιατί το έκανα; Γιατί ήμουν και είμαι ακόμη της γνώμης ότι πρέπει να καταγραφεί η ιστορία αυτών των ελληνικών σχολείων και να παρουσιαστεί επιτέλους η μεγάλη και πολύτιμη προσφορά τους στους Ελληνες».
Εχετε διατελέσει και πρόεδρος του Ελληνικού Πολιτιστικού Ιδρύματος «Παλλάδιον». Πώς αποτιμάτε την παρουσία σας εκεί;
«Στα 11 χρόνια της θητείας μου ως πρόεδρος αυτού του ιδρύματος πραγματοποιήθηκαν διάφορες ημερίδες, διαλέξεις και συσκέψεις ιστορικού, οικονομικού, πολιτικού και κοινωνικού περιεχομένου, όπως επίσης συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής, λογοτεχνικά βραδινά και κοινές επιμορφώσεις γονέων και εκπαιδευτικών. Σημαντική ήταν η συμβολή του Ιδρύματος στο να γίνουν τα ελληνικά σχολεία από το σχολικό έτος 2017-18 εξεταστικά κέντρα για την απόκτηση Πιστοποιητικού Γερμανομάθειας της Συνόδου των Υπουργών Παιδείας Γερμανίας. Μια επίσης αξιόλογη δράση ήταν το κοινό πρόγραμμα του Ιδρύματος και του Βαυαρικού Υπουργείου Παιδείας “Ελλάδα-τότε και τώρα” που δημιουργήθηκε το σχολικό έτος 2013-14. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος πραγματοποιούνταν αδελφοποιήσεις ελληνικών Γυμνασίων/Λυκείων και βαυαρικών ανθρωπιστικών Γυμνασίων, εβδομαδιαίες ανταλλαγές επισκέψεων μαθητών, επιμορφώσεις εκπαιδευτικών και μαθητικοί διαγωνισμοί».
Από όλες τις ενασχολήσεις σας, ποια αγαπήσατε περισσότερο;
«Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποια που να μου άρεσε ιδιαίτερα. Η κάθε μια είχε τη δική της ιδιαιτερότητα και ομορφιά, τις δικές της απαιτήσεις, προκλήσεις και τα δικά της ενδιαφέροντα».
Ποιο μήνυμα θέλετε να δώσετε στους νέους;
«Να είστε ευέλικτοι στα ερεθίσματα και τις προκλήσεις που δέχεστε καθημερινά και να τα/τις αντιμετωπίζετε με δημιουργική φαντασία. Ευχή μου είναι να βρείτε έγκαιρα με τι σας αρέσει να ασχολείστε καθημερινά και να έχετε τη δυνατότητα να το ενσωματώσετε στην επαγγελματική σας δραστηριότητα».
Διαβάστε όλα τα άρθρα από το Βήμα του Μονάχου.
