Η χώρα και κατ’ επέκταση η ελληνική οικονομία έχουν εμφανώς εισέλθει σε προεκλογική τροχιά, είτε αυτές προκηρυχθούν πρόωρα το προσεχές φθινόπωρο είτε διεξαχθούν την άνοιξη του 2027, όπως διακηρύσσει με κάθε ευκαιρία ο Πρωθυπουργός.
Κυβέρνηση και κόμματα «χτίζουν» από τώρα τις προεκλογικές τους καμπάνιες, καταρτίζουν σχέδια και προγράμματα, προετοιμάζουν επιμέρους πολιτικές και μέτρα, διαμορφώνουν τον κύκλο των υποσχέσεων που θα καταθέσουν στο εκλογικό σώμα. Ηδη ο υπουργός Οικονομικών επεξεργάζεται το σχήμα και το εύρος των παροχών που πρόκειται να παρουσιαστούν από τον κ. Μητσοτάκη στις αρχές Σεπτεμβρίου, στα εγκαίνια της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης.
«Σουπερμάρκετ»
Κατά τις πληροφορίες, θα εξαντλήσει όλα τα περιθώρια του δημοσιονομικού χώρου που το νέο ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας προβλέπει και όλα τα στοιχεία βεβαιώνουν ότι κινείται σε ένα σχήμα προεκλογικών παροχών που μπορεί να φθάνει και τα 1,4 δισ. ευρώ. Η αίσθηση που κυριαρχεί στην πλατεία Συντάγματος, όπου και η έδρα του υπουργείου Οικονομικών, είναι ότι αυτή τη φορά θα πρόκειται για πακέτο τύπου «σουπερμάρκετ», ικανό να καλύψει όσο το δυνατόν περισσότερες κοινωνικές ομάδες.
Θα περιλαμβάνει, σύμφωνα με τις διαρρέουσες κατά καιρούς πληροφορίες, από μείωση της προκαταβολής φόρου για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υποσχέσεις για μειώσεις των συντελεστών του φόρου εισοδήματος και ειδικά φορολογικά κίνητρα για τις επενδύσεις, μέχρι ρυθμίσεις για το οξύ πρόβλημα της στέγασης των νέων νοικοκυριών, όπως και μέτρα την ενίσχυση των συνταξιούχων, με καταβολή τμήματος της κομμένης από τα μνημόνια 13ης σύνταξης, περιορισμό της εισφοράς αλληλεγγύης, όπως και ρυθμίσεις υπέρ των αγροτών, των χαμηλόμισθων εργαζομένων, των επιδομάτων για τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων στη βάση υπέρβασης της υπογεννητικότητας, και πλήθους άλλων επιμέρους ρυθμίσεων με κοινωνικό πρόσημο. Κοινή είναι η πεποίθηση ότι ο κ. Μητσοτάκης θα επιχειρήσει να συμπεριλάβει ευρύ κύκλο ρυθμίσεων που ακουμπούν στα προγράμματα και τις υποσχέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης με προφανή σκοπό να απομειώσει την όποια ελκυστικότητά τους.
Μπαράζ εγκαινίων
Των εξαγγελιών της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης θα προηγηθεί μπαράζ εγκαινίων δημόσιων έργων, από την παράδοση του Ε-65 μέχρι το άνοιγμα του σταθμού του μετρό στην Καλαμαριά, σε μια προσπάθεια επιβεβαίωσης της κυβερνητικής αποτελεσματικότητας και της δέσμευσης εκπλήρωσης των υπεσχημένων. Αντιστοίχως τα κόμματα της αντιπολίτευσης ανταγωνίζονται ήδη καθ’ υπερβολήν τις κυβερνητικές παροχές.
Το ΠαΣοΚ του κ. Ν. Ανδρουλάκη ήδη παρουσίασε γαλαντόμο σχέδιο προτάσεων για τους συνταξιούχους και κατά τα φαινόμενα θα ακολουθήσουν και άλλα για τις περισσότερες των ομάδων του εκλογικού σώματος.
Αντιστοίχως η ΕΛΑΣ του κ. Τσίπρα υπόσχεται μείωση του φόρου εισοδήματος των μισθωτών, αυξήσεις στις αμοιβές των εκπαιδευτικών και των γιατρών του ΕΣΥ και κατά τα φαινόμενα θα προσέλθει και αυτό στη Θεσσαλονίκη με ένα ανταγωνιστικό πακέτο φιλολαϊκών ρυθμίσεων και πολιτικών. Και οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις αναμένεται να εμφανιστούν στην εκλογική σκηνή με «δώρα» φορτωμένες. Κοινή είναι, με άλλα λόγια, η πεποίθηση ότι οδεύουμε προς τις εθνικές εκλογές με τις παροχές κυρίαρχες, ωσάν η πίτα να είναι αφάγωτη και εν πολλοίς ανεξάντλητη.
Απογοήτευση
Το γεγονός ωστόσο του επερχόμενου πολιτικού ανταγωνισμού υποσχέσεων και παροχών πολλούς προβληματίζει. Και αυτό γιατί νωπές παραμένουν οι μνήμες της προηγούμενης μεγάλης οικονομικής κρίσης που μας συνοδεύει και επειδή η προς διανομή πίτα παραμένει μικρή και επισφαλής. Οι ρυθμοί ανάπτυξης των προηγούμενων ετών και οι προβλεπόμενοι των επόμενων δεν μπορούν να εγγυηθούν τις υποσχόμενες δαπάνες, ούτε βεβαίως τη διεκδικούμενη ευημερία.
Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν από τα τρέχοντα σχέδια και προγράμματα απουσιάζουν ξεχωριστές αναπτυξιακές πολιτικές, ικανές και τον πλούτο της χώρας να αυξήσουν και τη διανεμόμενη πίτα να μεγαλώσουν.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιμένουν ότι ο πολιτικός ανταγωνισμός, ειδικά σε τούτη τη μεταβατική περίοδο της γεωπολιτικής και γεωοικονομικής ανασύνθεσης, θα έπρεπε να μεταφερθεί στη ζώνη της ανάπτυξης και της δημιουργίας νέου πλούτου παρά σε οτιδήποτε άλλο.
Οικονομολόγοι, επιχειρηματίες και τραπεζίτες δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους για την ατμόσφαιρα προεκλογικών παροχών που διαμορφώνεται και σπεύδουν να επισημάνουν ότι η ελληνική οικονομία οφείλει να επαναπροσανατολιστεί και να επιχειρήσει μια δυναμική στροφή υπέρ της αξιοποίησης των όποιων παραγωγικών πλεονεκτημάτων έχει δημιουργήσει τα προηγούμενα χρόνια. Κατ’ αυτούς υπάρχουν ζώνες ξεχωριστές και ικανές να παραγάγουν νέο πλούτο και να διαμορφώσουν βιώσιμα και ανθεκτικά εξωστρεφή σχήματα.
Η ελληνική παραγωγή
Ο πρωτογενής τομέας, ιδιαιτέρως της βιομηχανίας τροφίμων που αντλεί πρώτες ύλες υψηλής ποιότητας από την εγχώρια αγροτική παραγωγή, έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να αποδώσει εξαιρετικά προϊόντα, ικανά να κερδίσουν αξιοζήλευτη θέση στη διεθνή αγορά.
Από το γιαούρτι και τα τυριά μέχρι τις υδροπονικές ντομάτες της Δράμας, τις πιπεριές της Φλώρινας, τις φράουλες της Ηλείας, τα πρώιμα πεπόνια της Δυτικής Πελοποννήσου, τα σπαράγγια της Θράκης, τα ακτινίδια και τα επιτραπέζια κόκκινα σταφύλια της Πιερίας, τα ροζακί της Κρήτης, τα κεράσια και τα ροδάκινα της Κεντρικής Μακεδονίας, υπάρχει πεδίον δόξης λαμπρόν.
Για να μη μιλήσουμε για το εξαιρετικής ποιότητας ελαιόλαδο και τις βρώσιμες ελιές του μεγάλου και διάσπαρτου πια σε όλη την ακτογραμμή, ηπειρωτική και νησιωτική, ελληνικού ελαιώνα.
Ούτε βεβαίως για τους αναπτυσσόμενους αμπελώνες που παράγουν υψηλής ποιότητας κρασιά και αποστάγματα ή τα ψάρια των μοντέρνων ιχθυοκαλλιεργειών που τροφοδοτούν μεγάλες αγορές της Ευρώπης και της Αμερικής.
Ο αγροδιατροφικός τομέας, υποστηριζόμενος με πόρους και διευκολυντικές δημόσιες επενδύσεις στις κρίσιμες ζώνες της ενέργειας και του νερού, θα μπορούσε να αλλάξει τις παραγωγικές δυνατότητες και τον πλούτο της χώρας. Οι ισχυρές βάσεις της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης επίσης μπορούν να εξελιχθούν σε κέντρα παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών διεθνώς. Η φήμη των ελληνικών ιατρικών και πολυτεχνικών σχολών είναι μεγάλη. Οι έλληνες γιατροί και μηχανικοί είναι περιζήτητοι στις αγορές της Ευρώπης και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.
Τα πανεπιστήμια
Θα μπορούσαν με σχετικά λίγους πόρους τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια να διεθνοποιηθούν, να διευρύνουν τα αγγλόφωνα τμήματά τους και να προσφέρουν εκπαιδευτικές υπηρεσίες σε χιλιάδες σπουδαστές από την ευρύτερη ζώνη της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, διαμορφώνοντας ένα ξεχωριστό οικονομικό εκπαιδευτικό οικοσύστημα.
Το παράδειγμα της Αυστραλίας είναι χαρακτηριστικό. Τα εκεί δημόσια πανεπιστήμια εξασφαλίζουν περισσότερα από 50 δισ. δολάρια ετησίως από τα δίδακτρα φοιτητών της ευρύτερης Νοτιοανατολικής Ασίας.
Οι ελληνικές ιατρικές και πολυτεχνικές σχολές θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε διεθνή κέντρα σπουδών υψηλού επιπέδου. Ηδη ο δεύτερος μεγαλύτερος αριθμός φοιτητών στις ελληνικές ιατρικές σχολές προέρχεται από τις ΗΠΑ! Μια τέτοια αναβάθμιση των δημόσιων πανεπιστημίων θα παράσερνε και την έρευνα, δημιουργώντας περιβάλλον ανάπτυξης συγγενών τομέων. Ο ισχυροποιημένος τομέας της παραγωγής φαρμάκων θα έβρισκε νέα πεδία ανάπτυξης, όπως και αυτός της παροχής υπηρεσιών υγείας επίσης θα μπορούσε να διεθνοποιηθεί και να διευρύνει τον κύκλο δραστηριοτήτων του.
Αντί λοιπόν το πολιτικό ενδιαφέρον να εξαντλείται στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων΄, μια μικρή επένδυση στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των δημόσιων πανεπιστημίων θα μπορούσε να προσφέρει τα μέγιστα. Πολλοί είναι οι εφοπλιστές επίσης που διερωτώνται γιατί το Πανεπιστήμιο Πειραιά δεν μπορεί να μετεξελιχθεί πέραν των άλλων σε διεθνές κέντρο ναυτιλιακών σπουδών, καθώς στο πρώτο λιμάνι της χώρας είναι συγκεντρωμένο μεγάλο κομμάτι της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Είναι αυτές οι μεγάλες προκλήσεις της περιόδου που ξεπερνούν κατά πολύ το στενό περιβάλλον των ψηφοθηρικών παροχών, στις οποίες ασκείται σχεδόν αποκλειστικά η ελληνική πολιτική, με προεξάρχουσα βεβαίως την κυβέρνηση.
