«Ο ασφαλέστερος χαρακτηρισμός της ευρωπαϊκής φιλοσοφικής παράδοσης είναι ότι αποτελείται από σειρές υποσημειώσεων στο έργο του Πλάτωνα». Επιγραμματική όσο και εύστοχη, η παρατήρηση του άγγλου φιλοσόφου Αλφρεντ Νορθ Γουάιτχεντ υπογραμμίζει το διανοητικό μέγεθος του αρχαίου προκατόχου του: είναι ο γίγαντας πάνω στους ώμους του οποίου οι σύγχρονοι επίγονοί του στάθηκαν προκειμένου να δουν καλύτερα, για να δανειστούμε τη φράση του Ισαάκ Νεύτωνα.
«Ο Πλάτωνας εγκαινίασε τη φιλοσοφική έρευνα» σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ρόμπιν Γουότερφιλντ, το παράδοξο όμως στην περίπτωση αυτή είναι ότι η έρευνα επισκίασε πλήρως τον βίο.
Robin Waterfield
Πλάτωνας. Μια φιλοσοφική βιογραφία
Μετάφραση Μενέλαος Αστερίου
Εκδόσεις Πατάκη, 2025, σελ. 344, τιμή 20,90 ευρώ
Η απόπειρα του Γουότερφιλντ στο Πλάτωνας. Μια φιλοσοφική βιογραφία (εκδ. Πατάκη) να υπερβεί την ισχνότητα των πληροφοριών, να διαχωρίσει τις φήμες από τα γεγονότα, να διαγράψει μια πειστική διαδρομή ζωής, συνιστά πολύτιμη προσθήκη σε μια γραμματεία που συνήθως πραγματεύεται τις ιδέες, όχι το πρόσωπο: ο νέος της ανώτερης αθηναϊκής τάξης βιώνει το τραύμα του Πελοποννησιακού Πολέμου, συναναστρέφεται τον Σωκράτη, απογοητεύεται από την αιματηρή διακυβέρνηση των Τριάκοντα Τυράννων και την εκτέλεση του δασκάλου του από την αποκατεστημένη δημοκρατία, πείθεται ότι οι κυβερνήσεις της εποχής του είναι διεφθαρμένες, αφιερώνεται στη θεωρία.
Συσχετίζοντας τα δεδομένα των αυθεντικών πλατωνικών κειμένων, ο συγγραφέας καταρρίπτει μύθους: για τα πολυετή ταξίδια, την άκριτη αποδοχή του σπαρτιατικού πολιτεύματος, τη χρονολόγηση των διαλόγων.
Ο Πλάτωνας ως πρόσωπο σκιαγραφείται αποτελεσματικά, κυρίως κατά την ανάμειξή του στην πρακτική πολιτική, όταν αποτυγχάνει να καθοδηγήσει τον τύραννο των Συρακουσών Διονύσιο Β΄. Ο Πλάτωνας ως στοχαστής εξακολουθεί να παραμένει πιο διακριτός. Ο Ρόμπιν Γουότερφιλντ επιτυγχάνει όμως να συναρμόσει τις δύο όψεις σε μια ελκυστική αφήγηση που δίνει σχήμα και μορφή στον γενάρχη της φιλοσοφίας.
