Καθώς ολοκληρώνεται η φετινή ακαδημαϊκή περίοδος, είναι φυσικό να κάνουμε έναν απολογισμό. Να μετρήσουμε επιτεύγματα, δράσεις, μαθήματα, ερευνητικές πρωτοβουλίες, συνεργασίες. Αλλά είναι εξίσου σημαντικό να σταθούμε για λίγο και σε κάτι λιγότερο μετρήσιμο, αλλά απολύτως καθοριστικό: στην ψυχική και πνευματική πίεση που βιώνουν σήμερα οι νέοι άνθρωποι.
Ζούμε σε μια εποχή που, εκ πρώτης όψεως, θα έπρεπε να κάνει τη ζωή των μαθητών και των φοιτητών ευκολότερη. Η πληροφορία είναι άφθονη και άμεσα διαθέσιμη. Τα ψηφιακά εργαλεία, η τεχνητή νοημοσύνη, οι πλατφόρμες μάθησης και οι ανοιχτές πηγές γνώσης προσφέρουν δυνατότητες που πριν από λίγες δεκαετίες θα έμοιαζαν αδιανόητες. Το βιοτικό επίπεδο έχει βελτιωθεί, οι επιλογές έχουν πολλαπλασιαστεί, οι ορίζοντες έχουν ανοίξει.
Κι όμως, μαζί με τις δυνατότητες αυξάνεται και το άγχος. Ίσως γιατί η αφθονία της πληροφορίας δεν σημαίνει αυτομάτως γνώση. Ίσως γιατί η ευκολία πρόσβασης δεν σημαίνει πάντα ευκολία κατανόησης. Ίσως γιατί η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απαντά γρήγορα, αλλά δεν μπορεί να αποφασίσει για λογαριασμό μας ποιο ερώτημα αξίζει να τεθεί, ποια επιλογή ταιριάζει στις αξίες μας, ποια διαδρομή δίνει νόημα στη ζωή μας. Για αυτόν τον λόγο, ένα κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε είναι: γιατί ο πολιτισμός που δημιουργούμε προκαλεί περισσότερο άγχος και πίεση στα νέα παιδιά;
Το κεντρικό αφιέρωμα του παρόντος τεύχους, για τη συνάντηση των ανθρωπιστικών επιστημών με τις ψηφιακές τεχνολογίες, μας θυμίζει ακριβώς αυτό: ότι η πρόοδος δεν βρίσκεται στην αντικατάσταση του ανθρώπου από τη μηχανή, αλλά στη δημιουργική συνεργασία τους. Οι ψηφιακές μέθοδοι και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να υποστηρίξουν την ανθρώπινη κρίση, όχι να την καταργήσουν. Μπορούν να αναδείξουν μοτίβα μέσα σε ωκεανούς δεδομένων, αλλά η ουσιαστική πρόκληση παραμένει ανθρώπινη: ποια ερωτήματα αξίζει να τεθούν.
Αυτή είναι και η αποστολή ενός σύγχρονου δημόσιου πανεπιστημίου. Όχι μόνο να μεταδίδει γνώσεις και δεξιότητες, αλλά να βοηθά τους νέους ανθρώπους να μετατρέπουν την πληροφορία σε κατανόηση, την τεχνολογία σε εργαλείο δημιουργίας, την αβεβαιότητα σε ώριμη σκέψη. Να τους προσφέρει απαιτητική εκπαίδευση, αλλά και αίσθηση προσανατολισμού. Να τους προετοιμάζει όχι απλώς για την αγορά εργασίας, αλλά για έναν κόσμο όπου η κρίση, η ευθύνη, η συνεργασία και η ανθεκτικότητα θα είναι εξίσου σημαντικές με την τεχνική επάρκεια.
Με την ολοκλήρωση της ακαδημαϊκής χρονιάς, αξίζει λοιπόν να συγχαρούμε τις φοιτήτριες και τους φοιτητές μας όχι μόνο για όσα πέτυχαν, αλλά και για όσα άντεξαν, προσπάθησαν, αναζήτησαν. Και να τους θυμίσουμε ότι μέσα σε έναν κόσμο ταχύτητας και διαρκούς εμφάνισης νέων πληροφοριών, η ουσιαστική πρόοδος χρειάζεται κάτι βαθιά ανθρώπινο: χρόνο, σκέψη, μέτρο και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο ένθετο ΟΠΑ News του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών που κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» την Κυριακή 28 Ιουνίου 2026
