Η ναυτιλία διαδραματίζει στρατηγικό ρόλο στη σύνδεση της Ευρώπης με τον υπόλοιπο κόσμο. Η ευρωπαϊκή ναυτιλία αντιπροσωπεύει το 34,5% του παγκόσμιου στόλου. Μια νέα μελέτη της European Shipowners | ECSA, που δημοσιεύθηκε στις 5 Μαΐου, δείχνει ότι ο ευρωπαϊκός στόλος συνεχίζει να αναπτύσσεται, με τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης να καταγράφεται το 2025. Ωστόσο, ενώ ο ευρωπαϊκός στόλος αυξάνεται, άλλοι στόλοι αυξάνονται ταχύτερα.
Ενώ ο ευρωπαϊκός στόλος έχει αυξηθεί κατά 11% από το 2018, ο παγκόσμιος στόλος έχει αυξηθεί κατά περίπου 30%, κυρίως λόγω των στόλων χωρών της Ασίας. Αυτό αναδεικνύει τον έντονο ανταγωνισμό που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή ναυτιλία και την ανάγκη για ισότιμους όρους ανταγωνισμού.
Για να διασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία θα συνεχίσει να συμβάλλει στην ενεργειακή ασφάλεια και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων της Ευρώπης, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ πρέπει να στηρίξουν ενεργά την ανταγωνιστικότητα του κλάδου μας.
Η πρόσφατα δημοσιευμένη Ναυτιλιακή Στρατηγική της ΕΕ (European Industrial Maritime Strategy) αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο της ναυτιλίας. Αντιμετωπίζει τη ναυτιλία ως γεωπολιτικό πλεονέκτημα ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και απορρίπτει ξεκάθαρα τα προστατευτικά μέτρα, επιλέγοντας αντ’ αυτών την επένδυση. Αυτή είναι η σωστή προσέγγιση.
Η διασφάλιση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας, του ανοικτού εμπορίου και ενός κατάλληλου ρυθμιστικού και φορολογικού πλαισίου είναι κρίσιμη ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες της ΕΕ να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο.
Επιπλέον, η Στρατηγική προτείνει τη χρήση των εθνικών εσόδων από το ETS για την υποστήριξη της υιοθέτησης καθαρών καυσίμων και τεχνολογιών, κάτι που αποτελεί ένα πολύ σημαντικό βήμα προόδου. Η νέα μας μελέτη διαπίστωσε ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία ηγείται της ενεργειακής μετάβασης. Το 44% του παγκόσμιου βιβλίου παραγγελιών για πλοία που κινούνται με βιώσιμα καύσιμα είναι ευρωπαϊκό, γεγονός που δείχνει ότι οι ευρωπαίοι πλοιοκτήτες επενδύουν σημαντικά στην ενεργειακή μετάβαση.
Ωστόσο, η διαθεσιμότητα των βιώσιμων καυσίμων παραμένει ανεπαρκής και η Ευρώπη ειδικότερα υστερεί. Η Ασία ηγείται στην παραγωγή βιώσιμων καυσίμων, αντιπροσωπεύοντας το 74% των σχετικών έργων παραγωγής καυσίμων. Η Ευρώπη ακολουθεί με μεγάλη διαφορά, με μόλις 10%. Επιπλέον, από το σύνολο της παραγωγής βιώσιμων καυσίμων στην Ευρώπη, μόνο το 5% προορίζεται για τη ναυτιλία.
Η ναυτιλία συνεισφέρει 9 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στα έσοδα του EU ETS. Πρέπει επειγόντως να επενδύσουμε αυτά τα χρήματα στη διάθεση καθαρών ναυτιλιακών καυσίμων στην Ευρώπη, ενισχύοντας την παραγωγή και μειώνοντας το χάσμα τιμών. Αυτό δεν είναι μόνο κρίσιμο για την ενεργειακή μετάβαση· είναι και ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας.
Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η ναυτιλία είναι μια διεθνής βιομηχανία, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτεί παγκόσμιους κανονισμούς. Η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ένα παγκόσμιο πλαίσιο που να διασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. Για αυτόν τον λόγο οι ευρωπαίοι εφοπλιστές παραμένουν σταθερά προσηλωμένοι στη διαδικασία του IMO. Η ΕΕ θα πρέπει να στείλει ένα σαφές μήνυμα ότι τα ευρωπαϊκά μέτρα είναι μεταβατικά και ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα αποσυρθεί όταν υιοθετηθούν τα διεθνή μέτρα του IMO.
Η μετάβαση αποτελεί επίσης μια πρόκληση για το ανθρώπινο δυναμικό του κλάδου. Περίπου 800.000 ναυτικοί παγκοσμίως θα χρειαστεί να επανεκπαιδευτούν ή να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Μόνο στην Ευρώπη, 250.000 ναυτικοί θα πρέπει να εκπαιδευτούν μέσα στην επόμενη δεκαετία. Για να συμβάλουμε σε αυτή τη συζήτηση, εγκαινιάσαμε το 2025 το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ναυτικών Δεξιοτήτων, μια κοινή πρωτοβουλία της European Shipowners | ECSA και της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Μεταφορές. Η πρωτοβουλία στοχεύει να φέρει κοντά πλοιοκτήτες, εκπροσώπους ναυτικών, ναυτικές ακαδημίες και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ώστε να αντιμετωπιστούν τα κενά δεξιοτήτων και να αναπτυχθούν στρατηγικές απαντήσεις για τη μετάβαση.
Πιστεύουμε ότι η ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση αποτελεί ευκαιρία να καταστεί η ναυτιλία πιο ελκυστική για τους νέους ανθρώπους. Με αυτό το σκεπτικό, ήμασταν ιδιαίτερα υπερήφανοι που διοργανώσαμε τον ευρωπαϊκό σχολικό διαγωνισμό στο πλαίσιο του εορτασμού της 60ής επετείου της ES | ECSA.
Ο διαγωνισμός αυτός στόχευε στην ενίσχυση της προβολής του ναυτιλιακού τομέα στις νεότερες γενιές, καλώντας μαθητές ηλικίας 9 έως 12 ετών από όλη την Ευρώπη να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους και να δημιουργήσουν ένα έργο τέχνης που να δείχνει πώς θα μπορούσε να μοιάζει ένα πλοίο σε 60 χρόνια από σήμερα.
Ο διαγωνισμός υποστηρίχθηκε επίσημα από την κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Λάβαμε περισσότερες από 400 συμμετοχές από όλη την Ευρώπη και το βραβείο απονεμήθηκε από τον ευρωπαίο επίτροπο για τις Βιώσιμες Μεταφορές Απόστολο Τζιτζικώστα και την υφυπουργό Ναυτιλίας της Κύπρου Μαρίνα Χατζημανώλη κατά τη διάρκεια του Ατυπου Συμβουλίου Υπουργών Ναυτιλιακών Υποθέσεων στην Κύπρο στις 29 Απριλίου 2026.
Τελικά, η αντιμετώπιση όλων αυτών των προκλήσεων – της ενεργειακής μετάβασης, της ατζέντας δεξιοτήτων και των γεωπολιτικών πιέσεων – απαιτεί τη δημιουργία συμμαχιών. Κατά τη διάρκεια των ετών έχουμε οικοδομήσει συνεργασίες με βασικούς φορείς της βιομηχανίας, δημιουργώντας ισχυρά δίκτυα που ενισχύουν τη συλλογική μας επιρροή. Εχουμε συνεργαστεί με άλλες ενώσεις της ναυτιλιακής βιομηχανίας, αλλά προχωρήσαμε και ένα βήμα παραπέρα, δημιουργώντας νέες συμμαχίες με τους τομείς της αεροπορίας και των καυσίμων. Γιατί η ναυτιλία έχει να κάνει με τη δημιουργία κοινοτήτων. Ιδιαίτερα σε περιόδους γεωπολιτικής αβεβαιότητας, χρειαζόμαστε όλους επί ποδός για έναν ισχυρό ευρωπαϊκό ναυτιλιακό τομέα.
Ο κύριος Σωτήρης Ράπτης είναι γενικός γραμματέας της European Shipowners | ECSA.
