Για περισσότερα από δύο χρόνια η κυβέρνηση υπερασπίστηκε την τεκμαρτή φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών ως τη σημαντικότερη παρέμβαση κατά της φοροδιαφυγής.
Σήμερα, έχοντας μπει πλέον στην τελική ευθεία για τις εκλογές, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα πακέτο διορθώσεων που περιορίζει το φορολογικό βάρος σε πολλές από τις κατηγορίες ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων που είχαν βρεθεί στο επίκεντρο των αλλαγών. Δεδομένο είναι ότι η κυβέρνηση δεν εγκαταλείπει το σχέδιο για την πάταξη της φοροδιαφυγής, ωστόσο επιχειρεί λίγο πριν τις κάλπες να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση των φορολογικών εσόδων και στην αποκατάσταση της σχέσης της κυβέρνησης με ένα κρίσιμο εκλογικό ακροατήριο.
Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο στάδιο της μετατόπισης του κυβερνητικού αφηγήματος από την ανάγκη επιβολής αυστηρότερων κανόνων στη φορολογία, προς την ανάγκη ενίσχυσης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και της μεσαίας τάξης. Πρόκειται για μια μετατόπιση με έντονο οικονομικό αλλά και πολιτικό αποτύπωμα, καθώς οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μικρές επιχειρήσεις ήταν από τις ομάδες που βρέθηκαν στο επίκεντρο των φορολογικών παρεμβάσεων της τελευταίας διετίας, ενώ ταυτόχρονα είδαν το καλάθι από τις προηγούμενες ΔΕΘ να μην τους περιλαμβάνει.
Διορθώσεις με νόημα
Η μεταρρύθμιση της τεκμαρτής φορολόγησης αποτέλεσε μία από τις πιο δύσκολες πολιτικά επιλογές της κυβέρνησης στη δεύτερη θητεία της. Το οικονομικό επιτελείο υποστήριξε ότι χωρίς ένα ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα δεν θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο χιλιάδων επαγγελματιών που δήλωναν εισοδήματα δυσανάλογα χαμηλά σε σχέση με την πραγματική οικονομική τους δραστηριότητα.
Το επιχείρημα δεν άλλαξε, όπως και δεν άλλαξε η πεποίθηση ότι υπάρχει ακόμα μεγάλος αριθμός επαγγελματιών που φοροδιαφεύγουν. Αυτό που αλλάζει όμως είναι η στάση απέναντι στις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης, που έφερε μεγάλη αναστάτωση στην αγορά. Από την πρώτη στιγμή, επαγγελματικοί φορείς, επιμελητήρια και οργανώσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων υποστήριζαν ότι το νέο σύστημα αντιμετώπιζε με τον ίδιο τρόπο διαφορετικές πραγματικότητες, οδηγώντας αρκετούς επαγγελματίες να φορολογούνται για εισοδήματα υψηλότερα από εκείνα που πραγματικά αποκτούσαν. Παρά τις πιέσεις, οι διορθώσεις δεν ήρθαν τότε και η κυβέρνηση προτίμησε να υπερασπιστεί το μέτρο ως αναγκαία επιλογή απέναντι στη φοροδιαφυγή.
Δύο χρόνια αργότερα, οι ενστάσεις επιστρέφουν στο τραπέζι, αυτή τη φορά όμως υπό τη μορφή κυβερνητικών πρωτοβουλιών. Δεν αλλάζει ο πυρήνας του συστήματος, αλλά επιχειρείται να διορθωθούν όσα λάθη έχουν εντοπιστεί κατά την εφαρμογή του.
Το πακέτο που σχεδιάζεται
Οι παρεμβάσεις που εξετάζονται έχουν στόχο να μειωθεί το φορολογικό και ασφαλιστικό βάρος για ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, χωρίς να ανατραπεί η συνολική αρχιτεκτονική της φορολογικής πολιτικής.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αναθεώρηση του τεκμαρτού εισοδήματος. Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει είτε το «πάγωμα» της επόμενης αύξησης που προκύπτει από την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού είτε τη μείωσή του κατά 10% έως 20% για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών. Παράλληλα εξετάζεται η επανεξέταση των προσαυξήσεων που συνδέονται με τα χρόνια άσκησης της δραστηριότητας, τη μισθοδοσία και τον κύκλο εργασιών, καθώς και η διεύρυνση των εξαιρέσεων για νέους επαγγελματίες ή όσους δραστηριοποιούνται σε περιοχές με χαμηλή οικονομική δραστηριότητα.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, μετά την κατάργησή του για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Πρόκειται για μια εκκρεμότητα που οι επιχειρηματικοί φορείς επαναφέρουν εδώ και χρόνια, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια οριζόντια επιβάρυνση που επιβάλλεται ανεξάρτητα από το αν μια επιχείρηση εμφανίζει κέρδη ή ζημίες.
Παράλληλα, εξετάζεται η μείωση του φορολογικού συντελεστή στα επιχειρηματικά κέρδη από το 22% στο 20%, καθώς και νέα μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα, με στόχο τον περιορισμό του κόστους εργασίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Σημαντική παρέμβαση θεωρείται η μείωση της προκαταβολής φόρου. Σύμφωνα με τα σενάρια που επεξεργάζεται το υπουργείο Οικονομικών, η προκαταβολή για τους ελεύθερους επαγγελματίες θα μπορούσε να μειωθεί από το 55% στο 40%, ενώ για τις μικρές επιχειρήσεις εξετάζεται να διαμορφωθεί μεταξύ 50% και 60%, ανάλογα με το μέγεθος και τον κύκλο εργασιών τους. Η συγκεκριμένη αλλαγή θεωρείται από την αγορά ιδιαίτερα σημαντική, καθώς περιορίζει την ανάγκη προπληρωμής φόρου και ενισχύει τη ρευστότητα.
Η δεύτερη φάση της φορολογικής πολιτικής
Τα τελευταία δύο χρόνια το βάρος δόθηκε στην αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης, ακόμη και με μέτρα που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Σήμερα, εν όψει και των εκλογών το κυβερνητικό ενδιαφέρον μετατοπίζεται στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στη μείωση βαρών που οι παραγωγικοί φορείς υποστήριζαν ότι λειτουργούν ανασταλτικά για την ανάπτυξη.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις παρεμβάσεις που εξετάζονται σήμερα αποτελούσαν πάγιες προτάσεις των επαγγελματικών οργανώσεων ήδη από το 2024. Τότε, η απάντηση του οικονομικού επιτελείου ήταν ότι προέχει η εξυγίανση του φορολογικού συστήματος και η επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Σήμερα, οι ίδιες σχεδόν προτάσεις επιστρέφουν ως βασικά στοιχεία του πακέτου της ΔΕΘ.
Το πολιτικό στοίχημα της ΔΕΘ
Το τελικό εύρος των παρεμβάσεων θα καθοριστεί τις επόμενες εβδομάδες, καθώς το οικονομικό επιτελείο αναμένει την οριστική εικόνα των δημοσίων εσόδων και του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου πριν «κλειδώσει» το πακέτο της ΔΕΘ.
Ωστόσο, η κατεύθυνση έχει ήδη αποτυπωθεί. Μετά από μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση ζήτησε από ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αποδεχθούν αυστηρότερους φορολογικούς κανόνες στο όνομα της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, ετοιμάζεται τώρα να επιστρέψει στην ίδια κοινωνική ομάδα με ένα πακέτο ελαφρύνσεων και διορθώσεων.
Το αν η αγορά θα το εκλάβει ως φυσική εξέλιξη μιας μεταρρύθμισης που ωρίμασε ή ως καθυστερημένη ανταπόκριση σε αιτήματα που διατυπώνονταν εδώ και δύο χρόνια, θα αποτελέσει ένα από τα βασικά πολιτικά και οικονομικά διακυβεύματα της φετινής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
ΠΗΓΗ: ot.gr
