Νέος κύκλος αναταράξεων στον όμιλο VW

Ο επικεφαλής του ομίλου VW, Oliver Blume, αναμένεται, πολύ σύντομα, να ζητήσει από το εποπτικό συμβούλιο του ομίλου να εγκρίνει το μεγαλύτερο σχέδιο αναδιάρθρωσης που έχει ποτέ υλοποιηθεί στη σύγχρονη γερμανική ιστορία και το οποίο, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, προβλέπει την περικοπή έως και του 15% του παγκόσμιου δυναμικού του ομίλου, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 100.000 θέσεις εργασίας, και την ταυτόχρονη διακοπή λειτουργίας τεσσάρων εργοστασίων στη Γερμανία με φόντο τις συνεχώς μειούμενες πωλήσεις στην Κίνα και τις νέες συνθήκες στο παγκόσμιο εμπόριο που λόγω των τάσεων του προστατευτισμού καθιστούν δυσλειτουργικό το εξαγωγικό μοντέλο που άλλοτε υπήρξε η αιτία γιγάντωσης του ομίλου VW και της γερμανικής οικονομίας.

«Δεν κερδίζουμε αρκετά χρήματα με τα προϊόντα μας. Η εξέλιξη παγκόσμιων μοντέλων στη Γερμανία, η παραγωγή τους στην Ευρώπη και η παγκόσμια διάθεσή τους –το επιχειρηματικό μοντέλο που ήταν επιτυχές επί δεκαετίες– δεν λειτουργεί πλέον», δήλωσε ο ίδιος απευθυνόμενος στους μετόχους του ομίλου στα μέσα Ιουνίου.

Προς το παρόν ο όμιλος VW δεν σχολιάζει τα παραπάνω μεγέθη που αφορούν τις περικοπές, ωστόσο το συγκεκριμένο σχέδιο δεν είναι καινούριο και τα νούμερα είχαν ανακοινωθεί σε προηγούμενο χρόνο όταν τον Οκτώβριο του 2024 το σχέδιο αναδιάρθρωσης του ομίλου είχε ανακοινωθεί για πρώτη φορά. Η μόνη επίσημη ανακοίνωση από μέρους του ομίλου αναφέρει ότι η επίσημη στρατηγική του ομίλου θα συζητηθεί από τα αρμόδια όργανα λήψης αποφάσεων της εταιρείας.

Να σημειωθεί ότι ο όμιλος VW διατηρεί 111 εργοστάσια και απασχολεί 657.000 εργαζόμενους σε όλο τον κόσμο.

Πλήγμα στις γερμανικές εξαγωγές σε όλο τον κόσμο

Οι  γερμανικές εξαγωγές πλήττονται από τις προστατευτικές τάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο και κυρίως στις ΗΠΑ αλλά και από τους νέους ανταγωνιστές εκ Κίνας οι οποίοι κερδίζουν συνεχώς έδαφος σε πλήθος αγορών συμπεριλαμβανομένων της Νοτιοανατολικής Ασίας, Μέσης Ανατολής και της Λατινικής Αμερικής όπου οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές και η VW είχαν άλλοτε το προβάδισμα.

Ενδεικτικά, το 2016, οπότε και οι γερμανικές εξαγωγές αυτοκινήτων έφτασαν στο απόγειό τους το αντίστοιχο μέγεθος ανήλθε σε 4,4 εκατομμύρια μονάδες. Στην εποχή της πανδημίας το μέγεθος αυτό κατακρημνίστηκε χωρίς ποτέ έκτοτε να έχει επανέλθει με τις εξαγωγές αυτοκινήτων το 2025 να διαμορφώνονται σε 3,2 εκατομμύρια μονάδες.

Σε ό,τι αφορά το επιχειρηματικό μοντέλο που κατά τον Oliver Blume δεν λειτουργεί πια, για χρόνια ο όμιλος VW μετακινούσε παραγωγή από τη Γερμανία σε χώρες όπως η Κίνα με προφανή στόχευση, καθώς και σε Μεξικό και Καναδά με στόχο την αγορά των ΗΠΑ, επωφελούμενη από τις ευνοϊκές εμπορικές συμφωνίες ανάμεσα σε ΗΠΑ Μεξικό και Καναδά που πλέον τελούν υπό αναθεώρηση. Επιπλέον, η τεχνολογική άνοδος και η επέλαση των Κινέζων τόσο στην Ευρώπη όσο και η άνοδός τους στην έδρα τους συμπιέζουν τα μερίδια των ευρωπαίων κατασκευαστών στη Γηραιά Ήπειρο, ενώ πλέον δεν υπάρχει ανάγκη για εξαρτήματα και αυτοκίνητα «made in Germany» προς εξαγωγή για την Κίνα.

Ενδεικτικά, οι εξαγωγές γερμανικών αυτοκινήτων προς την Κίνα μειώθηκαν το 2025 κατά 45% καθώς οι κινέζοι αγοραστές πλέον προτιμούν κινεζικά προϊόντα. Επίσης, οι γερμανικές εξαγωγές μειώθηκαν εξίσου προς σημαντικές αγορές της νοτιοανατολικής Ασίας όπως η Ταϋλάνδη, η Ταϊβάν και η Μαλαισία, προς όφελος των κινεζικών προϊόντων που έχουν καταστεί ιδιαιτέρως δημοφιλή στις συγκεκριμένες χώρες.

Στις ΗΠΑ, η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί λόγω των δασμών αλλά και της γεωγραφίας των εργοστασίων του γερμανικού ομίλου που εισάγει τα αυτοκίνητα για την τοπική αγορά από το Μεξικό και την Ευρώπη, κοστίζει στο VW Group έως και 5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Σχεδιαζόμενη απόσχιση (;)

Με φόντο τα παραπάνω η διοίκηση του ομίλου VW φέρεται να επιθυμεί να κλείσει τέσσερα εργοστάσια στη Γερμανία ενώ για να επιτευχθεί αυτό, οι οικογένειες Porsche και Piech, οι μεγαλύτεροι μέτοχοι της εταιρείας, φέρονται να εξετάζουν το ενδεχόμενο απόσχισης τμημάτων του ομίλου με στόχο να αποδυναμωθεί η επιρροή των εκπροσώπων των εργαζομένων, οι οποίοι βάσει του γερμανικού εργατικού δικαίου έχουν λόγο στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Για την ακρίβεια η εταιρεία διοικείται από ένα μοναδικό σχήμα, στο οποίο οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και το κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας —ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος με δικαίωμα ψήφου στον όμιλο VW— κατέχουν αρκετή επιρροή στο εποπτικό συμβούλιο ώστε να μπορούν να ασκήσουν βέτο σε αντίστοιχα μέτρα αναδιάρθρωσης.

Η οικογένεια Porsche-Piech, μέσω της Porsche SE, υποστηρίζει όλο και περισσότερο τις βαθύτερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις καθώς η κερδοφορία βαίνει μειούμενη.

Αντίθετα, προφανώς, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και το κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας υποστηρίζουν ότι η εταιρεία πρέπει να αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητά της μέσω καλύτερων προϊόντων, νέων τεχνολογιών και ισχυρότερων επιδόσεων στην αγορά, αντί να προχωρήσει σε κλείσιμο εργοστασίων.

O νόμος VW

Υπό το τρέχον νομικό πλαίσιο, το οποίο στη Γερμανία ονομάζεται «Νόμος VW», θα ήταν σχεδόν αδύνατο για την εταιρεία να προχωρήσει σε αλλαγές αντίστοιχης κλίμακας ενάντια στη θέληση των εκπροσώπων των εργαζομένων.

«Αν έχουν δρομολογηθεί τέτοια σχέδια, θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να τα αποτρέψουμε», δήλωσε η Daniela Cavallo, εκπρόσωπος των εργαζομένων στον όμιλο VW. «Αντί να προβαίνει σε τυφλές, σπασμωδικές κινήσεις, το διοικητικό συμβούλιο θα έπρεπε επιτέλους να κάνει τη δουλειά του».

Να σημειωθεί ότι στην Κάτω Σαξονία  η οποία κατέχει το 20% των δικαιωμάτων ψήφου στο εποπτικό συμβούλιο, βρίσκεται ένας μεγάλος αριθμός θέσεων εργασίας και εργοστασίων του ομίλου VW. Αυτό επιτρέπει στους κρατικούς αξιωματούχους του γερμανικού κρατιδίου που συμμετέχουν στο εποπτικό συμβούλιο της εταιρείας τη δυνατότητα να ασκήσουν βέτο σε οποιαδήποτε απόφαση, προστατεύοντας ουσιαστικά τις θέσεις εργασίας του κρατιδίου τους αλλά και τους δυνητικούς «ψηφοφόρους» τους.

Κάπως έτσι κάθε κίνηση της διοίκησης του ομίλου που περιλαμβάνει μεγάλες περικοπές θέσεων εργασίας ή επηρεάζει ολόκληρα εργοστάσια, έχει πέσει μέχρι στιγμής στο κενό καθώς βρίσκει συνήθως την Κάτω Σαξονία στο πλευρό των εργαζομένων, αναγκάζοντας τη διοίκηση να αναζητήσει συμβιβασμό.

Η Κάτω Σαξονία

Ενδεικτικό είναι ότι ο επικεφαλής του ομόσπονδου κρατιδίου, Olaf Lies, ο οποίος εκ της θέσης του, συμμετέχει στο εποπτικό συμβούλιο της Volkswagen, έχει ορκιστεί να αντισταθεί στο κλείσιμο εργοστασίων και στις περικοπές θέσεων εργασίας, επιχειρηματολογώντας ότι η διοίκηση πρέπει να αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητα αναπτύσσοντας καλύτερα προϊόντα και κερδίζοντας ξανά μερίδιο αγοράς, αντί να συρρικνώνει την εταιρεία.

«Καθήκον μας είναι να διασφαλίσουμε ότι δεν θα αναζητήσουμε λύσεις μέσω απλοϊκών μέτρων όπως “θα απολύσουμε υπαλλήλους ή θα κλείσουμε εργοστάσια”», δήλωσε ο χαρακτηριστικά ο ίδιος στο γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ZDF προ ολίγων ημερών. «Πρέπει να είμαστε ανταγωνιστικοί. Πρέπει να είμαστε τεχνολογικοί ηγέτες».

Μια πρόκληση είναι επίσης ότι ο όμιλος VW αλλά και συνολικά η βάση παραγωγής αυτοκινήτων στη Γερμανία, είναι πλέον πολύ μεγάλοι για τη συρρικνούμενη ζήτηση των προϊόντων τους.

Ενδεικτικό είναι ότι η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία έχει τη δυναμικότητα να παράγει περίπου 6 εκατομμύρια οχήματα ετησίως στα τοπικά εργοστάσιά της, ωστόσο η ζήτηση πέρυσι διαμορφώθηκε σε 4,1 εκατομμύρια οχήματα που ήταν και η συνολική παραγωγή των γερμανικών εργοστασίων το 2025.

Να σημειωθεί επίσης ότι, προ πανδημίας, το 2019 ο όμιλος VW διέθεσε περίπου 11 εκατομμύρια οχήματα αριθμός ο οποίος το 2025 έχει μειωθεί σε εννέα εκατομμύρια.

Ένα ζήτημα που υπερβαίνει το επιχειρείν

Αυτονόητα η αναταραχή στην εταιρεία έχει μετατραπεί σε πολιτικό ζήτημα που εκτείνεται πολύ πέρα από τον κλάδο του αυτοκινήτου.

Τα προβλήματα του κλάδου έχουν γίνει σύμβολο ευρύτερων ανησυχιών για την οικονομική ανταγωνιστικότητα της Γερμανίας, αποτελώντας, δυστυχώς, πρόσφορο έδαφος για το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) ενόψει των εκλογών σε επίπεδο κρατιδίων.

«Οι σοκαριστικές εξελίξεις στην αγορά εργασίας αποτελούν περαιτέρω απόδειξη της αποτυχίας των οικονομικών πολιτικών που ασκεί ο συνασπισμός υπό την ηγεσία του Friedrich Merz», δήλωσε ένα από τα στελέχη του AfD, Alice Weidel. «Οι γερμανικές βιομηχανικές θέσεις εργασίας χάνονται ή μεταφέρονται στο εξωτερικό σε πρωτοφανή κλίμακα».

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επιχειρούσε ανέκαθεν να κρατήσει μια προσεκτική ισορροπία μεταξύ της υποστήριξης της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της αποφυγής άμεσης ανάμειξης στις εταιρικές αποφάσεις. Ωστόσο, πλέον, η συζήτηση έχει επίσης εγείρει ένα ερώτημα που έδειχνε απίθανο πριν από λίγα χρόνια: κατά πόσο οι Κινέζοι κατασκευαστές θα μπορούσαν να γίνουν επενδυτές στη συρρικνούμενη βάση παραγωγής αυτοκινήτων της Γερμανίας.

Όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Stefan Kornelius, ρωτήθηκε αν το Βερολίνο θα υποστήριζε την εξαγορά υπολειτουργούντων γερμανικών εργοστασίων από Κινέζους κατασκευαστές αυτοκινήτων, απέφυγε να υποστηρίξει άμεσα ένα τέτοιο σενάριο, λέγοντας ότι η εστίαση είναι η προστασία των θέσεων εργασίας.

«Η ύψιστη προτεραιότητά μας είναι η διατήρηση των εργοστασίων των γερμανών κατασκευαστών και η διασφάλιση των θέσεων εργασίας», δήλωσε αρχικά, συμπληρώνοντας ότι: «Όμως, κατ’ αρχήν, κάθε επένδυση στη Γερμανία που δημιουργεί θέσεις εργασίας είναι πολύτιμη».