Η χθεσινή βραδιά στο Θησείο με τα αποκαλυπτήρια της ΕΛ.Α.Σ. του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας πολιτικής επανεμφάνισης με σαφές στρατηγικό βάθος.
Ο πρώην Πρωθυπουργός, έπειτα από μήνες δημοσίων εμφανίσεων με το βιβλίο του Η Ιθάκη, συζητήσεων και διακριτικών επαφών, επέλεξε να παρουσιάσει δημόσια το νέο πολιτικό του εγχείρημα μπροστά σε ένα πολυπληθές ακροατήριο, σε μια εκδήλωση που περισσότερο έμοιαζε με ιδρυτική πράξη νέας παράταξης παρά με απλή κομματική συγκέντρωση.
Το μήνυμα ήταν σαφές: επιστροφή στο κέντρο των εξελίξεων με όρους ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου και όχι ανακύκλωσης του παλιού ΣΥΡΙΖΑ.
Προς ένα νέο ακροατήριο
Η εικόνα του χώρου είχε ιδιαίτερη σημασία. Από νωρίς το απόγευμα, εκατοντάδες πολίτες είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται γύρω από την πλατεία, ενώ όσο περνούσε η ώρα το Θησείο γέμιζε από κόσμο κάθε ηλικίας.
Νέοι άνθρωποι, παλιά στελέχη της ανανεωτικής Αριστεράς, πρώην ψηφοφόροι του ΠαΣοΚ, πρόσωπα του πολιτισμού, πανεπιστημιακοί, αλλά και αρκετοί πολίτες που τα τελευταία χρόνια είχαν απομακρυνθεί από τις κομματικές διαδικασίες. Η αίσθηση που κυριαρχούσε ήταν ότι ο Αλ. Τσίπρας επιχείρησε να χτίσει ένα νέο ακροατήριο, πιο διευρυμένο και λιγότερο κομματικά περιχαρακωμένο.
Οι ηχηρές απουσίες
Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της βραδιάς ήταν ίσως αυτό που δεν φαινόταν. Οι απουσίες. Κανείς νυν βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, ενώ αρκετοί δεν εμφανίστηκαν καν στον χώρο.
Δεν υπήρχαν τα γνωστά κομματικά μπλοκ, ούτε οι εικόνες εσωτερικής συσπείρωσης που χαρακτήριζαν παλαιότερες εμφανίσεις του πρώην πρωθυπουργού. Η επιλογή αυτή μόνο τυχαία δεν ήταν.
Ο Αλ. Τσίπρας θέλησε να εκπέμψει το μήνυμα ότι το νέο εγχείρημα δεν αποτελεί συνέχεια του ΣΥΡΙΖΑ με άλλο όνομα, αλλά μια προσπάθεια πολιτικής επανεκκίνησης από μηδενική βάση.
Η αποκήρυξη ΣΥΡΙΖΑ
Στην πραγματικότητα, το χθεσινό κάλεσμα είχε περισσότερο κοινωνικό και λιγότερο κομματικό χαρακτήρα. Η σκηνοθεσία, η αισθητική και η γλώσσα της εκδήλωσης παρέπεμπαν σε εκδήλωση πολιτικού κινήματος δυτικού τύπου. Χωρίς βαριά συνθήματα, χωρίς παραδοσιακή κομματική σημειολογία, αλλά με έμφαση στην εικόνα μιας νέας αρχής.
Ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας εμφανίστηκε πιο προεδρικός, πιο ώριμος πολιτικά και σαφώς αποφασισμένος να αφήσει πίσω του το βάρος της τελευταίας περιόδου του ΣΥΡΙΖΑ.
Προοδευτικό και πατριωτικό
Το νέο κόμμα, με την ονομασία «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» – ΕΛΑΣ, επιχειρεί να καταλάβει τον χώρο ανάμεσα στην παραδοσιακή Αριστερά και τη σύγχρονη ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία.
Το όνομα προκάλεσε από την πρώτη στιγμή πολιτικές και ιστορικές συζητήσεις. Το ακρωνύμιο κουβαλά ισχυρό συμβολισμό και προφανώς δεν επιλέχθηκε χωρίς πολιτικό υπολογισμό. Στελέχη κοντά στον πρώην πρωθυπουργό υποστηρίζουν ότι η λέξη «Συμπαράταξη» αποτυπώνει την ανάγκη ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών συγκλίσεων, ωστόσο είναι σαφές ότι ο Τσίπρας επιδιώκει να αγγίξει βαθύτερα αντανακλαστικά ενός προοδευτικού και πατριωτικού ακροατηρίου.
Πρόταση εξουσίας
Αυτό ακριβώς είναι και το βασικό πολιτικό στοίχημα του νέου φορέα. Να εκφράσει ξανά κοινωνικά στρώματα που αισθάνονται πολιτικά άστεγα. Να μιλήσει σε ψηφοφόρους που κουράστηκαν από τον κατακερματισμό της Κεντροαριστεράς, αλλά δεν πείθονται ούτε από τη σημερινή εικόνα του ΣΥΡΙΖΑ ούτε από τη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ. Ο Αλ.Τσίπρας γνωρίζει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα της αντιπολίτευσης σήμερα είναι η έλλειψη κυβερνητικής προοπτικής. Και γι’ αυτό η χθεσινή του ομιλία δεν είχε κυρίως χαρακτήρα διαμαρτυρίας, αλλά πρότασης εξουσίας.
Οι επτά άξονες
Μίλησε για μια «νέα εθνική στρατηγική», για αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, για ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα μειώνει τις ανισότητες.
Στον πυρήνα της διακήρυξης του κόμματος βρέθηκαν επτά βασικοί άξονες: δημόσια υγεία και παιδεία, προστασία της εργασίας, αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, ενεργειακή ασφάλεια, δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, παραγωγική ανασυγκρότηση και ισχυρό κοινωνικό κράτος.
Σταθερότητα και κοινωνική συνοχή
Η έμφαση στη θεσμική λειτουργία και τη δημοκρατία είχε επίσης ξεχωριστή σημασία. Ο πρώην πρωθυπουργός επιχείρησε να εμφανιστεί ως πολιτικός που έμαθε από τα λάθη της προηγούμενης διακυβέρνησης και επιστρέφει με πιο συγκροτημένη θεσμική αντίληψη. Αυτό φάνηκε και στον τόνο της ομιλίας του. Λιγότερη οργή, περισσότερη πολιτική ωριμότητα. Λιγότερο αντισυστημικός λόγος, περισσότερη αναφορά στην ανάγκη σταθερότητας και κοινωνικής συνοχής.
Τα κρίσιμα πολιτικά ερωτήματα
Ωστόσο, πίσω από τη χθεσινή εικόνα ενότητας και αισιοδοξίας, υπάρχουν ήδη κρίσιμα πολιτικά ερωτήματα. Το πρώτο αφορά τη σχέση του νέου κόμματος με τον ΣΥΡΙΖΑ. Παρά τις προσεκτικές αποστάσεις, είναι σαφές ότι η δημιουργία της ΕΛΑΣ δημιουργεί συνθήκες πίεσης στην Κουμουνδούρου. Πολλά στελέχη παρακολουθούν ήδη τις εξελίξεις με αμηχανία, ενώ δεν λείπουν εκείνοι που θεωρούν ότι ο πρώην πρωθυπουργός ανοίγει ουσιαστικά έναν νέο κύκλο ανακατατάξεων στον προοδευτικό χώρο.
Το δεύτερο ερώτημα αφορά τη δυνατότητα οργανωτικής συγκρότησης. Η δυναμική μιας πρώτης συγκέντρωσης είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί. Ένα νέο πολιτικό σχήμα χρειάζεται δομές, περιφερειακή παρουσία, κοινωνικές συμμαχίες και στελέχη με αναφορά στην κοινωνία. Ο Αλ. Τσίπρας εξακολουθεί να διαθέτει υψηλή αναγνωρισιμότητα και ισχυρό προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο, όμως το αν αυτό μπορεί να μετατραπεί σε πλειοψηφικό ρεύμα παραμένει ανοιχτό.
Πολιτικός «δεύτερης ευκαιρίας»
Υπάρχει όμως και μια τρίτη διάσταση, ίσως η πιο ουσιαστική. Η χθεσινή εκδήλωση έδειξε ότι ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να αλλάξει και το προσωπικό του πολιτικό αφήγημα. Να απομακρυνθεί από την εικόνα του ηγέτη της κρίσης και των μνημονίων και να παρουσιαστεί ως πολιτικός της «δεύτερης ευκαιρίας», τόσο για τον ίδιο όσο και για την παράταξη που θέλει να συγκροτήσει.
Διεκδικώντας ρόλο πρωταγωνιστή
Το Θησείο δίπλα στην Πνύκα, με τον έντονο συμβολισμό του και τη μαζική συμμετοχή, αποτέλεσε το ιδανικό σκηνικό για αυτή τη νέα αφετηρία. Και μπορεί κανείς να διαφωνεί με τη στρατηγική, τη σημειολογία ή τις πολιτικές επιδιώξεις του Αλ. Τσίπρα, όμως ένα στοιχείο μοιάζει αδιαμφισβήτητο: ο πρώην πρωθυπουργός αποφάσισε να επιστρέψει ενεργά και να διεκδικήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις.
Το αν η ΕΛ.Α.Σ θα εξελιχθεί σε καταλύτη ανασύνθεσης της Κεντροαριστεράς ή σε ακόμη ένα βραχύβιο πολιτικό εγχείρημα, θα το δείξει ο χρόνος. Πάντως, η χθεσινή βραδιά απέδειξε ότι το πολιτικό σκηνικό εισέρχεται πλέον σε μια νέα περίοδο κινητικότητας και ανακατατάξεων.
