Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία παίρνει νέες διαστάσεις, μετά την επιστολή της Ευρωπαίας Γενικής Εισαγγελέως Λάουρα Κοβέσι προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την οποία θέτει ζήτημα συμβατότητας πρόσφατων νομοθετικών ρυθμίσεων με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τη λειτουργία της δικαστικής συνεργασίας.
Η παρέμβαση αυτή γίνεται με αναφορά στον Κανονισμό Αιρεσιμότητας για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ (2020/2092), ο οποίος συνδέει την εκταμίευση ευρωπαϊκών κονδυλίων με την τήρηση του κράτους δικαίου. Πρόκειται για το πιο ισχυρό θεσμικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε παραβιάσεις που θεωρούνται ότι θέτουν σε κίνδυνο τη διαχείριση κοινοτικών πόρων, όπως αναφέρει και ο Βηματοδότης.
Σύμφωνα με την Κοβέσι, οι πρόσφατες αλλαγές στον ελληνικό Κώδικα Ποινικής Δικονομίας επηρεάζουν την ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην Ελλάδα, εγείροντας ζήτημα θεσμικής συνεργασίας με τις εθνικές αρχές.
Η επιστολή στην Κομισιόν και το ζήτημα της δικαστικής μεταρρύθμισης
Στην επιστολή της προς την Κομισιόν, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναφέρει ότι η «βεβιασμένη τροποποίηση» του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για υποθέσεις κακουργημάτων που αφορούν βουλευτές δημιουργεί πρακτικά εμπόδια στη διερεύνηση υποθέσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του θεσμού.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υποστηρίζει ότι οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν την ικανότητά της να ασκεί αποτελεσματικά διώξεις στην Ελλάδα, ιδίως σε υποθέσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων και πιθανές περιπτώσεις διαφθοράς.
Παράλληλα, στην επιστολή γίνεται αναφορά και στην απόφαση του Ελληνικού Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου να μην αναγνωρίσει την πλήρη πενταετή ανανέωση της θητείας τριών Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων, αλλά να εγκρίνει παράταση δύο ετών. Η Κοβέσι εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή επηρεάζει την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην Ελλάδα.
Το εργαλείο αιρεσιμότητας και το προηγούμενο Ουγγαρίας – Πολωνίας
Η ενεργοποίηση του Κανονισμού Αιρεσιμότητας δεν αποτελεί τυπική διαδικασία. Στην πράξη, μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή περικοπή ευρωπαϊκών κονδυλίων όταν διαπιστώνεται κίνδυνος για τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
Το εργαλείο αυτό έχει ήδη χρησιμοποιηθεί, όπως γράφει ο Βηματοδότης, σε δύο κράτη-μέλη: την Ουγγαρία και την Πολωνία. Στην περίπτωση της Ουγγαρίας, η ΕΕ προχώρησε σε πάγωμα σημαντικών κονδυλίων το 2022, επικαλούμενη ζητήματα διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις και διαφθοράς.
Στην Πολωνία, η σύγκρουση επικεντρώθηκε στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και οδήγησε σε προσωρινή αναστολή πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, οι οποίοι αποδεσμεύτηκαν σταδιακά μετά από θεσμικές προσαρμογές της Βαρσοβίας.
Αθήνα και Λουξεμβούργο σε θεσμικό τεστ αντοχής
Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί τις εξελίξεις με προσοχή, καθώς η υπόθεση αγγίζει ευθέως τη συνεργασία εθνικών αρχών με ευρωπαϊκούς θεσμούς δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με δικαστικές πηγές, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου για την παράταση της θητείας των τριών Ελλήνων εντεταλμένων εισαγγελέων θεωρείται νομικά τεκμηριωμένη και αναμένεται να εκδοθεί επίσημα στο τέλος του μήνα ή στις αρχές του επόμενου.
Η Γιώργος Φλωρίδης είχε ήδη λάβει επιστολή διαμαρτυρίας από την Κοβέσι, η οποία υποστηρίζει ότι η πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση επιτάχυνσης των διαδικασιών μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση των Ευρωπαίων εισαγγελέων σε κρίσιμες έρευνες.
Η εξέλιξη δημιουργεί ένα σύνθετο θεσμικό πεδίο, όπου η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ Αθήνας και Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δοκιμάζεται σε πραγματικό χρόνο, με την Κομισιόν να καλείται να αξιολογήσει αν συντρέχουν λόγοι ενεργοποίησης του μηχανισμού αιρεσιμότητας.
