Πληθαίνουν οι αναφορές πως ΗΠΑ και Ιράν έχουν όντως καταλήξει σε ένα προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο —σύμφωνα με αραβικές πηγές που επικαλείται το Al Arabiya— έχει διαμορφωθεί στο πλαίσιο εντατικών διαπραγματεύσεων με διαμεσολάβηση του Πακιστάν και το οποίο θέτει στο τραπέζι ένα ευρύ πλαίσιο με στόχο την αποκλιμάκωση, χωρίς ωστόσο να λύνει το κεντρικό ζήτημα των πυρηνικών της Τεχεράνης.
Η ύπαρξη ενός κειμένου για μια προκαταρκτική συμφωνία, η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μόνο εφόσον εγκριθεί και από τις δύο πλευρές, είχε γίνει γνωστή από τα ιρανικά μέσα, όμως τώρα το ρεπορτάζ του Al Arabiya έρχεται να ενισχύσει τις ενδείξεις αυτές. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, το προσχέδιο προβλέπει άμεση, πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, καθώς και ρητή δέσμευση για την αποφυγή στοχοθέτησης στρατιωτικών, πολιτικών και οικονομικών υποδομών.
Παράλληλα, στο προσχέδιο περιλαμβάνεται τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων και παύση του «πολέμου μέσω των μέσων ενημέρωσης», ενώ προβλέπεται μηχανισμός κοινής παρακολούθησης και επίλυσης διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών.
Κεντρική θέση στο σχέδιο κατέχει η ελευθερία ναυσιπλοΐας στον Αραβικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στη Θάλασσα του Ομάν, με ρητή αναφορά στην ανάγκη σεβασμού της εδαφικής κυριαρχίας και της αρχής της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών.
Στο οικονομικό σκέλος, το προσχέδιο προβλέπει σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, με αντάλλαγμα τη συμμόρφωση του Ιράν, καθώς και έναρξη διαπραγματεύσεων για εκκρεμή ζητήματα εντός επτά ημερών από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας. Το πλαίσιο επαναβεβαιώνει επίσης τη δέσμευση στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και στο διεθνές δίκαιο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν υπάρχει σαφής αναφορά στο ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο παραμένει εκτός του βασικού κορμού του σχεδίου, γεγονός που υπογραμμίζει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης εξακολουθεί να αποτελεί το πιο δύσκολο σημείο των διαπραγματεύσεων.
Διπλωματική κινητικότητα και δηλώσεις Ρούμπιο
Στο μεταξύ, εντατική είναι η διπλωματική κινητικότητα σχετικά με το σχέδιο αυτό και το τι μέλλει γενέσθαι. Ο Πακιστανός υπουργός Εσωτερικών Μοχσίν Νακβί είχε νέα συνάντηση στην Τεχεράνη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί,μετά από την παράδοση της αμερικανικής πρότασης για την ειρηνευτική συμφωνία. Ο ρόλος του Ισλαμαμπάντ εμφανίζεται κρίσιμος ως διαμεσολαβητικός δίαυλος για τη διαμόρφωση του πλαισίου τερματισμού των εχθροπραξιών.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για «κάποια καλά σημάδια» στις συνομιλίες, σημειώνοντας ωστόσο ότι η πρόοδος είναι περιορισμένη και δεν πρέπει να υπερεκτιμάται. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία εάν το Ιράν επιμείνει σε σύστημα χρεώσεων ή ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, τα οποία —όπως ανέφερε— έχουν ουσιαστικά καταστεί μη λειτουργικά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη της σύγκρουσης.
Ο Ρούμπιο επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να επιμένουν πως το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, ενώ άφησε αιχμές ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να προωθήσει έμμεσες ρυθμίσεις για τα Στενά, μέσω συνεργασίας με περιφερειακούς εταίρους.
Το πυρηνικό ζήτημα ως βασικό αγκάθι
Παρά την πρόοδο στα επιμέρους σημεία, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το βασικό εμπόδιο για μια συνολική συμφωνία. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η διαφωνία εστιάζεται τόσο στο επίπεδο εμπλουτισμού του ουρανίου όσο και στη διαχείριση αποθεμάτων περίπου 400 κιλών εμπλουτισμένου υλικού.
Η Ουάσινγκτον φέρεται να απαιτεί την απομάκρυνση ή καταστροφή των αποθεμάτων, ακόμη και μέσω μεταφοράς σε τρίτες χώρες όπως η Κίνα ή η Ρωσία, σενάριο που απορρίπτεται από την ιρανική πλευρά. Η Τεχεράνη, από την άλλη, αρνείται τόσο την παράδοση του υλικού όσο και την αναστολή του εμπλουτισμού για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το Ιράν σχεδόν από την έναρξη της διαδικασίας έμμεσων επαφών με τις ΗΠΑ επιδιώκει να διαχωριστούν οι διαπραγματεύσεις: θέλει πρώτα μια συμφωνία για κατάπαυση του πυρός και τα Στενά του Ορμούζ και σε δεύτερο στάδιο η συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα. Οι ΗΠΑ, αντίθετα, επιμένουν σε ενιαίο συνολικό πλαίσιο συμφωνίας.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με διαρροές, υποστηρίζουν ότι η Ουάσινγκτον έχει διαβεβαιώσει το Τελ Αβίβ πως οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει ρητή πρόβλεψη για απομάκρυνση του ιρανικού αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου, ενώ συνδέουν τη συνολική ασφάλεια της περιοχής με τον περιορισμό και των βαλλιστικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
