Αυτές τις μέρες στο Κογκρέσο διενεργείται μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και ζωντανή συζήτηση με αφορμή το επίμαχο Αρθρο 702 του Νόμου περί Παρακολούθησης Πληροφοριών Εξωτερικού (FISA). Οι αμερικανοί νομοθέτες καλούνται να απαντήσουν στο ερώτημα: μέχρι ποιο σημείο το κράτος μπορεί να κατασκοπεύει τους ίδιους τους πολίτες του στο όνομα της εθνικής ασφάλειας;
Ο Νόμος περί Παρακολούθησης Πληροφοριών Εξωτερικού (FISA) είναι ένας ομοσπονδιακός νόμος των ΗΠΑ που θεσπίστηκε το 1978, επί Ψυχρού Πολέμου, με σκοπό να γίνονται ηλεκτρονικές παρακολουθήσεις σε ξένους κατασκόπους που προσπαθούσαν να στρατολογήσουν Αμερικανούς. Το πιο αμφιλεγόμενο τμήμα του νόμου, το Άρθρο 702, αποτελεί αυτή την περίοδο το μήλο της Έριδος στο Κογκρέσο.
Τι είναι το Άρθρο 702
Το άρθρο 702 επιτρέπει στην Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας να συλλέγει, σε αμερικανικό έδαφος και χωρίς ένταλμα, τις επικοινωνίες αλλοδαπών στο εξωτερικό, ακόμα και τις επικοινωνίες τους με αμερικανούς πολίτες εφόσον προκύπτουν λόγοι που σχετίζονται με τρομοκρατία, διάδοση όπλων και άλλα θέματα εθνικής ασφάλειας.
Ουσιαστικά είναι μία νομιμοποίηση, που έγινε το 2008, του «Stellar Wind», του προγράμματος παρακολουθήσεων χωρίς ένταλμα που έφτιαξε η διακυβέρνηση Μπους μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Ο νόμος περιλαμβάνει μια διάταξη «λήξης», που σημαίνει ότι πρέπει να επανεξετάζεται περιοδικά και να επανεγκρίνεται από το Κογκρέσο για να παραμείνει σε ισχύ, εξού και οι αντιπαραθέσεις.
Οι άνευ όρων υποστηρικτές του Άρθρου 702 παραβάλλουν υποθέσεις όπως η πρόληψη τρομοκρατικής ενέργειας από τον ISIS το 2017, ο εντοπισμός αρχηγού της Αλ Κάιντα το 2022 κ.ά. Οι πολέμιοι παραπέμπουν σε αναφορές για μαζική στόχευση διαδηλωτών, δημοσιογράφων και μελών του Κογκρέσου, καθώς και στην περιορισμένη εποπτεία της εφαρμογής του.
Το 2024, ο Τραμπ είχε γράψει ένα πομπώδες μήνυμα ζητώντας από τους βουλευτές να καταψηφίσουν τότε την παράταση του Άρθρου 702, ισχυριζόμενος ότι χρησιμοποιήθηκε παράνομα το 2016 για να κατασκοπεύσουν την καμπάνια του.
Πλέον όμως αποφάσισε ότι έκανε λάθος τότε, ότι είχε μπλέξει τα άρθρα του σχετικού νόμου και υποστηρίζει διακαώς την δεκαοκτάμηνη παράταση του Άρθρου 702 χωρίς αλλαγές. «Είμαι πρόθυμος να ρισκάρω να παραιτηθώ από τα Δικαιώματα και τα Προνόμιά μου ως Πολίτης για τον Σπουδαίο Στρατό και την Πατρίδα μας!» έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα.
Οι βουλευτές του, πάλι, δεν είναι τόσο πρόθυμοι. Δεδομένου ότι οι Ρεπουμπλικανοί έχουν οριακή πλειοψηφία στη Βουλή, η επιθυμία του προέδρου δεν εισακούστηκε από το πολιτικό ποίμνιό του.
Μετά την απόρριψη της αρχικής πρότασης για παράταση του άρθρου για πέντε χρόνια ακολούθησε ψηφοφορία για παράταση, χωρίς αλλαγές, για 18 μήνες. Ούτε αυτή η πρόταση εγκρίθηκε.
Το Άρθρο 702 διχάζει διαχρονικά το Κογκρέσο σε δύο ομάδες. Μεταξύ των βουλευτών που στηρίζουν την ιδιωτικότητα και τις ατομικές ελευθερίες, απέναντι σε εκείνους που υποστηρίζουν ότι η εθνική ασφάλεια προέχει όλων. Οι ομάδες αυτές είναι διακομματικές με αποτέλεσμα στην τελευταία ψηφοφορία, να καταψηφίσουν 20 Ρεπουμπλικανοί και τέσσερις Δημοκρατικοί να υπερψηφίσουν.
Ουσιαστικά, οι Ελευθεριακοί Ρεπουμπλικανοί (Libertarian Republicans ή Republitarians – που συνδυάζουν οικονομικά συντηρητικές απόψεις, όπως ελάχιστους φόρους και μικρό κράτος, με κοινωνικά φιλελεύθερες, όπως ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ) έβαλαν φρένο και στήριξαν μια μικρή παράταση, μέχρι τις 30 Απριλίου, προκειμένου να υπάρχει χρόνος να συζητηθούν και να μπουν νέα όρια απορρήτου σε οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη παράταση. Ίδωμεν.
Ενδιαφέρον είναι, επίσης, ότι ο νόμος περί κατασκοπείας έχει ένα παραθυράκι όπου τεχνικά επιτρέπει στην κυβέρνηση να επιβάλει τις εντολές της στους παρόχους τεχνολογίας μέχρι τον Μάρτιο του 2027, ακόμη και αν το Κογκρέσο δεν ανανεώσει εγκαίρως το Άρθρο 702.
Βασικό σημείο του Άρθρου 702 είναι η δυνατότητα που παρέχει στο Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών (FBI) να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες αμερικανών πολιτών χωρίς ένταλμα. Το 2024, ύστερα από μια ασυνήθιστη διακομματική πρωτοβουλία, προτάθηκε σε σχετική ψηφοφορία στη Βουλή η χρήση του εντάλματος να είναι υποχρεωτική. Το αποτέλεσμα ήταν ισοψηφία και η πρόταση δεν πέρασε.
Αν δεν γίνει ανανέωση του Άρθρου 702, η ιδιορρυθμία που θα δημιουργηθεί στο νομικό πλαίσιο ενδέχεται να κάνει τις εταιρείες τεχνολογίας πολύ πιο επιφυλακτικές στο να δώσουν στην κυβέρνηση πληροφορίες για αμερικανούς πολίτες, φοβούμενες και νομικές διαμάχες.
Το δίλημμα για τους νομοθέτες, όπως το έθεσε και ο ίδιος ο Τραμπ, παραμένει: ατομικές ελευθερίες ή εθνική ασφάλεια, και πού είναι η χρυσή τομή;
