Ο Τζον Φίλαν περίμενε στο λόμπι της Δυτικής Πτέρυγας του Λευκού Οίκου για περισσότερο από μία ώρα το βράδυ της Τετάρτης, ευελπιστώντας ότι ο παλιός του φίλος και γείτονας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, θα τον κρατούσε στη θέση του. Τελικά έφυγε απογοητευμένος.
Νωρίτερα το ίδιο απόγευμα, ο Φίλαν, υπουργός Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών, είχε δεχθεί ένα τηλεφώνημα από τον προϊστάμενό του, τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος του ζήτησε να παραιτηθεί. Ο Φίλαν είχε περάσει μεγάλο μέρος της Τετάρτης στο Καπιτώλιο, πραγματοποιώντας συναντήσεις με νομοθέτες σχετικά με τη ναυπήγηση πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού και το προσχέδιο προϋπολογισμού του Πενταγώνου.
Η σύσκεψη που κόστισε στον Φίλαν την θέση του
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, λίγα χιλιόμετρα μακριά, στον Λευκό Οίκο, πραγματοποιούνταν μια άλλη σύσκεψη που θα καθόριζε την τύχη του. Ο Χέγκσεθ και ο αναπληρωτής του Στίβεν Φάινμπεργκ ενημέρωναν τον Τραμπ ότι ο Φίλαν δεν προχωρούσε αρκετά γρήγορα στην υλοποίηση των προτεραιοτήτων του προέδρου για τη ναυπήγηση πλοίων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον λεγόμενο «Χρυσό Στόλο» και την στροφή σε συστήματα πρόωσης με ατμοστρόβιλους. Κατά την εκτίμησή τους, το Πολεμικό Ναυτικό χρειαζόταν νέα ηγεσία.
Ο Φίλαν έκανε μια σειρά τηλεφωνημάτων, μεταξύ των οποίων και στην εκτελεστική βοηθό του προέδρου, λέγοντας ότι έπρεπε να μιλήσει με τον Τραμπ. Στη συνέχεια κατευθύνθηκε προς τον Λευκό Οίκο. Όταν ο πρόεδρος βρήκε λίγο ελεύθερο χρόνο το βράδυ της Τετάρτης, ο Φίλαν του ζήτησε να διατηρήσει τη θέση του, όμως ο αρχηγός του κράτους στήριξε την απόφαση του Χέγκσεθ, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης.
Μήνυμα στήριξης σε Χέγκσεθ από Τραμπ
Το επεισόδιο αποτελεί ένδειξη ότι ο Χέγκσεθ εξακολουθεί να χαίρει της στήριξης του Τραμπ, παρά τις πρόσφατες αλλαγές σε υψηλό επίπεδο στο Πεντάγωνο. Με την έγκρισή του για την απομάκρυνση του Φίλαν, ο πρόεδρος συντάχθηκε με τον Χέγκσεθ απέναντι σε έναν προσωπικό φίλο και γείτονα που είχε συγκεντρώσει εκατομμύρια δολάρια για την προεκλογική του εκστρατεία. Ο Τραμπ έδωσε εντολή στον επικεφαλής του Πενταγώνου να κάνει ότι χρειάζεται για την αποπομπή του Φίλαν, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Μιλώντας στον Λευκό Οίκο την Πέμπτη, ο Τραμπ επαίνεσε τον φίλο του, αλλά δήλωσε: «Είναι άνθρωπος που πιέζει πολύ σκληρά για αποτελέσματα και είχε κάποιες συγκρούσεις με άλλους, κυρίως σε ό,τι αφορά την κατασκευή και την αγορά πλοίων. Εγώ είμαι πολύ επιθετικός όσον αφορά στη νέα ναυπήγηση και με κάποιο τρόπο δεν τα βρήκε μαζί τους.».
Η αποπομπή προκάλεσε σοκ στον Φίλαν και στους στενότερους συνεργάτες του, οι οποίοι έμαθαν για την απόφαση από μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του εκπροσώπου του Πενταγώνου Σον Παρνέλ που ανακοίνωνε την απομάκρυνση το βράδυ της Τετάρτης, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους. Στην ίδια ανάρτηση, ο Παρνέλ ανέφερε ότι ο υφυπουργός Ναυτικού Χανγκ Κάο θα αναλάβει προσωρινά καθήκοντα υπουργού.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι ταχύτατες αλλαγές που πραγματοποιεί ο Χέγκσεθ τις τελευταίες εβδομάδες στην ανώτατη ηγεσία του Πενταγώνου έχουν προκαλέσει ανησυχία σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια. Αν και ο υπουργός Ναυτικού δεν βρίσκεται στην επιχειρησιακή αλυσίδα διοίκησης, ο Φίλαν είχε σημαντικό ρόλο καθώς το υπουργείο Άμυνας ζητάει τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία του.
Ορισμένοι αξιωματούχοι στη Δυτική Πτέρυγα εμφανίζονται εκνευρισμένοι με τον Χέγκσεθ για τις απομακρύνσεις, ιδιαίτερα τη στιγμή που το Πολεμικό Ναυτικό εφαρμόζει τον σύνθετο ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση.
Η στήριξη του Τραμπ στην αιφνιδιαστική απόλυση έχει οδηγήσει πολλούς να αναρωτιούνται ποιος μπορεί να είναι ο επόμενος που θα βρεθεί στο στόχαστρο του Χέγκσεθ. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο υπουργός Άμυνας απέλυσε τον αρχηγό του επιτελείου του Στρατού, στρατηγό Ράντι Τζορτζ, και έχει συγκρουστεί με τον υπουργό Στρατού Νταν Ντρίσκολ, στενό σύμμαχο του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς. Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία ο Τραμπ βλέπει αλλαγές στο υπουργικό του συμβούλιο, έχοντας χάσει σε σύντομο χρονικό διάστημα την υπουργό Εργασίας, την υπουργό Δικαιοσύνης και την υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας.
Προσπάθειες διατήρησης της ισορροπίας παρά την απόλυση
Ο Φίλαν δήλωσε σε ανακοίνωσή του ότι η θητεία του ως υπουργός Ναυτικού ήταν «η μεγαλύτερη τιμή της ζωής μου».
Πρόσθεσε: «Η ηγεσία σε αυτό το επίπεδο συνοδεύεται από προκλήσεις, η λήψη αποφάσεων μπορεί να επιβραδύνεται από την διστακτικότητα, τις αντικρουόμενες προτεραιότητες και τις εσωτερικές τριβές. Όμως η αποστολή μας απαιτεί σαφήνεια, ταχύτητα και αποτελέσματα — και δεν έχασα ποτέ από τα μάτια μου αυτόν τον στόχο».
Η προσπάθεια του Φίλαν να μιλήσει απευθείας με τον Τραμπ πριν αποδεχθεί την απόφαση, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση, δείχνει έναν από τους λόγους για τους οποίους απομακρύνθηκε εξαρχής: αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ιεραρχία. Αυτό ήταν απαράδεκτο για τον πρόεδρο, σύμφωνα με τα ίδια πρόσωπα.
Ο Λευκός Οίκος είχε συγκρουστεί με τον Φίλαν και για άλλα ζητήματα, μεταξύ των οποίων και για έναν κατάλογο παρασημοφορημένων με το Μετάλλιο της Τιμής που ο πρόεδρος ζητούσε, σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο.
Χέγκσεθ και Φάνιμπεργκ προετοίμαζαν την απόλυση καιρό
Η αποπομπή του Φίλαν ακολούθησε μήνες εντάσεων με τον Χέγκσεθ και τον Φάινμπεργκ, μεταξύ άλλων και λόγω της στενής σχέσης του Φίλαν με τον Τραμπ, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως η εφημερίδα Wall Street Journal. Οι δύο ηγέτες του Πενταγώνου ενοχλήθηκαν ιδιαίτερα όταν ο Φίλαν παρουσίασε απευθείας στον πρόεδρο την ιδέα για ένα σύγχρονο θωρηκτό, παρακάμπτοντας τον Χέγκσεθ.
Ο Χέγκσεθ και ο Φάινμπεργκ προσπαθούσαν τους τελευταίους μήνες να περιορίσουν τον ρόλο του Φίλαν αφαιρώντας του αρμοδιότητες που κανονικά ανήκουν στον υπουργό Ναυτικού, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση. Πέρυσι ο Φάινμπεργκ δημιούργησε τη θέση συντονιστή για την απόκτηση υποβρυχίων, ο οποίος αναφέρεται απευθείας σε εκείνον. Η αρμοδιότητα αυτή συνήθως ανήκει στο Ναυτικό, ανέφεραν τα ίδια πρόσωπα.
Επιπλέον, ο Φάινμπεργκ συνήθως δεν προσκαλούσε τον Φίλαν στις συχνές συναντήσεις του με κορυφαία στελέχη της ναυπηγικής βιομηχανίας, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις συναντήσεις.
Σε αντίθεση με άλλους ανώτερους αξιωματούχους που απομάκρυνε ο Χέγκσεθ, ο Τραμπ δεν έχει ευχαριστήσει συχνά δημόσια τους περισσότερους από αυτούς — κάτι που δείχνει τη στενή σχέση που είχε με τον Φίλαν.
Το σπίτι του Φίλαν στη Φλόριντα βρίσκεται στον ίδιο δρόμο με το κλαμπ Μαρ-α-Λάγκο του Τραμπ, όπου οι δύο άνδρες δειπνούσαν συχνά μαζί. Ο Φίλαν είχε πει σε νομοθέτες πέρυσι ότι αντάλλασσε μηνύματα με τον πρόεδρο σχετικά με τη ναυπήγηση πλοίων ακόμη και μέσα στη νύχτα.
