Το τέλος μιας εποχής και η ανατολή μιας νέας Ουγγαρίας: Η πτώση του Βίκτορ Όρμπαν δεν προκάλεσε απλώς ανακούφιση στις Βρυξέλλες, αλλά σήμανε μια γεωπολιτική σεισμική δόνηση.
Καθώς ο Πέτερ Μάγιαρ ετοιμάζεται να καθίσει στο τραπέζι των ηγετών, η Ευρώπη αναρωτιέται: Είναι αυτός ο άνθρωπος που θα επαναφέρει τη Βουδαπέστη στις δημοκρατικές αξίες ή ένας νέος, σκληρός παίκτης που θα παίξει το παιχνίδι με τους δικούς του όρους;
Στις Βρυξέλλες η ανακούφιση ήταν έκδηλη μετά την ήττα του Βίκτορ Όρμπαν, που πρόσφατα αυτοανακηρύχθηκε «στην υπηρεσία του Βλαντιμίρ Πούτιν». Για την ΕΕ η νίκη του Πέτερ Μάγιαρ ήταν ακόμα πιο γλυκιά, καθώς οι ψηφοφόροι απέρριψαν αποφασιστικά την εκστρατεία εκφοβισμού του Όρμπαν, η οποία προσπάθησε να τον παρουσιάσει ως συνεργάτη της «επικίνδυνης» προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Στα 16 χρόνια του ως πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, ο Όρμπαν καθυστέρησε, αντιτάχθηκε, χλεύασε ή μπλόκαρε πολυάριθμες αποφάσεις της ΕΕ, κυρίως όσον αφορά την ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία.
Το «αγκάθι» της Ουκρανίας και των κυρώσεων
Σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian ένα από τα πιο επείγοντα ερωτήματα τώρα για την ΕΕ θα είναι το πόσο γρήγορα ο Μάγιαρ θα άρει το μπλόκο της Ουγγαρίας σε ένα κρίσιμο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία και στον 20ό γύρο κυρώσεων της Ένωσης κατά της Ρωσίας.
Ο Μάγιαρ δήλωσε τη Δευτέρα ότι είναι έτοιμος να στηρίξει το δάνειο, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουγγαρία δεν θα συμμετάσχει, τους ίδιους όρους, δηλαδή, που είχε συμφωνήσει ο Όρμπαν τον περασμένο Δεκέμβριο. Ωστόσο, η χλιαρή υποστήριξή του για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ («όχι στα επόμενα 10 χρόνια») και τις κυρώσεις στη Ρωσία είναι πιθανό να προκαλέσει ανησυχία, ιδίως στους πιο ένθερμους υποστηρικτές του Κιέβου, όπως η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής.
«Κατανοώ τα ηθικά ζητήματα… αλλά ας μη βγάλουμε τα μάτια μας μόνοι μας», δήλωσε ο Μάγιαρ, εκφράζοντας ανησυχίες για το οικονομικό κόστος. Οι απόψεις του θυμίζουν τον Βέλγο πρωθυπουργό, Μπαρτ Ντε Βέβερ, ο οποίος δέχθηκε έντονη κριτική επειδή δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να ανακτήσει την πρόσβαση σε φθηνή ρωσική ενέργεια.
Διπλωματικές γέφυρες και ενεργειακή ανεξαρτησία
Μιλώντας τη Δευτέρα, η Φον ντερ Λάιεν δεν στάθηκε σε αυτές τις λεπτομέρειες. Συνέκρινε το μέγεθος του αποτελέσματος της Κυριακής με την ουγγρική εξέγερση του 1956 κατά της Σοβιετικής Ένωσης και με το 1989, όταν οι Ούγγροι έγιναν οι πρώτοι στο ανατολικό μπλοκ που ξήλωσαν τα συρματοπλέγματα που χώριζαν την Ευρώπη. «Θα αρχίσουμε να εργαζόμαστε με την κυβέρνηση το συντομότερο δυνατό», δήλωσε η ίδια.
Η ενέργεια παραμένει επίσης ένα ευαίσθητο θέμα. Ενώ το κόμμα Tisza του Μάγιαρ έχει υποσχεθεί να καταργήσει σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας έως το 2035, η ΕΕ θέλει να κινηθεί πολύ ταχύτερα. Αναλυτές εκτιμούν ότι κεντρικό ρόλο θα παίξει η πιθανή επιλογή του Μάγιαρ για τη θέση του υπουργού Εξωτερικών, η Ανίτα Όρμπαν (απλή συνωνυμία), μια πρώην διπλωμάτης που έχει γράψει βιβλία για το πώς το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί την ενέργεια ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Επιστροφή στην ευρωπαϊκή «κανονικότητα»
Παρά τις εντάσεις αυτές, η Ουγγαρία υπό τον Μάγιαρ φαίνεται πιθανό να είναι ένα «φυσιολογικό» κράτος μέλος της ΕΕ, το οποίο θα επιχειρηματολογεί για τα δικά του συμφέροντα, αντί να εργαλειοποιεί τα βέτο για να προωθήσει εκείνα της Ρωσίας. «Είναι ένας εθνικοσυντηρητικός του ΕΛΚ», δήλωσε ο Ντάνιελ Χέγκεντους του German Marshall Fund. «Πιστεύω ότι καταλαβαίνει ότι το πολιτικό του μέλλον είναι συνδεδεμένο με τον εκδημοκρατισμό της Ουγγαρίας».
Για τον Μάγιαρ, η πιο επείγουσα προτεραιότητα είναι να εκπληρώσει την προεκλογική του υπόσχεση «να φέρει πίσω» τα κονδύλια της ΕΕ. Επί του παρόντος, 17 δισ. ευρώ παραμένουν παγωμένα λόγω αποτυχιών στην καταπολέμηση της διαφθοράς και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Ο χρόνος πιέζει: Ουγγαρία και Κομισιόν πρέπει να συμφωνήσουν για τη χρήση σχεδόν 10 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος Αυγούστου.
Μετανάστευση και η «εκδίκηση» της Γενιάς Ζ
Η πολιτική ασύλου μπορεί επίσης να προκαλέσει τριβές, καθώς στην Ουγγαρία επιβάλλεται πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ την ημέρα για παραβίαση των κανόνων της ΕΕ. Ο Μάγιαρ δήλωσε ότι η Ευρώπη έκανε «κακή διαχείριση» της μετανάστευσης το 2015, όμως οι απόψεις του συμβαδίζουν με το τρέχον σκληρό κλίμα στην ΕΕ, γεγονός που ίσως εξομαλύνει τις διαφορές.
Ο Λάζλο Άντορ, πρώην Ούγγρος επίτροπος της ΕΕ, τόνισε ότι η «Γενιά Ζ» έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη νίκη του Μάγιαρ. Πρόκειται για τους νέους που αποκλείστηκαν από το πρόγραμμα Erasmus λόγω των συγκρούσεων του Όρμπαν με την ΕΕ και, όπως σημείωσε ο Άντορ, «περίμεναν σιωπηλά τη στιγμή που αυτό θα μπορούσε να αλλάξει εκλογικά».
