Στη συζήτηση για την «επόμενη μέρα στην Κούβα», – η χώρα τελεί σε κατάσταση οξείας κρίσης εξαιτίας του αμερικανικού εμπάργκο και της αδυναμίας να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες μετά τη διακοπή εισροής πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, ως συνέπεια της απαγωγής του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ, στις 3 Ιανουαρίου-, υπάρχει μία παράμετρος που παραμένει σταθερή: η συμμετοχή της οικογένειας Κάστρο στη διακυβέρνηση της χώρας. Από το 1959, όταν ο Φιντέλ Κάστρο εισήλθε με τους «γενειοφόρους» του, στην Αβάνα ως ηγέτης της σοσιαλιστικής επανάστασης, η οικογένεια Κάστρο διοικεί την κομμουνιστική Κούβα με πυγμή.
Τώρα που η χώρα πιέζεται ασφυκτικά από τις ΗΠΑ και ο πρόεδρος της, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ παραδέχτηκε ότι βρίσκεται σε συνομιλίες με την Ουάσιγκτον για τη χαλάρωση του εμπάργκο, μέλη της οικογένειας Κάστρο επανεμφανίζονται στο προσκήνιο από το οποίο δεν είχαν πραγματικά ποτέ αποχωρήσει.
Το ερώτημα που τίθεται, είναι, αν την επόμενη μέρα, θα υπάρξει στην Κούβα, μια Ντέλσι Ροντρίγκες, η μεταβατική πρόεδρος της Βενεζουέλας, πρώην αντιπροέδρος του Μαδούρο, η οποία συνεργάζεται με τις ΗΠΑ. Και αν τον ρόλο της Ντέλσι Ροντρίγκες, θα αναλάβει να διαδραματίσει ένα μέλος της οικογένειας Κάστρο.
Έχοντας τη φήμη πολύ ικανών διαπραγματευτών, οι Κάστρο έχουν αποδείξει ότι μπορούν να ξεπερνούν δύσκολες καταστάσεις. Η Κούβα δεν είναι Βενεζουέλα: η πολιτική ελίτ της Βενεζουέλας ήταν κατακερματισμένη, σε ομάδες με διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα, γεγονός που διευκόλυνε την ανάδειξη προσώπων όπως η Ντέλσι Ροντρίγκες, μιας τεχνοκράτισσας που είχε ήδη προωθήσει μεταρρυθμίσεις. Αντιθέτως, η κουβανική ελίτ -την οποία ενσαρκώνει η οικογένεια Κάστρο- είναι πολύ πιο συνεκτική, ύστερα από δεκαετίες εκκαθαρίσεων κάθε πολιτικού της αντιπάλου.
Ραούλ Κάστρο, ο αδελφός του Φιντέλ που ελέγχει την εξουσία
Το 2018, ο Ντίας-Κανέλ επελέγη από τον Ραούλ Κάστρο, τον αδελφό του Φιντέλ, ο οποίος κυβέρνησε την Κούβα από το 2008 ως το 2018, για να τον διαδεχτεί στην εξουσία. Σε ηλικία 94 ετών, ο Ραούλ Κάστρο, φέρεται ότι παραμένει πνευματικά διαυγής και ότι εξακολουθεί να κινεί τα νήματα της εξουσίας. Επί δεκαετίες υπουργός Άμυνας, ο Ραούλ Κάστρο, επέβλεψε τη συγκρότηση της GAESA, επιχειρηματικού ομίλου υπό τον έλεγχο του στρατού, ο οποίος αποτελεί τη σημαντικότερη οικονομική δύναμη της χώρας. Τα παιδιά και τα εγγόνια του κατέχουν σήμερα πιο προβεβλημένα αξιώματα στην Κούβα, σε σύγκριση με τους απογόνους του Φιντέλ Κάστρο, ένας εκ των εγγονών του οποίου, διάγει πολυτελή βίο στη Αβάνα, ως ινφλουένσερ.
Ο εγγονός Ραουλίτο Κάστρο, το «Καβούρι»
Ο Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, 41 ετών, εγγονός του Ραούλ Κάστρο, γιος της κόρης του, Ντέμπορα, γνωστός ως Ραουλίτο, ήταν μέλος της προσωπικής φρουράς του παππού του, αλλά σήμερα είναι ο προσωπικός του βοηθός. Ο Ραουλίτο, που φέρει το προσωνύμιο «El Cangrejo», «Το Καβούρι», εξαιτίας του ότι γεννήθηκε με έξι δάχτυλα στο ένα του χέρι, διαδραματίζει και ρόλο διαμεσολαβητή στις διαπραγματεύσεις με την αμερικανική κυβέρνηση Τραμπ.
Πρόσφατα συμμετείχε στη συνάντηση κουβανών αξιωματούχων με την ομάδα του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στο νησί Άγιος Χριστοφόρος και Νέβις, της Καραϊβικής. Άνθρωπος των παρασκηνίων, ο Ραουλίτο εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση, δίπλα στα υψηλότερα στελέχη του καθεστώτος, όταν ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ αποκάλυψε ότι διεξάγονται συνομιλίες μεταξύ Αβάνας και Ουάσινγκτον.
Ο Αλεχάντρο Εσπίν, ο γιος του Ραούλ
Στο προσκήνιο εμφανίζεται και ο μοναχογιός του Ραούλ Κάστρο, ο Αλεχάντρο Κάστρο Εσπίν, 60 ετών, γνωστός και ως «μονόφθαλμος» επειδή κατά τη διάρκεια στρατιωτικής εκπαίδευσης, έχασε από λάθος, το ένα του μάτι. Ο Εσπίν είχε αποσυρθεί από τη δημόσια ζωή, όταν ο πατέρας του αποχώρησε από την προεδρία.
Μηχανικός με σπουδές στην Κούβα και τη Σοβιετική Ένωση, ο Εσπίν, είχε με σημαντικό ρόλο στον μηχανισμό πληροφοριών της χώρας. Σύμφωνα με τους New York Times, διαδραματίζει εκ νέου πρωταγωνιστικό ρόλο στις συνομιλίες με αμερικανούς αξιωματούχους. Το 2014 ήταν επικεφαλής της κουβανικής πλευράς σε μυστικές διαπραγματεύσεις με την αμερικανική κυβέρνηση Ομπάμα, οι οποίες οδήγησαν σε μια σύντομης διάρκειας, ύφεση, στις σχέσεις της Κούβας με τις ΗΠΑ.
Ο δισέγγονος Κάστρο που δε φέρει το όνομα Κάστρο
Ο Όσκαρ Πέρες-Ολίβα Φράγα, 54 ετών είναι δισεγγονός (από την πλευρά της μητέρας του) του Ραούλ και του Φιντέλ Κάστρο. Οι Κουβανοί τον αποκαλούν «Κουκουβάγια», επειδή τα μάτια του είναι κοντά το ένα στο άλλο, όπως του συγκεκριμένου πουλιού. Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικού Εμπορίου και Ξένων Επενδύσεων, ανακοίνωσε πρόσφατα μια από τις σημαντικότερες αλλαγές πολιτικής από την εποχή της κουβανικής επανάστασης το 1959: την πρόθεση να επιτραπεί στους Κουβανούς εξόριστους να έχουν επιχειρήσεις και να επενδύουν στην Κούβα.
Με αυτή την κίνηση, ο Πέρες-Ολίβα έγινε το δημόσιο πρόσωπο της στρατηγικής την οποία υιοθετεί το κουβανικό καθεστώς προκειμένου να επιβιώσει. Παράλληλα, η κίνηση αυτή πυροδότησε συζητήσεις για το αν ο δισεγγονός των Κάστρο, με τον ήπιο χαρακτήρα του, θα μπορούσε να αποτελέσει την κουβανική εκδοχή της Ντέλσι Ροντρίγκες, καθώς πρόκειται για νεότερο παράγοντα του συστήματος, πιο διαλλακτικό έναντι των ΗΠΑ, ικανό να κινείται στον χώρο των διεθνών επιχειρήσεων και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
Επιπλέον το ότι δεν φέρει το επώνυμο Κάστρο, τον καθιστά πιθανώς πιο αποδεκτό για την αμερικανική κυβέρνηση που προτιμά τη «συμμόρφωση» του κουβανικού καθεστώτος αντί της πλήρους κατάρρευσής του. Η πρόσφατη εκλογή του ως βουλευτή στην Εθνοσυνέλευση, θεωρείται επίσης μια υπολογισμένη κίνηση, καθώς βάσει της κουβανικής νομοθεσίας, μόνον τα μέλη της Εθνοσυνέλευσης μπορούν να αναλάβουν την προεδρία της χώρας.
Το ενδεχόμενο πάντως να παραμείνει στην εξουσία η οικογένεια Κάστρο, θα απογοητεύσει βαθιά πολλούς Κουβανούς εξόριστους που αγωνίζονται, εδώ και δεκαετίες, για την πλήρη απομάκρυνση των Κάστρο, και την ανατροπή του κομμουνιστικού καθεστώτος.
