«Ο ”θεατής” από τη Γερμανία». Έτσι αποκαλεί τον καγκελάριο Μερτς το περιοδικό der Spiegel. Τα φώτα της δημοσιότητας στρέφονται στο πρόσωπό του, γιατί αύριο Τρίτη, 03.03 ο «θεατής» συναντά στο Οβάλ Όφις κι εν μέσω πολέμου, τον πρόεδρο Τραμπ. Η επίσκεψη ήταν από καιρό προγραμματισμένη, αλλά υπό το φως των εξελίξεων, προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, η γερμανική κυβέρνηση ενημερώθηκε από την ισραηλινή πλευρά, λεπτά πριν ξεκινήσουν οι επιχειρήσεις του Σαββάτου. Μετά την έναρξη των επιθέσεων, ο καγκελάριος μίλησε τηλεφωνικά και με τον ισραηλινό πρωθυπουργό. Το Βερολίνο δε φαίνεται να αιφνιδιάστηκε ιδιαίτερα μετά τις επισκέψεις, αρχές Φεβρουαρίου, του Μερτς, σε χώρες της Αραβικής Χερσονήσου.
Οι συζητήσεις του επικεντρώθηκαν σχεδόν αποκλειστικά, σε ένα και μοναδικό ερώτημα: Θα επιτεθούν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν; Και αν ναι, θα βρεθούν τα αραβικά κράτη, σύμμαχοι των ΗΠΑ, στο στόχαστρο του καθεστώτος των μουλάδων; «Η ανησυχία είναι πολύ, πολύ μεγάλη», δήλωσε ο Μερτς στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τελευταίο σταθμό της περιοδείας του. Όπως φαίνεται εκ των υστέρων, η ανησυχία των μοναρχών του Κόλπου ήταν δικαιολογημένη.
Και το διεθνές δίκαιο;
Με την έναρξη των βομβαρδισμών, νωρίς το πρωί του περασμένου Σαββάτου, οι επικεφαλής των χωρών της ομάδας Ε3 – Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία – συνεννοήθηκαν τηλεφωνικά και εξέδωσαν κοινή δήλωση. Μερτς, Μακρόν και Στάρμερ επέκριναν σε έντονο ύφος το ιρανικό καθεστώς, καταδικάζοντας τις «αυθαίρετες στρατιωτικές επιθέσεις» εναντίον κρατών της περιοχής κι εξαγγέλλοντας συνεργασία με τις ΗΠΑ, για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους κι αυτά, των συμμάχων στην περιοχή, «ακόμη και με την ανάληψη ενδεχομένως αμυντικής δράσης για την καταστροφή της ικανότητας του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην πηγή τους». Καμία αναφορά στο κείμενο τριών παραγράφων προειδοποίησης ή έστω νύξης προς την Ουάσιγκτον, να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο, να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να μην αφήσει αυτόν τον πόλεμο, που φαίνεται να στερείται στρατηγικής, να κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα. Το διεθνές δίκαιο, που επικαλούνται συνεχώς, για να προσδιορίσουν αυτόν που ξεκίνησε η Ρωσία στην Ουκρανία.
Οι τρεις ευρωπαίοι ηγέτες δεν κάνουν λόγο για τίποτα περισσότερο «από την επιστροφή στη διπλωματία» για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Αλλά γιατί όμως διακόπηκαν οι διαπραγματεύσεις; Ο συνήθως εξαιρετικά διακριτικός μεσολαβητής, υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι, δήλωνε μόλις την περασμένη Παρασκευή, ώρες πριν την έναρξη των αμερικανικοϊσραηλινών βομβαρδισμών, σε συνέντευξή του στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CBS, ότι μια ειρηνευτική συμφωνία ήταν «σε κοντινή απόσταση», αν δοθεί αρκετός χώρος στη διπλωματία. Μίλησε για μια «σημαντική πρόοδο», που «δεν έχει επιτευχθεί ποτέ στο παρελθόν».
Η Γερμανία «δε θα κάνει κήρυγμα» στους εταίρους της
Αργά το απόγευμα του περασμένου Σαββάτου, ο καγκελάριος αισθάνθηκε την ανάγκη να κάνει άλλη μια δήλωση, αυτή τη φορά μόνος του. Απαρίθμησε τα εγκλήματα του καθεστώτος των μουλάδων στην εξωτερική και εσωτερική πολιτική, ζήτησε το τέλος των ιρανικών στρατιωτικών επιθέσεων στην περιοχή και κάλεσε τις δύο πλευρές στη διπλωματία τονίζοντας ότι η Γερμανία δεν συμμετέχει σε αυτόν τον πόλεμο. Και πάλι ούτε λέξη για το διεθνές δίκαιο. Η στάση του Γερμανού καγκελάριου προκαλεί απορίες. Μιλώντας στην έναρξη της Διάσκεψης Ασφάλειας του Μονάχου μέσα Φεβρουαρίου και σε δραματικό τόνο εμφανίστηκε ως διαπρύσιος υποστηρικτής των κανόνων διεθνούς δικαίου και έδωσε την εντύπωση ότι δεν θα αποδέχονταν πλέον όλα όσα προέρχονται από τον Λευκό Οίκο. Κάλεσε μάλιστα την Ευρώπη να βρει τον δρόμο της και να ξεφύγει από αυτό που αποκάλεσε “αυτοεπιβαλλόμενη ανωριμότητα” απέναντι στις ΗΠΑ.
«Οι αυταρχικές δημοκρατίες μπορεί να έχουν οπαδούς, οι δημοκρατίες έχουν εταίρους και συμμάχους». Το υπονοούμενο; Ο Τραμπ και εγώ θα συναντηθούμε στον Λευκό Οίκο ως ίσοι. Η τρίτη εμφάνιση του γερμανού καγκελάριου στον Τύπο έγινε την περασμένη Κυριακή, το απόγευμα. Μεσολάβησαν η σύγκληση του γερμανικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, συνεχή τηλεφωνήματα με συμμάχους και εταίρους και με τον πόλεμο να κλιμακώνεται σε γειτονικές χώρες του Ιράν και του Ισραήλ. Για πρώτη φορά, ο Μερτς έκανε λόγο για ένα δίλημμα απέναντι στο διεθνές δίκαιο. Τόνισε ότι όλα τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής, δεν έχουν αποτρέψει το Ιράν από τα πυρηνικά και πυραυλικά του προγράμματα και ότι η Γερμανία «δε θα κάνει κήρυγμα» στους εταίρους της.
Λευκή επιταγή στον Τραμπ;
Στο ηλιόλουστο απόγευμα της Κυριακής, 01.03, όμως, ο Μερτς κάνει κι άλλες δηλώσεις που εντυπωσιάζουν. Αναφέρεται στην αδυναμία της διεθνούς κοινότητας να επιλύσει μέχρι τώρα διενέξεις. Οι εκκλήσεις από την Ευρώπη, «συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας», οι καταδίκες των νομικών παραβιάσεων, ακόμη και τα εκτεταμένα πακέτα κυρώσεων, είχαν μικρή επίδραση κατά τη διάρκεια των ετών και των δεκαετιών, υπενθυμίζει. Αυτό οφειλόταν επίσης στο γεγονός ότι «δεν ήμασταν προετοιμασμένοι να επιβάλουμε θεμελιώδη συμφέροντα, εάν χρειαζόταν, με στρατιωτική βία». Άρα, τι; Λευκή επιταγή στον Τραμπ να συνεχίσει με τον στενό του εταίρο, το Ισραήλ, στην ίδια ρότα; Καμιά κριτική, έστω λεκτική, παρά μόνο η προτροπή προς το αιμοσταγές καθεστώς του Ιράν, να σταματήσει τους βομβαρδισμούς εναντίον «άλλων εταίρων μας» στην περιοχή.
Η επόμενη πράξη θα παιχτεί Τρίτη, 03.03, στο Οβάλ Όφις. Ο χώρος γνώριμος για τον καγκελάριο. Είχε βρεθεί μαζί με άλλους εταίρους του, τον περασμένο Ιούνιο, για να υπερασπιστεί την υπόθεση της Ουκρανίας, μετά τον εξευτελισμό του Ζελένσκι από τον αμερικανό πρόεδρο. Πάνω ψηλά στην ατζέντα ήταν και το θέμα των αμερικανικών δασμών. Τώρα όμως, πρέπει να παρουσιάσει την ευρωπαϊκή θέση για τον νέο πόλεμο στη Μ. Ανατολή, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η κοινή δήλωση των 27 υπουργών Εξωτερικών, μεταξύ άλλων, για «πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου».
Το γερμανικό «δίλημμα» παραμένει…
Στο μπρίφινγκ της Δευτέρας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Κορνίλιους, σε ερώτηση εάν οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από τη μία πλευρά, δικαιολογούν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από την άλλη, παραδέχτηκε ότι «καμιά φορά, οι αξιολογήσεις αυτές έχουν ελάχιστη επίδραση, αν σταθμίσει κανείς την κατάσταση επί του πεδίου». Μετέφερε την άποψη του καγκελάριου ότι ότι αυτές οι αξιολογήσεις «είναι ακόμη πιο απογοητευτικές, όταν παραμένουν σε μεγάλο βαθμό χωρίς συνέπειες και αυτό αφορά κυρίως τις ενέργειες του Ιράν«».
Όμως, ποιος ακόμη πιστεύει ότι ο πόλεμος στο Ιράν γίνεται για το πυρηνικό οπλοστάσιο της Τεχεράνης και δεν έχει στόχο την ανατροπή του αιμοσταγούς καθεστώτος, με μονομερή απόφαση των ΗΠΑ, χωρίς μάλιστα να ενημερώσει τον Κογκρέσο; Ποιος ακόμη πιστεύει ότι αρκούν οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί και δεν θα χρειαστεί ενδεχομένως και στρατός εδάφους; Το Κουτί της Πανδώρας άνοιξε.
