Υπάρχει μια παράξενη, σχεδόν μεταφυσική ιδιότητα που αποκτά η Αθήνα τα τελευταία χρόνια. Μεταμορφώνεται με ξένα ρούχα, δανείζεται αλλότριες ταυτότητες, γίνεται το σκηνικό για δράματα που δεν της ανήκουν, αλλά που φιλοξενεί με προθυμία αλλά και αξιώσεις.
Για τις ανάγκες του «Tehran», της κατασκοπικής σειράς-φαινόμενο του Apple TV+, η ελληνική πρωτεύουσα έγινε ένα σχεδόν πιστό αντίγραφο της Τεχεράνης.
Οι δρόμοι της Κυψέλης, οι πολυκατοικίες του κέντρου, το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» λειτούργησαν ως το πεδίο δράσης για πράκτορες της Μοσάντ και Φρουρούς της Επανάστασης. Για περιπέτεια, κατασκοπεία και προδοσία.
Η ψευδαίσθηση ήταν τέλεια. Τόσο πειστική που, όπως αποδείχθηκε με τον πιο τραγικό τρόπο την Κυριακή το απόγευμα, η πραγματικότητα ζήλεψε τη μυθοπλασία και αποφάσισε να εισβάλει στο κάδρο, όχι ως σενάριο αλλά με ένα θλιβερό, αμετάκλητο φινάλε, φτιαγμένο με τα υλικά της αληθινής αλλά σκληρής ζωής.
H Dana Eden με την ηθοποιό Glenn Close
Η είδηση ήρθε ως σοκ στη διεθνή τηλεοπτική αγορά. Η Dana Eden, η 52χρονη Ισραηλινή παραγωγός, η «μητέρα» της σειράς «Tehran», η γυναίκα που έβαλε την Ελλάδα στον χάρτη των μεγάλων διεθνών παραγωγών, βρέθηκε νεκρή σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο κέντρο της πρωτεύουσας.
Λίγα μέτρα μακριά από την πλατεία Συντάγματος, στην καρδιά μιας πόλης που η ίδια είχε επιλέξει για να αφηγηθεί τις ιστορίες της, η Eden άφησε την τελευταία της πνοή – κατά πως φαίνεται μόνη.
Θρίλερ εκτός σεναρίου
Οι λεπτομέρειες που έρχονται στο φως της δημοσιότητας από τους Times of Israel, προσδίδουν στην τραγωδία μια διάσταση ανθρώπινης απόγνωσης.
Η Eden δεν βρισκόταν στην Αθήνα για διακοπές. Αλλά για δουλειά. Πιστή στο καθήκον της ως showrunner, για να επιβλέψει προσωπικά τα γυρίσματα της τέταρτης σεζόν.
Ήταν άλλωστη γνωστή για την τελειομανία της, για την ανάγκη της να ελέγχει κάθε λεπτομέρεια του κάδρου.
Το νήμα κόπηκε την Κυριακή. Η σιωπή της στα τηλέφωνα και τα μηνύματα ανησύχησε τους δικούς της ανθρώπους. Ο αδελφός της –που βρισκόταν επίσης στην Αθήνα– ήταν εκείνος που έσπευσε στο ξενοδοχείο όπου κατέλυε για να την αναζητήσει, ελπίζοντας ίσως σε μια απλή αδιαθεσία ή υπερκόπωση.
Αντ’ αυτού, βρέθηκε αντιμέτωπος με το αδιανόητο. Η ελληνική αστυνομία εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα, με τις πρώτες ενδείξεις να αποκλείουν πάντως την εγκληματική ενέργεια, ενώ έχει παραγγελθεί νεκροψία-νεκροτομή.
Το σενάριο της ζωής της Dana Eden τελείωσε όχι με μια έκρηξη ή με μια ηρωική καταδίωξη, όπως συμβαίνει στους ήρωες της μυθοπλασίας, αλλά στη βαριά σιωπή του δωματίου ενός ξενοδοχείου.
Μια βόλτα που έγινε τηλεοπτική επιτυχία
Το γεγονός ότι η Ισραηλινή παραγωγός πέθανε στην Αθήνα ακούγεται ως τραγική ειρωνεία σε εκείνους που γνωρίζουν ότι η ίδια πρόκρινε πριν από μερικά χρόνια ως ιδανικό σκηνικό της πιο γνωστής σειράς της την πρωτεύουσα της Ελλάδας στη διάρκεια διακοπών της εδώ.
Η επιλογή της Αθήνας ως τέλειου «σωσία» της Τεχεράνης δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιου αλγόριθμου ή μιας απρόσωπης απόφασης λογιστών σε κάποιο στούντιο. Ήταν μια στιγμή έμπνευσης, μια καλλιτεχνική αναλαμπή.
Χρόνια πριν το «Tehran» γίνει παγκόσμιο hit, η Eden βρισκόταν στην Αθήνα για οικογενειακές διακοπές. Περπατώντας στους δρόμους, χαζεύοντας την αρχιτεκτονική, τις ταράτσες, το φως που πέφτει πάνω στο τσιμέντο, ένιωσε κάτι οικείο.
Η τοπογραφία της Αθήνας τής θύμισε έντονα την Τεχεράνη – μια πόλη μύθο για τους Ισραηλινούς, αλλά και μια πόλη απαγορευμένη.
«Μπορούμε να το γυρίσουμε εδώ», σκέφτηκε. Εκείνη η βόλτα αναψυχής γέννησε μια ιδέα που θα μεταμόρφωνε την καριέρα της και θα έφερνε εκατομμύρια ευρώ και τεράστια τεχνογνωσία στην ελληνική οπτικοακουστική βιομηχανία. Η Αθήνα δεν ήταν απλώς ένα φτηνό location. Αλλά έγινε η μούσα της.
Από το Τελ Αβίβ στο Apple TV+
Η διαδρομή της Eden, από μόνη της, ήταν ένα masterclass επιτυχίας. Μαζί με τη συνεργάτιδά της Shula Spiegel και τους δημιουργούς της σειράς ανέλαβαν ένα ρίσκο που ελάχιστοι θα τολμούσαν: μια σειρά με διαλόγους στα εβραϊκά, τα περσικά και τα αγγλικά, εστιάζοντας σε μια γυναίκα χάκερ της Μοσάντ, την Tamar Rabinian.
Το αποτέλεσμα τους δικαίωσε πανηγυρικά. Η σειρά αγοράστηκε από την Apple TV+ και εξελίχθηκε στην πρώτη μεγάλη μη αγγλόφωνη επιτυχία της πλατφόρμας.
Η απόλυτη καταξίωση ήρθε το 2021, όταν το «Tehran» κέρδισε το Διεθνές Βραβείο Emmy Καλύτερης Δραματικής Σειράς, αφήνοντας πίσω μεγαθήρια από τη Μεγάλη Βρετανία, τις ΗΠΑ και τη Λατινική Αμερική. Η εικόνα της Eden να κρατά το βραβείο ήταν η απόδειξη πως η τοπική μυθοπλασία, όταν έχει ψυχή και όραμα, μπορεί να γίνει οικουμενική.
Η Glenn Close και ο «Dr. House» στην Αθήνα
Η επιδραστικότητα της Eden, όμως, φάνηκε κυρίως στη δύναμη που είχε να προσελκύει στις παραγωγές της την A-list του Χόλιγουντ. Ήταν εκείνη που μετέτρεψε την Αθήνα σε πόλο έλξης για θρύλους της υποκριτικής, σπάζοντας την εσωστρέφεια των ελληνικών παραγωγών.
Ποιος θα φανταζόταν ότι η οκτώ φορές υποψήφια για Όσκαρ, Glenn Close, θα περνούσε μήνες στην Αθήνα για τα γυρίσματα της δεύτερης σεζόν του «Tehran»; Η Close, στον ρόλο της αινιγματικής Marjan Montazeri, έδωσε στη σειρά ένα ειδικό βάρος και μια αίγλη που σπάνια συναντά κανείς.
Όμως η Dana Eden δεν σταμάτησε εκεί. Για την τρίτη σεζόν, έφερε στην Ελλάδα τον Hugh Laurie. Ο εμβληματικός «Dr. House» φόρεσε το κουστούμι ενός πυρηνικού επιθεωρητή και περπάτησε στους ίδιους δρόμους που είχε οραματιστεί η δημιουργός χρόνια πριν.
Δίπλα σε αυτούς τους κολοσσούς, η Niv Sultan (Tamar) και ο συγκλονιστικός Shaun Toub (Faraz Kamali), γνωστός από το «Homeland» και το «Crash», δημιούργησαν ένα καστ που ακροβατούσε τέλεια μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Η Eden ήταν η μαέστρος αυτής της ορχήστρας. Ήταν ο άνθρωπος που έπεισε το Χόλιγουντ ότι η Αθήνα μπορεί να είναι εξίσου συναρπαστική με το Λονδίνο ή το Βερολίνο.
Το τέλος της παράστασης
Η ανακοίνωση του ισραηλινού δικτύου Kan μιλά σήμερα για μια «ανυπολόγιστη απώλεια» και για μια δημιουργό που το αποτύπωμά της θα μείνει ανεξίτηλο. Πέρα από το «Tehran», η Eden είχε υπογράψει δεκάδες παραγωγές, από ντοκιμαντέρ μέχρι παιδικές σειρές, αποδεικνύοντας την πολυμέρειά της.
Όμως, η μοίρα ήθελε το φινάλε της να γραφτεί εδώ. Σήμερα, καθώς τα συνεργεία της τέταρτης σεζόν μένουν μετέωρα και οι συνεργάτες της προσπαθούν να διαχειριστούν το σοκ της είδησης του θανάτου της Dana Eden, πολλοί κάνουν τη μάλλον πρόωρη σκέψη πως η τέταρτη σεζόν του «Tehran», όταν και όποτε προβληθεί, θα είναι αφιερωμένη στη γυναίκα που το οραματίστηκε.
Όπως πιθανότατα θα έλεγε και η ίδια, έχοντας περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στην τηλεοπτική βιομηχανία «the show must go on».
