Αν πιστεύετε ότι ο καθημερινός espresso ή ένα φλιτζάνι Earl Grey σας κρατούν πνευματικά σε εγρήγορση, η επιστήμη φαίνεται να σας δικαιώνει. Μια μεγάλη νέα μελέτη δείχνει ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ και τσαγιού με καφεΐνη — δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ ή ένα έως δύο φλιτζάνια τσάι την ημέρα — συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 131.821 συμμετέχοντες για έως και 43 χρόνια και διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν συστηματικά αυτές τις ποσότητες, είχαν μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια, σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν ελάχιστη ή καθόλου καφεΐνη.
Έως και 20% χαμηλότερος κίνδυνος
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, δείχνουν ότι:
- Η κατανάλωση 1–5 φλιτζανιών καφέ ημερησίως συνδέθηκε με περίπου 20% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας
- Τουλάχιστον ένα φλιτζάνι τσάι την ημέρα συνδέθηκε με 15% χαμηλότερο κίνδυνο
- Ωστόσο, το όφελος φαίνεται να «κορυφώνεται» γύρω στα 2,5 φλιτζάνια καφέ ημερησίως, χωρίς επιπλέον προστασία σε μεγαλύτερες ποσότητες.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο οργανισμός δεν μπορεί να μεταβολίσει επιπλέον τα βιοδραστικά συστατικά που περιέχονται στον καφέ και το τσάι.
Δεν αποδεικνύεται αιτιότητα, αλλά η συσχέτιση είναι ισχυρή.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η καφεΐνη προκαλεί άμεσα την προστασία του εγκεφάλου. Ωστόσο, τα αποτελέσματα παρέμειναν ισχυρά, ακόμη και αφού ελήφθησαν υπόψη πολλοί παράγοντες, όπως:
- χρόνιες παθήσεις
- φαρμακευτική αγωγή
- διατροφή
- μορφωτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο
- δείκτης μάζας σώματος
- κάπνισμα και ψυχική υγεία
Η συσχέτιση ίσχυε ακόμη και για άτομα με γενετική προδιάθεση για Αλτσχάιμερ.
Πιθανές εξηγήσεις: Φλεγμονή, αγγεία και μεταβολισμός
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η καφεΐνη μπορεί να συμβάλλει στην υγεία του εγκεφάλου επειδή:
- μειώνει τη νευροφλεγμονή
- βελτιώνει τη λειτουργία των αγγείων
- αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, μειώνοντας τον κίνδυνο διαβήτη — σημαντικό παράγοντα κινδύνου για άνοια
Επιπλέον, όσοι κατανάλωναν περισσότερη καφεΐνη, ανέφεραν λιγότερο συχνά υποκειμενική μείωση μνήμης και παρουσίασαν ελαφρώς καλύτερες επιδόσεις σε τεστ γνωστικής λειτουργίας.
Προσοχή στην υπερβολή
Παρότι η μελέτη δεν εντόπισε αρνητικές επιπτώσεις από μεγαλύτερες ποσότητες, άλλες έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον ύπνο ή να επιδεινώσει το άγχος.
Επιπλέον, σύμφωνα με ειδικούς, η προσθήκη μεγάλων ποσοτήτων ζάχαρης ή γάλακτος μπορεί να μειώσει τα οφέλη για την υγεία.
Πότε ξεκινά η προστασία
Η προστατευτική συσχέτιση ήταν ισχυρότερη σε άτομα κάτω των 75 ετών, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι συνήθειες που διαμορφώνονται από τη μέση ηλικία, παίζουν σημαντικό ρόλο.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, η γνωστική έκπτωση αναπτύσσεται σε βάθος δεκαετιών — άρα οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όσο το δυνατόν νωρίτερα, μπορεί να είναι πιο ωφέλιμες.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δε σημαίνουν απαραίτητα πως όσοι δεν πίνουν καφέ, πρέπει να ξεκινήσουν. Ωστόσο, για όσους ήδη καταναλώνουν καφεΐνη, τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά.
Για τους υπόλοιπους, η σύσταση είναι απλή: αν θέλουν να δοκιμάσουν, να ξεκινήσουν με μικρές ποσότητες, ειδικά αν είναι ευαίσθητοι στην καφεΐνη.
Το αν τελικά προτιμάτε πράσινο τσάι ή φίλτρου, Americano ή τον καφέ του γραφείου, φαίνεται ότι για τον εγκέφαλο σημασία έχει κυρίως ένα πράγμα: μέτρο και συνέπεια.
