Γράφει ο Γεώργιος Σακοράφας, MD, PhD
Χειρουργός θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών
Επ. Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Τ. Συντονιστής Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής ΑΓΙΟΥ ΣΑΒΒΑ
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ: ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ – ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – ΜΗΤΕΡΑ
Email: georgesakorafas@yahoo.com
https://www.gsakorafas.gr
Δρ Γεώργιος Σακοράφας
Η διάγνωση ενός καρκίνου αναστατώνει τον ασθενή και τους οικείους του. Στο μυαλό πολλών, η λέξη αυτή συνδυάζεται με ταλαιπωρία του ασθενούς, με βαριές θεραπείες (χημειοθεραπεία – ακτινοθεραπεία – χειρουργεία) και με κακή (ακόμη και θανατηφόρα) εξέλιξη.
Εντούτοις, δεν είναι όλοι οι καρκίνοι ίδιοι καθώς υπάρχουν τεράστιες διαφορές όσον αφορά τη βιολογική τους συμπεριφορά. Είναι ο καρκίνος θυρεοειδούς επικίνδυνος? Πώς εκδηλώνεται? Πώς διαγιγνώσκεται? Θεραπεύεται?
Η απάντηση – που προβάλλεται εδώ στην αρχή του άρθρου – είναι ξεκάθαρη. Ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι ένας από τους πλέον ιάσιμους καρκίνους.
Γιατί ο καρκίνος θυρεοειδούς χαρακτηρίζεται σαν «σιωπηλός»?
Σε αντίθεση με άλλες μορφές καρκίνου, ο καρκίνος θυρεοειδούς συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα ή συνοδεύεται από ελάχιστα μόνο συμπτώματα. Σήμερα, πολύ συχνά, ο καρκίνος θυρεοειδούς ανακαλύπτεται – ακόμη και τυχαία, στα πλαίσια προληπτικού ελέγχου – στο υπερηχογράφημα υπό την μορφή ενός πολύ μικρού όζου και αυτή είναι όχι σπάνια το πρώτο και μοναδικό εύρημα. Αυτός είναι ο λόγος που ο καρκίνος θυρεοειδούς χαρακτηρίζεται σαν «σιωπηλός» καθώς δεν συνοδεύεται από συμπτώματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση του ευρήματος αυτού.
Παλαιότερα, όταν η διάγνωση γινόταν με καθυστέρηση, υπήρχαν συχνά συμπτώματα, όπως δυσκολία στην αναπνοή, δυσκολία στην κατάποση, βραχνάδα, αίσθημα βάρους ή πίεσης ή ξένου σώματος στον τράχηλο, βήχας κλ. Σήμερα, τα συμπτώματα αυτά παρατηρούνται αρκετά σπάνια, καθώς η διάγνωση του καρκίνου γίνεται σε πολύ πρώιμο στάδιο.
Καρκίνος θυρεοειδούς και όζοι
Ο καρκίνος θυρεοειδούς παρουσιάζεται συνήθως υπό τη μορφή όζου. Οι όζοι είναι αρκετά συνήθεις στον γενικό πληθυσμό. Έχει βρεθεί ότι -αν υποβληθεί ο γενικός πληθυσμός σε υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας – όζοι ποικίλης διαμέτρου θα βρεθούν σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό που φθάνει το 60 % ή και το 70 %. Η μεγάλη εντούτοις πλειονότητα των όζων θυρεοειδούς είναι καλοήθεις. Παρά ταύτα, ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό (5 – 8 %) των όζων θυρεοειδούς υποκρύπτουν κακοήθεια (καρκίνο θυρεοειδούς). Για το λόγο αυτό ο ασθενής με όζο θυρεοειδούς θα πρέπει να υποβάλλεται σε προσεκτικό έλεγχο προκειμένου να αποκλειστεί η ύπαρξη καρκίνου.
Πως ξεχωρίζουν οι καλοήθεις από τους κακοήθεις όζους?
Αν και έχουν περιγραφεί διάφορα κλινικά κριτήρια για την διάκριση ενός καλοήθους από έναν κακοήθη όζο (κυρίως με την ψηλάφηση), ο ενδεδειγμένος τρόπος για την διαγνωστική διερεύνηση ενός όζου θυρεοειδούς σήμερα βασίζεται σε δύο σημαντικές και αξιόπιστες εξετάσεις, το υπερηχογράφημα και την παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) με κυτταρολογική εξέταση του υλικού που λαμβάνεται. Υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια στο υπερηχογράφημα που μπορεί να δημιουργήσουν υπόνοια για την ύπαρξη καρκίνου σε έναν όζο θυρεοειδούς. Με την παραμικρή υπόνοια ο ύποπτος όζος θα πρέπει να παρακεντηθεί με λεπτή βελόνη και το υλικό της παρακέντησης να σταλεί για κυτταρολογική εξέταση.
Υπάρχουν πολλοί τύποι καρκίνου θυρεοειδούς?
Ο πιο συχνός καρκίνος θυρεοειδούς είναι ο θηλώδης. Είναι αυτός που έχει και την καλύτερη πρόγνωση και την καλύτερη βιολογική συμπεριφορά. Εξελίσσεται πολύ αργά, ανταποκρίνεται στη θεραπεία και -σχεδόν ποτέ – δεν απειλεί την ζωή του ασθενούς. Υπάρχουν και άλλες σπανιότερες μορφές καρκίνου θυρεοειδούς, με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και διαφορετική προσέγγιση. Πάντα εντούτοις η έγκαιρη διάγνωση έχει καθοριστικό ρόλο.
Είναι σημαντικό να τονιστεί και πάλι εδώ ότι ο καρκίνος θυρεοειδούς έχει αργή εξέλιξη και καλή πρόγνωση και δίνει τον απαραίτητο χρόνο για να γίνει η σωστή διαγνωστική διερεύνηση του ασθενούς και ο προγραμματισμός της θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Ο ρόλος της χειρουργικής επέμβασης
Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί την βασική μέθοδο θεραπείας του καρκίνου θυρεοειδούς. Η επέμβαση που θα επιλεγεί εξαρτάται από τα ιδιαίτερα ευρήματα στον κάθε συγκεκριμένο ασθενή. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να είναι αρκετή η αφαίρεση μόνο του θυρεοειδούς (ολική θυρεοειδεκτομή), ενώ σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί και αφαίρεση των λεμφαδένων του τραχήλου (ο λεγόμενος λεμφαδενικός καθαρισμός). Η έκταση επίσης του λεμφαδενικού καθαρισμού καθορίζεται με βάση την έκταση της λεμφαδενικής διασποράς στον κάθε συγκεκριμένο ασθενή. Με άλλα λόγια, η χειρουργική επέμβαση εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή. Πρόκειται για χειρουργείο με σύντομη παραμονή στο νοσοκομείο (ένα 24ωρο), με ταχύτατη ανάρρωση και πρακτικά άμεση επάνοδο στην καθημερινότητα, με ήπιο μετεγχειρητικό πόνο και άριστο αισθητικό αποτέλεσμα.
Χρειάζεται κάποια άλλη θεραπεία μετά το χειρουργείο?
Σε κάποιους ασθενείς και με βάση συγκεκριμένα κριτήρια μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματική θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο (για τον θηλώδη και θυλακιώδη μόνο καρκίνο θυρεοειδούς). Παράλληλα χορηγείται θυροξίνη από το στόμα (θεραπεία καταστολής). Η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία δεν έχουν θέση στην συντριπτική πλειονότητα των ασθενών.
Πρόγνωση και η ζωή μετά τη θεραπεία
Τα ποσοστά ίασης στον θηλώδη (συχνότερο) καρκίνο θυρεοειδούς πλησιάζουν το 100 % ειδικά στα πρώιμα στάδια. Η ζωή μετά τη θεραπεία συνεχίζεται χωρίς προβλήματα και με πλήρη δραστηριότητα (οικογένεια, εργασία, άσκηση κλπ.). Έτσι λοιπόν η διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς πρακτικά δεν «ακυρώνει» τίποτα στη ζωή των ανθρώπων που αντιμετώπισαν το πρόβλημα αυτό. Διατηρείται έτσι μία εξαιρετική ποιότητα ζωής. Συχνά, η εμπειρία του «καρκίνου» λειτουργεί σαν ένα ισχυρό καμπανάκι για πολλούς, κάνοντάς τους να σκεφθούν πολλά πράγματα στη ζωή τους και να δώσουν σημασία στην φροντίδα του εαυτού τους.
Μεγάλη σημασία έχει η σωστή αντιμετώπιση του ασθενούς από μία ομάδα εξειδικευμένων και έμπειρων γιατρών, στην οποία κεντρικό ρόλο έχει ο χειρουργός θυρεοειδούς. Με τον τρόπο αυτό ο φόβος, η αγωνία και ενίοτε ο πανικός του ασθενούς από την διάγνωση του «καρκίνου» μετατρέπεται σε μία εύκολα διαχειρίσιμη κατάσταση.
