Σαφή βελτίωση, αλλά σημαντική απόσταση από τους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), καταγράφουν για πρώτη φορά τα εθνικά ψηφιακά δεδομένα σχετικά με την εμβολιαστική κάλυψη έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) σε παιδιά και εφήβους στην Ελλάδα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Vaccine, βασίστηκε σε ανωνυμοποιημένα δεδομένα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (ΗΔΙΚΑ) και του Μητρώου ΑΜΚΑ και κάλυψε παιδιά ηλικίας 9–15 ετών για την περίοδο 2022–2024. Στόχος ήταν η αποτίμηση της προόδου της χώρας προς τον στόχο του ΠΟΥ για πλήρη εμβολιαστική κάλυψη 90% στα κορίτσια έως την ηλικία των 15 ετών έως το 2030.
Τα στοιχεία δείχνουν σταθερή αύξηση στην έναρξη του εμβολιασμού. Στα κορίτσια ηλικίας 9–15 ετών, το ποσοστό όσων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση αυξήθηκε από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024. Στα αγόρια, το αντίστοιχο ποσοστό αυξήθηκε ακόμη πιο έντονα, από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
Παρά τη βελτίωση, η ηλικία έναρξης του εμβολιασμού παραμένει μεταγενέστερη από τη συνιστώμενη. Στην ηλικιακή ομάδα 9–11 ετών, που αποτελεί το προτεινόμενο χρονικό σημείο έναρξης, το 2024 είχε λάβει τουλάχιστον μία δόση μόλις το 18,6% των κοριτσιών και το 16,6% των αγοριών
Στα παιδιά που συμπληρώνουν το 15ο έτος ζωής, περίπου 6 στα 10 κορίτσια έχουν ξεκινήσει εμβολιασμό σε κάθε έτος της ανάλυσης. Στα αγόρια καταγράφεται ταχεία άνοδος, με το ποσοστό όσων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση πριν τα 15 να προσεγγίζει το 40% το 2024.
Ένα στα δύο κορίτσια δεν έχει ολοκληρώσει τον εμβολιασμό του
Η εικόνα είναι πιο ανησυχητική όσον αφορά την ολοκλήρωση του εμβολιαστικού σχήματος. Η πλήρης κάλυψη με δύο δόσεις έως τα 15 έτη στα κορίτσια αυξήθηκε από 47,7% το 2022 σε περίπου 52,5% το 2024, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν ένα στα δύο κορίτσια δεν έχει ολοκληρώσει τον εμβολιασμό του. Στα αγόρια, παρότι η πρόοδος είναι εντυπωσιακή, από 1,0% σε 27,7% την ίδια περίοδο, μόλις ένα στα τέσσερα αγόρια είναι πλήρως εμβολιασμένο στα 15 του χρόνια.
Σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και σε γεωγραφικό επίπεδο. Η Κρήτη εμφανίζει σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά τόσο στην έναρξη όσο και στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού, ενώ οι περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου καταγράφουν τα χαμηλότερα επίπεδα, ιδιαίτερα στους εφήβους που φτάνουν το 15ο έτος ζωής.
Κοινωνικές ανισότητες
Έντονες είναι και οι κοινωνικές ανισότητες. Τα παιδιά και οι έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά τόσο έναρξης όσο και ολοκλήρωσης του HPV εμβολιασμού. Ενδεικτικά, στα κορίτσια ηλικίας 9–15 ετών, η έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού είναι περίπου τριπλάσια σε όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα σε σύγκριση με εκείνες που έχουν γεννηθεί σε άλλη χώρα.
Η μελέτη υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο των ψηφιακών δεδομένων υγείας στη χάραξη πολιτικής Δημόσιας Υγείας. Η αξιοποίηση εθνικών συστημάτων, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, επιτρέπει τη συστηματική παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης και τον ακριβή εντοπισμό πληθυσμιακών ομάδων με χαμηλή πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η επίτευξη του στόχου του 90% έως το 2030 προϋποθέτει πολιτικές που θα ενισχύουν την έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού και θα μειώνουν τις γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες, με έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, την ενημέρωση γονέων και εφήβων και τις στοχευμένες παρεμβάσεις σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες.
Το άρθρο με τίτλο «HPV vaccination coverage among children and adolescents in Greece using national prescription data» δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Vaccine (τόμος 70, 2026, ανοικτής πρόσβασης). Η ερευνητική ομάδα προέρχεται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, την ΗΔΙΚΑ Α.Ε. και το Υπουργείο Υγείας.
