Μια εβδομάδα γεμάτη από αγάπη, ενδιαφέρον αλλά και επιστημονική προσήλωση και συνέπεια στα ζητήματα που αφορούν τη νέα ελληνική γλώσσα, γενικά, καθώς και τη διδασκαλία-διάδοσή της στις κοινότητες της ομογένειας, ειδικότερα, είχαμε την ευκαιρία να περάσουμε στο πλαίσιο των εργασιών του 10ου Θερινού Διεθνούς Πανεπιστημίου «Ελληνική γλώσσα, Πολιτισμός και ΜΜΕ», το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Βοστώνη. Θέματα όπως η πολυπολιτισμικότητα, η χρήση της τεχνολογίας, η συμβολή των ΜΜΕ, η ποίηση, το θέατρο, το σκίτσο θίχθηκαν μέσα από πλήθος ανακοινώσεων καθώς και σεμιναρίων, ενώ ο λόγος δόθηκε και στους εκπαιδευτικούς των ομογενειακών σχολείων, οι οποίοι μοιράστηκαν εμπειρίες, προβληματισμούς καθώς και την αγωνία τους σχετικά με το μέλλον της ελληνομάθειας.
Ακόμα όμως και οι επτά αυτές μέρες, στη διάρκεια των οποίων το «καραβάκι του ΔΘΠ» (σ.σ. το έμβλημα της διοργάνωσης) άνοιξε πλέρια τα πανιά του ταξιδεύοντας στις πλατιές θάλασσες του ομογενειακού ελληνισμού, δεν ήταν τελικά αρκετές για το μέγεθος και την ένταση που απαιτεί μια «εθνική προσπάθεια η οποία θα έχει και συνέχεια», όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά , και αφορά τη ελληνική παιδεία και γλώσσα. «Στόχος μας είναι να λάβουμε από τα σχολεία της ομογένειας το βίωμα του παραδείγματος» τόνισε χαρακτηριστικά κατά την έναρξη των εργασιών η κυρία Νικολέττα Τσιτσανούδη-Μαλλίδη, νεοεκλεγείσα Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και διευθύντρια του Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου. Ενώ από την πλευρά του, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στη Βοστώνη, κύριος Συμεών Τέγος, τόνισε την ανάγκη να παραμείνει ανοιχτή «η καίρια συζήτηση που αφορά πώς η διδασκαλία των νέων ελληνικών θα μείνει ζωντανή».
Η κυρία Νικολέττα Τσιτσανούδη-Μαλλίδη (αριστερά) και η κυρία Χρυσούλα Κουρκουντή (δεξιά) κατά την έναρξη των εργασιών του 10ου ΔΘΠ.
Το πρόγραμμα οργανώθηκε από το Εργαστήριο Μελέτης Κοινωνικών Θεμάτων, ΜΜΕ και Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων σε συνεργασία με το Μαλιώτειο Πολιτιστικό Κέντρο και την ΑΧΕΠΑ, υπό την αιγίδα και με τη στήριξη της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδα.
Το ορόσημο της συμπλήρωσης 10 ετών βρήκε στο ΔΘΠ στη Βοστώνη, σε μια από τις πιο ιστορικές πόλεις των ΗΠΑ, η οποία διαθέτει μια πλούσια ευρωπαϊκή κληρονομιά αλλά και μια ακμάζουσα ελληνική κοινότητα, γενναιόδωρη και ανοιχτή, με στέρεες ρίζες και όραμα για την ανάδειξη όλων των πτυχών της Ελλάδας. Βασική πτυχή των παραπάνω είναι η ελληνική γλώσσα και η θέση της μέσα στην ομογένεια. «Δυστυχώς, δεν έχουμε αναπτύξει μια διεθνή πρωτοβουλία για τη διάδοση των νέων ελληνικών», σημείωσε σε ομιλία την πρώτη ημέρα του συνεδρίου ο κύριος Ντρέικ Μπεχράκης, επικεφαλής της συμβουλευτικής επιτροπής του Μαλιώτειου Πολιτιστικού Κέντρου.
Ο κύριος Ντρέικ Μπεχράκης, επικεφαλής της συμβουλευτικής επιτροπής του Μαλιώτειου Πολιτστικού Κέντρου
Το φετινό Διεθνές Θερινό Πανεπιστήμιο διοργανώθηκε στο Μαλιώτειο Πολιτιστικό Κέντρο, το οποίο βρίσκεται στο campus του Ελληνικού Κολλεγίου του Τιμίου Σταυρού, και το παρακολούθησαν 200 περίπου εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες και δημοσιογράφοι με φυσική παρουσία και περισσότεροι από 1500 διαδικτυακά. Πανεπιστημιακοί και ερευνητές από 25 Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού, από χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μάλι της βορειοδυτικής Αφρικής, τη Σερβία, τη Βραζιλία, και φυσικά από πολλές ευρωπαϊκές χώρες και πολιτείες των ΗΠΑ. «Η πραγματοποίηση των εργασιών του ΔΘΠ στο Μαλιώτειο έπεσε ως ιδέα πριν δύο περίπου χρόνια. Ωρίμασε με τον καιρό και με θέληση, ψυχή και σχέδιο έγινε φέτος πραγματικότητα», θα πει στο ΒΗΜΑ η κυρία Χρυσούλα Κουρκουντή διευθύντρια του Κέντρου από το 2019.
Δύο εκδόσεις για τη διδασκαλία των νέων ελληνικών στην ομογένεια
Πέρα από τα επίσημα πρακτικά του των εργασιών του συνεδρίου, τα οποία αναμένεται να εκδοθούν την άνοιξη του 2025 και θα αποτελέσουν ένα σημαντικό εγχειρίδιο στη διάθεση των εκπαιδευτικών της ομογένειας και των ερευνητών, έχει όμως ήδη δημοσιευτεί σε ψηφιακή μορφή και διατίθεται δωρεάν προς κάθε ενδιαφερόμενο το «Μικρό εγχειρίδιο διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας για τους εκπαιδευτικούς της ομογένειας». Ο εν λόγω τόμος, σε επιμέλεια Νικολέττας Τσιτσανούδη-Μαλλίδη και Μαρίνας Παπαδοπουλου, περιλαμβάνει αποσπάσματα μέρους των σχετικών με το περιεχόμενό του εισηγήσεων που ακούστηκαν κατά τις εργασίες του συνεδρίου.
Από τις εργασίες του 10ου ΔΘΠ.
Δεδομένων των απτών και κρίσιμών ζητημάτων που καλούνται να αντιμετωπίζουν καθημερινά οι διδάσκοντες νέων ελληνικών στα σχολεία της ομογένειας, και τα οποία συζητήθηκαν εκτενώς στη διάρκεια του συνεδρίου, ζητήματα τα οποία έχουν να κάνουν τόσο με τις διδακτικές προσεγγίσεις όσο και με το ίδιο το περιεχόμενου του μαθήματος, το συγκεκριμένο εγχειρίδιο μπορεί να προσφέρει υλοποιήσιμες και εφαρμόσιμες λύσεις.
Παράλληλες δράσεις και το Παγκόσμιο Φόρουμ Ομογενειακών Mέσων
Όπως και τις προηγούμενες χρονιές, έτσι και φέτος, το πρόγραμμα του Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου ήταν εμπλουτισμένο με παράλληλες πολιτιστικές και όχι μόνο δράσεις, μεταξύ των οποίων ξεχώριζε η έκθεση σκίτσων του σπουδαίου γελοιογράφου Στάθη Σταυρόπουλου, όπως και οι πρωτοβουλίες της συγγραφέα Ρενέ Στυλιάρα, του ηθοποιού Τάσσου Νούσια και της ηθοποιού Μαρίας Κορινθίου.
Στο πλαίσιο των παράλληλων δράσεων του 10ου ΔΘΠ. πραγματοποιήθηκε έκθεση σκίτσων του Στάθη Σταυρόπουλου
Επίσης, ξεχώρισε η συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με την παρουσία εκπροσώπων των ελλαδικών και των ομογενειακών ΜΜΕ σχετικά με το status της ελληνικής γλώσσας στο διεθνές περιβάλλον της δημοσιογραφίας. Μάλιστα, στο πλαίσιο της περαιτέρω ανάπτυξης του ΔΘΠ σχεδιάζεται εντός του 2025 ένα Παγκόσμιο Φόρουμ Ομογενειακών Μέσων Ενημέρωσης. Συγκεκριμένα, θα πρόκειται για μα παγκόσμια συνάντηση με διευθυντές και επικεφαλής των ελληνικών ομογενειακών μέσων από τη Βόρεια Αμερική και Νότια Αμερική, την Ευρώπη, την Αυστραλία, την Αφρική και την Ασία με κύριο θέμα την παρουσία της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού σε όλο τον πλανήτη.
Μαλιώτειο Πολιτιστικό Κέντρο: Αναδεικνύοντας τις ποικίλες μορφές της ελληνικότητας
Στο Μαλιώτειο ομιλείται, μελετάται και προωθείται η ελληνική γλώσσα καθημερινά είτε μέσα από μαθήματα είτε μέσα από ποικίλες εκδηλώσεις. Η ιστορία του, αν και πλούσια, κλονίστηκε από τις αναπόφευκτες, όπως φαίνεται, έριδες και αντιπαραθέσεις που είναι τόσο συνήθεις στα όρια μεγαλύτερων ή μικρότερων κοινοτήτων. Ωστόσο εδώ και μία τεράστια, όταν επαναλειτούργησε, ύστερα από μια πολυετή «χειμερία νάρκη», υπό νέο διοικητικό συμβούλιο και με διευθύντρια τη Χρυσούλα Κουρκουντή διάγει την πιο δυναμική και εξωστρεφή περίοδο της ιστορίας του.
Η Χρυσούλα Κουρκουντή, διευθύντρια του Μαλιώτειου Πολιτιστικού Κέντρου, σημειώνει ότι σκοπός του κέντρου είναι η ολόπλευρη ανάδειξη των σύγχρονων πτυχών της ελληνικότητας.
«Η φήμη του είχε καταβαραθρωθεί. Επομένως, όταν αποφασίσαμε να εμπλακούμε ενεργά για την επαναλειτουργία του, είχαμε αποφασίσει ότι οφείλει να παρουσιάσει ένα πλούσιο πρόγραμμα σε δράσεις, εκδηλώσεις και πρωτοβουλίες που θα είναι δωρεάν για όλη την κοινότητα, προκειμένου να επανακτήσουμε τη φήμη μας», λέει στο ΒΗΜΑ ο κύριος Μπεχράκης.
«Τα πρώτα χρόνια δουλέψαμε μόνο με ομάδες και κοινότητες της ομογένειας», σχολιάζει η κυρία Κουρκουντή. Κατά την ίδια αυτός ήταν ένας αποτελεσματικός τρόπος προκειμένου να επανασυστηθεί το κέντρο. «Τον τρίτο χρόνο ξεκινήσαμε τα affiliations με τα Πανεπιστήμια της πόλης μας, το Χάρβαρντ, το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης κ.α., αλλά και τις συνεργασίες με την Ελλάδα κυρίως με καλλιτέχνες. Να αναφέρω ενδεικτικά, έχει κάνει συναυλίες ο Αλκίνοος Ιωαννίδης εδώ και ο Πετρολούκας Χαλκιάς. Έχει ανεβάσει παραστάσεις ο Δημήτρης Λάλος».
Σύμφωνα με τον κύριο Μπεχράκη, το όραμα για το Μαλιώτειο υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της ελληνικής κοινότητας: Κάνουμε και επιθυμούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε εκδηλώσεις που αφορούν όλες τις κοινότητες της πόλης».
Με το νέο διοικητικό σχήμα, η συνεργασία με τη θεολογική Σχολή του Ελληνικού Κολλεγίου του Τιμίου Σταυρού. Παρόλα αυτά, όπως υπογραμμίζει η κυρία Κουρκουντή, σκοπός του κέντρου είναι η συνολική ανάδειξη του ελληνικού -και όχι αποκλειστικά του ελληνορθόδοξου- πνεύματος και του ελληνικού πολιτισμού στη νέα γενιά. Αγκαλιάζουμε και θα αγκαλιάζουμε τους πάντες: τους ακαδημαϊκούς, τους απλούς ανθρώπους, τους βαθιά θρησκευόμενους και τους άθεους».
Αναλύοντας έναν από τους άξονες της ανάπτυξης του Μαλιώτειου, η διευθύντρια του Κέντρου χρησιμοποιεί μια αρκετά γλαφυρή περιγραφή: «Είναι ωραία τα πανηγύρια και ο μουσακάς, όμως δεν γίνεται να περιοριζόμαστε σε αυτά. Δεχόμαστε και αναγνωρίζουμε την παράδοση, αλλά θέλουμε να προβάλλουμε το σύγχρονο πρόσωπο της Ελλάδας».
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος: «Να μην ταυτίζουμε την ελληνομάθεια με την ελληνική συνείδηση»
Κατά το κλείσιμο των εργασιών του συνεδρίου έδωσε το «παρών» ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος, ο οποίος έδωσε ομιλία σχετικά με τις πρωτοβουλίες της Αρχιεπισκοπής στη διδασκαλία των νέων ελληνικών, οι οποία αναπτύσσει εκπαιδευτικό έργο για περισσότερα από 100 χρόνια. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής είναι υπεύθυνη για τη λειτουργία 25 καθημερινών και 300 Σαββατιανών σχολείων σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ.
Ο Αρχιεπίσκοπός Αμερικής Ελπιδοφόρος αναφέρθηκε στη θετική μεταβολή των στάσεων των μεταναστών τρίτης και τέταρτης γενιάς προς την εκμάθηση των νέων ελληνικών.
Ο Σεβασμιότατος αναφέρθηκε στις ποικίλες πολιτικές που έχουν υιοθετηθεί ανά τα χρόνια. σχετικά με τη διδασκαλία και τη διατήρηση της νέας ελληνικής στη διασπορά χωρίς να παραβλέπει ωστόσο ότι πρόκειται για «μία πολύ δύσκολη υπόθεση». Ο λόγος έχει να κάνει τόσο με την συμβολική, και όχι μόνο, πίεση που ασκεί η κυρίαρχη αμερικανική κουλτούρα στις μειονοτικές, αλλά και στις αρνητικές στάσεις που ανέπτυσσαν οι ομογενείς, ειδικά της δεύτερης γενιάς, απέναντι στη μητρική τους γλώσσα. «Πλέον αυτό έχει αλλάξει. Οι Ελληνοαμερικανοί είναι περήφανοι για τη γλώσσα τους και αναζητούν τις ρίζες που του συνδέουν με την Ελλάδα», σημειώνει για να προσθέσει πως «αυτή η εποχή είναι ιδανική ώστε το αυξημένο ενδιαφέρον των ομογενών της τρίτης και της τέταρτης γενιάς για την ελληνικότητα να μετουσιωθεί και σε ελληνομάθεια».
Όπως επισημαίνει είναι λανθασμένο το σχήμα ταύτισης της ελληνομάθειας και της ελληνικής συνείδησης. Παρέθεσε μάλιστα ως παράδειγμα τις πολυάριθμες μεταφράσεις των ιερών κειμένων στις γλώσσες που μιλούσαν οι ελληνικές ορθόδοξες κοινότητες που ζούσαν στην Τουρκία. «Δεν πρέπει να κατακρίνονται όσοι Έλληνες της Αμερικής δεν μιλούν τη γλώσσα μας. Δεν είναι λιγότερο Έλληνες από εμάς».
Από τη Βοστώνη στην Κάλυμνο
Μπορεί ακόμα να μην είναι γνωστή η τοποθεσία του 11ου ΔΘΠ, ωστόσο η ακαδημαϊκή, δημοσιογραφική και καλλιτεχνική κοινότητα που δημιουργηθεί μέσα από τις δράσεις του φορέα παραμένει άοκνη.
Από τις εργασίες του 10ου ΔΘΠ.
Ο Όμιλος των Αποφοίτων του ΔΘΠ διοργανώνει την 5η συνάντηση του «Μικρού Θερινού» από 22-25 Αυγούστου 2024 στην Κάλυμνο με βασικό θέμα: «Γλώσσα και δημόσια εικόνα στην ψηφιακή εποχή». Το πρόγραμμα είναι δωρεάν και απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, διδάκτορες, εκπαιδευτικούς, ενώ δέχεται και ένα ποσοστό επαγγελματιών που έχουν αντίστοιχα ενδιαφέροντα στο πλαίσιο της διά βίου μάθησης.
