Στρίντμπεργκ μέσα από τη ματιά του Μπρεχτ

Δεν ανήκει στα γνωστά έργα του συγγραφέα της «Δεσποινίδος Τζούλια» και, σύμφωνα με τον ίδιο τον Αύγουστο Στρίντμπεργκ, είναι η μοναδική κωμωδία του. Αυτό ενδεχομένως να είναι το πιο ισχυρό όπλο της παράστασης «Οι σύντροφοι;» που αυτή την εποχή παρουσιάζεται στο θέατρο Τόπος ΑΛΛΟύ από τον Νίκο Καμτσή και τον οκταμελή θίασό του (Μαρκέλλα Στάμου, Αγησίλαος Αλεξίου, Ασημένια Παπαδοπούλου, Ειρήνη Μπαλτά, Αλεξάνδρα Χαραλαμπίδου, Νίκος Καραστέργιος, Ανδρέας Παπαγιαννάκης, Μυρσίνη Μορέλλι).

Γραμμένο το 1886, είναι το δεύτερο έργο μιας τριλογίας που άνοιξε με τον «Πατέρα» και έκλεισε με τη «Δεσποινίδα Τζούλια». Η μετάφρασή του στα ελληνικά έγινε από τον ίδιο τον Νίκο Καμτσή και στηρίχθηκε στο αγγλικό κείμενο των Ιντιθ και Γουόρνερ Ολαντ.

Με σκηνικό φόντο την κατ’ εξοχήν καλλιτεχνική πρωτεύουσα του κόσμου, το Παρίσι, παρακολουθούμε την ιστορία του Αξελ και της Μπέρτα, δύο ερωτευμένων μεταξύ τους ζωγράφων. Περισσότερο αναγνωρισμένος, ο Αξελ θα γίνει ο μέντορας της Μπέρτα, που τώρα ξεκινά δοκιμάζοντας τις δυνάμεις της στον κόσμο των εικαστικών.

Η ζωή τους κινείται ανάμεσα στην καθημερινότητα και στην υπέρβαση της δημιουργίας και της έμπνευσης. Ολα θα αλλάξουν με την αναγγελία του διαγωνισμού της Ανώτερης Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων για τη ζωγραφική όπου καλούνται να επιβεβαιωθούν οι φιλοδοξίες των δημιουργών –ανάμεσά τους και η Μπέρτα.

Ο Αξελ έχει προηγούμενη εμπειρία από τον διαγωνισμό και έχει κερδίσει το μεγάλο βραβείο, γεγονός που τον βοήθησε να καταξιωθεί στο Παρίσι, η Μπέρτα όμως όχι. Επηρεάζει έπειτα από πίεση τον Αξελ να καταθέσουν και οι δύο έργα στον διαγωνισμό. Και για να το πάει και ένα βήμα παραπέρα, προτείνει να βάλουν την υπογραφή τους ο ένας κάτω από τον πίνακα που φιλοτέχνησε ο άλλος. Ο προτεστάντης Αξελ αρνείται, αλλά η γυναίκα του βγάζει στη φόρα όλα τα όπλα που διαθέτει –θεμιτά και αθέμιτα.

Ανάμεσα στην τρυφερότητα, στις ερωτικές προκλήσεις, στη λαγνεία, στην τσαχπινιά και στα σκέρτσα κυοφορείται ο δόλος, ενώ είναι σαφές ότι όσο το έργο κυλά τόσο περισσότερο πλησιάζει την καταστροφή –χαρακτηριστικό του σουηδού συγγραφέα.

Εν τω μεταξύ γύρω από το ζεύγος ένας χορός προσώπων (όλοι Σκανδιναβοί, κανένας Παριζιάνος) κινείται και υποδαυλίζει το μένος των μονομάχων. Ενας γκροτέσκος και κωμικός χορός φαντασμάτων ανδρών και γυναικών υποστηρίζει το ένα ή το άλλο στρατόπεδο, φανατίζεται με τη σύγκρουση και χορεύει κανιβαλικά γύρω από τη φωτιά που έχει ανάψει ρίχνοντας περισσότερο λάδι.

«Είναι μια κωμωδία που διατηρεί την ποίηση του Στρίντμπεργκ και προσεγγίζει και πάλι το αγαπημένο του θέμα της λυσσαλέας σύγκρουσης του αρσενικού με το θηλυκό, πάντα χωρίς οριστικό νικητή και χωρίς οριστική και αμετάκλητη έκβαση» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ν. Καμτσής.

Και για όσους αναρωτιούνται για το ποιος θα βγει τελικά κερδισμένος, αυτό, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, δεν έχει καν σημασία. «Σημασία έχει ότι η Γη της Επαγγελίας χάνεται και οι δύο ήρωες εξορίζονται».

Ο σκηνοθέτης όμως βρίσκει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο στο έργο μνημονεύοντας τον πρόλογο της «Ζούγκλας των πόλεων» του Μπέρτολτ Μπρεχτ: «Μη σας ενδιαφέρει ποιος νικάει στο τέλος. Επικεντρώστε την προσοχή σας στις τεχνικές των αντιπάλων και στα μέσα που χρησιμοποιούν και κυρίως στο πώς τα χρησιμοποιούν»

Πράγματι, συνεχίζει ο Ν. Καμτσής, «στον λυσσαλέο αγώνα της Μπέρτας και του Αξελ όλα δοκιμάζονται. Οχι μόνο η ικανότητα και η δύναμη αλλά και η ηθική του αγώνα. Και είναι ένας αγώνας αέναος, που έρχεται από τα βάθη της ανθρώπινης ιστορίας και θα συνεχίζεται στο διηνεκές, γι’ αυτό και μας αφορά».

πότε & πού:

Θέατρο Τόπος ΑΛΛΟύ, Κεφαλληνίας 17, Κυψέλη. Παρασκευή και Σάββατο 21.00 και Κυριακή 19.30. Διάρκεια: 80’. Εισιτήριο: €15, κάθε Παρ. €10.