Η απόφαση της Άγκυρας να εκδώσει νέα αγγελία προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για τη δέσμευση, παρανόμως, περιοχών εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με σκοπό τη διενέργεια νέων ερευνών από το σκάφος «Μπαρμπαρός» δεν έπεσε ως «κεραυνός εν αιθρία» σε όσους παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στο Κυπριακό. Ήταν αναμενόμενη και είχε ουσιαστικά προαναγγελθεί, καταδεικνύει όμως ότι διέξοδος στην εμπλοκή που έχει δημιουργηθεί δύσκολα μπορεί πλέον να υπάρξει.
Η νέα τουρκική NAVTEX, η οποία αφορά στο ερευνητικό σκάφος «Μπαρμπαρός» και στα δύο πολεμικά πλοία που το συνοδεύουν αρχίζει από τις 6 Ιανουαρίου και τελειώνει στις 15 Απριλίου. Περιλαμβάνει περιοχές στα οικόπεδα 1, 8, 9 και 12 της κυπριακής ΑΟΖ, που βρίσκονται πέριξ του κοιτάσματος «Αμαθούσα» όπου θα πραγματοποιηθεί η δεύτερη γεώτρηση της ιταλικής εταιρείας Eni.
Η Άγκυρα έχει ξεκαθαρίσει σε όλους τους τόνους ότι το «Μπαρμπαρός» δεν πρόκειται να αποχωρήσει από την περιοχή, αν δεν «παγώσουν» οι γεωτρήσεις από την πλευρά της Λευκωσίας. Η φόρμουλα «freeze to freeze» έχει πέσει στο τραπέζι ήδη από την αρχή της «κρίσης του Μπαρμπαρός» και η Τουρκία δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει πίσω. Αυτό φάνηκε και από την αποτυχία της ελληνικής παρέμβασης με σκοπό να βρεθεί μία φόρμουλα αποκλιμάκωσης, που παρά τις θετικές δηλώσεις δημοσίως, ουδέποτε ευοδώθηκε.
Οι κινήσεις των Ηνωμένων Εθνών
Ωστόσο, αυτό που πρέπει να προβληματίσει είναι η στάση των Ηνωμένων Εθνών αλλά και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, ο Νορβηγός Έσπεν Μπαρθ Άιντε, κινήθηκε εξαρχής με μία λογική σύμφωνα με την οποία η τουρκοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να αποκτήσει, με κάποιο τρόπο, λόγο στο θέμα των ενεργειακών πόρων του νησιού. Η αρχική πρότασή του για μία επιτροπή με τη συμμετοχή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που θα συζητά όλα τα θέματα που άπτονται των υδρογονανθράκων, με παράλληλη αποχώρηση του «Μπαρμπαρός» (την οποία είχε παρουσιάσει στη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στο «Βήμα») δεν προχώρησε. Είτε αυτό αρέσει σε κάποιους, είτε όχι, αντάμειβε ουσιαστικά την «εκβιαστική διπλωματία» της Άγκυρας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Άιντε προσπάθησε εκ νέου να βρει λύση ώστε να αποφευχθεί ανανέωση της NAVTEX. Ο βασικός συνομιλητής του από τη Λευκωσία ήταν ο υπουργός Εξωτερικών Ιωάννης Κασουλίδης. Το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων ήταν, όπως φαίνεται, η δήλωση του Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη μετά την πρόσφατη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών.
Σε αυτή, ο κ. Αναστασιάδης, αφού αρχικά σημειώνει ότι «η συμμετοχή των τουρκοκύπριων συμπατριωτών μας επί θεμάτων που άπτονται της διαχείρισης και εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου της χώρας προϋποθέτει τη λύση του κυπριακού προβλήματος με βάση τα όσα μέχρι σήμερα έχουν συμφωνηθεί», προσθέτει: «Όλες οι εκκρεμότητες που δεν έχουν συμφωνηθεί θα μπορούσαν να συζητηθούν κατά το τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων, όταν κατατεθούν οι χάρτες των εδαφικών αναπροσαρμογών και εφόσον ο διάλογος θα ευρίσκεται στην τελική πορεία λύσης».
Παρά την έντονη κριτική που του ασκήθηκε, είναι σαφές ότι ο κύπριος Πρόεδρος αναζήτησε μία διέξοδο ώστε να ανοίξει ο δρόμος για επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών και να φύγει το «Μπαρμπαρός». Αυτός είναι και ο λόγος που κυπριακές κυβερνητικές πηγές, λίγες ώρες μετά την ανανέωση της «παράνομης» NAVTEX, εμφανίζονταν σφόδρα ενοχλημένες. Άλλωστε, η πίεση από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις προς τον Πρόεδρο Αναστασιάδη είναι έντονη.
Πάντως, με την Προεδρική Δήλωση, καθίσταται σαφές ότι το εδαφικό θα συζητηθεί στην τελική φάση των συνομιλιών – όπως επιθυμεί η Άγκυρα. Παράλληλα, η Λευκωσία εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι ισχύουν οι πολιτικές συγκλίσεις Χριστόφια – Ταλάτ επί του ενεργειακού. Ωστόσο, αν το ενεργειακό είναι μία «εκκρεμότητα» που μπορεί να συζητηθεί στο τελικό στάδιο, αυτές οι συγκλίσεις μπορεί να επανεξεταστούν από μηδενική βάση – αν και ουδείς μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια.
Σύμφωνα με μία εκδοχή των πραγμάτων, ο τούρκος Πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου εμφανίζεται να είχε συμφωνήσει ότι με τη δήλωση αυτή θα υπήρχε αποκλιμάκωση. Κατά την ίδια εκδοχή όμως, ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέμεινε στην πολύ σκληρή γραμμή. Και είναι σαφές ότι αυτός παίρνει τις αποφάσεις. Όσο για τον υπουργό Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, συνομιλητή τις προηγούμενες εβδομάδες της Αθήνας, ο ρόλος του είναι διακοσμητικός. Το παιχνίδι κάνει στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ο μόνιμος υφυπουργός Φεριντούν Σινιρλίογλου που τηρεί σκληρή γραμμή.
Οι Αμερικανοί
Σε ό,τι αφορά δε στους Αμερικανούς, η «σιγή ιχθύος» που τηρούν είναι εντυπωσιακή. Όπως «Το Βήμα» πληροφορείται, αμερικανός αξιωματούχος επέμεινε σε πρόσφατη συνομιλία του με έλληνα διπλωμάτη, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν πλήρως τις προσπάθειες Άιντε και φόρμουλες του τύπου που εκείνος έχει καταθέσει. Αν προστεθεί σε αυτό το γεγονός η πληροφορία ότι Αμερικανοί και Τούρκοι έχουν βρει κοινό τόπο και στο Συριακό, η αμερικανική στάση δεν πρέπει να εκπλήσσει.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον εμπιστεύεται απόλυτα την Άγκυρα. Αυτό αποδεικνύεται από την πρόσφατη απόφαση του Κογκρέσου το οποίο απέρριψε νομοσχέδιο που προέβλεπε τη δωρεά τριών πολεμικών πλοίων και ενός άλλου σε χαμηλή τιμή στην Τουρκία λόγω της εχθρικής στάσης της εναντίον του Ισραήλ καθώς και εναντίον αμερικανικών εταιρειών (βλέπε Noble Energy) οι οποίες πραγματοποιούν έρευνες εντός της κυπριακής ΑΟΖ. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι θέλει να φθάσει σε σημείο να την αποξενώσει…
Έντονη αντίδραση από Λευκωσία και Αθήνα
Η τουρκική κίνηση με την ανανέωση της NAVTEX προκάλεσε όπως ήταν αναμενόμενο την έντονη αντίδραση τόσο της Λευκωσίας όσο και της Αθήνας.
Ο κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης τόνισε ότι «η νέα παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου από πλευράς τουρκικής κυβέρνησης δεν αποτελεί παρά επιβεβαίωση των καταγγελιών του Προέδρου Αναστασιάδη και της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας για τις πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας και της ηγεσίας των Τουρκοκυπρίων». Κάλεσε επίσης τη διεθνή κοινότητα να αποδώσει τις ευθύνες εκεί που πρέπει για τη σημερινή στασιμότητα στο Κυπριακό.
Από την πλευρά του, ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος χαρακτήρισε «ειλημμένη απόφαση» την κίνηση της Άγκυρας να ανανεώσει τη NAVTEX για το «Μπαρμπαρός». Εξέφρασε την απογοήτευσή του και πρόσθεσε ότι η στάση της Τουρκίας «υπονομεύει ευθέως τις δυνατότητες επανάληψης του διαλόγου στην Κύπρο».
Το τουρκικό ΓΕΕΘΑ για παρεμποδίσεις και αερομαχίες
Μαθήματα… διατυπώσεων επιχειρεί να δώσει στην ελληνική πλευρά το τουρκικό Γενικό Επιτελείο σχετικά με την αύξηση του αριθμού των αερομαχιών στον εναέριο χώρο του Αιγαίου λόγω της δραστηριότητας της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Σύμφωνα με ανακοίνωσή του, ο όρος αερομαχίες που χρησιμοποιεί η Ελλάδα δεν είναι ο σωστός. Ορθότερη θα ήταν η διατύπωση «παρεμπόδιση», καθώς όπως ισχυρίζεται η Άγκυρα τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη δεν παραβιάζουν καμία διεθνή συμφωνία και είναι εκείνα που υποχρεώνονται (!) να παρεμποδίζουν τα ελληνικά αεροσκάφη που κάνουν παραβιάσεις…
