Στα τέλη Σεπτεμβρίου υπολογίζεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί η καταστροφή των χημικών όπλων της Συρίας σε μια απροσδιόριστη θαλάσσια περιοχή στα διεθνή ύδατα νότια της Κρήτης, κάπου μεταξύ Λιβύης και Σικελίας. Από τις ελάχιστες πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει, έχει γίνει γνωστό ότι απομένει η μεταφορά άλλων 100 τόνων χημικών από τη Συρία (περίπου το 7,5% του χημικού οπλοστασίου της) πριν ξεκινήσει η επιχείρηση εξουδετέρωσής τους.
Οι υποδομές στη Συρία έχουν καταστραφεί, όπως επισημαίνει στο «Βήμα» ο καθηγητής Επεξεργασίας και Διάθεσης Τοξικών και Επικίνδυνων Αποβλήτων στο Πολυτεχνείο της Κρήτης κ. Ευάγγελος Γιδαράκος, οπότε υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν 20 με 25 ημέρες για να φτάσουν οι τελευταίες ποσότητες χημικών σε κάποιο λιμάνι, να μεταφερθούν εκτός χώρας και να γίνει η μεταφόρτωση στο αμερικανικό πολεμικό πλοίο «Cape Ray», στο οποίο και θα καταστραφούν εν πλω με τη μέθοδο της υδρόλυσης. Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει ώς και 90 ημέρες.
Ανησυχία στο νησί
Την ίδια στιγμή στην Κρήτη οι αντιδράσεις κατοίκων, φορέων, επιστημόνων και οικολογικών οργανώσεων γιγαντώνονται, καθώς η περιοχή που θα υποδεχθεί την επιχείρηση εξουδετέρωσης στρατιωτικού υλικού εκτιμάται ότι θα απέχει περί τα 250 ναυτικά μίλια από τις ακτές. Η ανησυχία είναι μεγάλη διότι, όπως αναφέρει ο κ. Γιδαράκος, αφενός δεν υπάρχει ιδιαίτερη διασφάλιση για την κατάληξη των προϊόντων επεξεργασίας των τοξικών ουσιών, αφετέρου δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος διαρροής στη θάλασσα κατά τη μεταφορά, προσωρινή αποθήκευση, μεταμόρφωση και υδρόλυση σε τόσο ασταθείς συνθήκες. Οι εργασίες αδρανοποίησης θα πρέπει να διακόπτονται όταν το κύμα ξεπερνά το μισό μέτρο, όταν δηλαδή ο άνεμος φθάνει το πολύ τα 5 μποφόρ.
Επιπλέον, με τη χρήση της υδρόλυσης δύναται να παραχθούν επιπλέον υγρά απόβλητα τα οποία εγκυμονούν κινδύνους κατά την απόρριψή τους στο θαλάσσιο περιβάλλον. «Εχει επισημανθεί από γερμανούς και γάλλους εμπειρογνώμονες το γεγονός ότι τα επεξεργαζόμενα απόβλητα είναι ικανά και ενδέχεται να προκαλέσουν διάβρωση στην έξοδο του αντιδραστήρα, διαρροές μονώσεων και φραξίματα αγωγών σε μια πιλοτική μονάδα υδρόλυσης» τονίζει ο καθηγητής. Αν και η μέθοδος έχει χρησιμοποιηθεί για την καταστροφή χημικών όπλων σε μονάδες των ΗΠΑ και της Ρωσίας, δεν έχει γίνει ποτέ στο παρελθόν υδρόλυση χημικών εν πλω.
Αλλωστε, ακόμη και ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Δημήτρης Κούρκουλας, από το βήμα της Βουλής στις 11 Απριλίου, αν και διερρήγνυε τα ιμάτιά του για την ασφάλεια της διαδικασίας, ουσιαστικά παραδέχθηκε ότι υπάρχει κάποιος κίνδυνος. Απαντώντας στην κυρία Μαρία Γιαννακάκη της ΔΗΜΑΡ σχετικά με την επιλογή να γίνει η καταστροφή των χημικών στα διεθνή ύδατα είπε χαρακτηριστικά: «Στα διεθνή ύδατα, όπου θα γίνει η υδρόλυση, ισχύει ο κανόνας ότι εάν υπάρξει μόλυνση, ο μολύνων πληρώνει. Αρα υπάρχει κάλυψη, γιατί έτσι λένε οι διεθνείς κανόνες. Το έχει πει επίσημα και η αμερικανική πλευρά αυτό, ότι αναλαμβάνει την ευθύνη, την αστική, αν θέλετε, σε περίπτωση μόλυνσης».
Οπως σημείωσε ο υφυπουργός, «η πολιτική του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Οπλων είναι πολιτική διαφάνειας». Επεσήμανε ωστόσο ότι «δεν μπορώ να σας δώσω καμία διαβεβαίωση για τίποτα, γιατί δεν το κάνω εγώ, ούτε η ελληνική κυβέρνηση. Ομως μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι αυτός ο οργανισμός είναι σοβαρότατος, ότι λειτουργεί κάτω από κανόνες διαφάνειας και πολύ υψηλών προδιαγραφών ασφάλειας, ότι έχει αποστολή ακριβώς να αποτρέπει την απόρριψη οποιωνδήποτε αποβλήτων των χημικών όπλων στη θάλασσα ή στην ξηρά».
Διαρροή μουστάρδας
Από την πλευρά του, ο κ. Γιδαράκος εξηγεί ότι «στην περίπτωση ατυχήματος πριν από την υδρόλυση υφίσταται κίνδυνος οξείας τοξικότητας σε θερμόαιμους υδρόβιους οργανισμούς και χρόνιες επιδράσεις, σε τοπική κλίμακα, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατούν τη δεδομένη στιγμή». Οσον αφορά τις ενώσεις που σε περίπτωση ατυχήματος καταλήξουν στη θάλασσα μετά την υδρόλυση, στις περισσότερες περιπτώσεις θα διαλυθούν και σε συνάρτηση με τις καιρικές συνθήκες (κύματα και θαλάσσια ρεύματα) θα αραιωθούν και θα διασκορπιστούν.
Αυτό, σύμφωνα με τον καθηγητή, συνεπάγεται ότι η τοξικολογική τους δράση θα ελαττωθεί σημαντικά. «Στην περίπτωση όμως διαρροής ενώσεων μουστάρδας, και αφού θα επέλθει δέσμευση στα ιζήματα, μπορούν να προκληθούν χρόνιες τοξικές επιδράσεις και να οδηγήσουν μάλιστα σε γενοτοξικές ζημιές» επισημαίνει.
Αντιδράσεις
Η ιταλική «μαφία»
Μετά τις σφοδρές αντιδράσεις των πολιτών της Αλβανίας, η κυβέρνηση της χώρας απέκλεισε το ενδεχόμενο να γίνει εξουδετέρωση των χημικών επί αλβανικού εδάφους. Το γεγονός μάλιστα χαροποίησε την ελληνική κυβέρνηση. Οπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Κούρκουλας, «είμαστε πανευτυχείς που υπήρξε άρνηση. Δουλέψαμε για να μη γίνει στην Αλβανία, γιατί θεωρούσαμε ότι θα υπήρχε μεγαλύτερος κίνδυνος μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα εάν αυτό γινόταν εκεί. Το προτιμάμε και έχουμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην τεχνολογία άλλων χωρών παρά της Αλβανίας».
Από την πλευρά του, ο ευρωβουλευτής κ. Κρίτων Αρσένης, ο οποίος έχει αναδείξει το θέμα στο Ευρωκοινοβούλιο, επισημαίνει ότι «αυτό που τόσο καιρό έκανε παράνομα η ιταλική “μαφία” έρχεται να πράξει τώρα η διεθνής κοινότητα». Και καταλήγει: «Αντί τα χημικά όπλα να καταστραφούν από τη χώρα που τα παρήγαγε ή στη χώρα από την οποία αγοράστηκαν –όπως υπαγορεύει η αρχή “ο ρυπαίνων πληρώνει” –επιλέγεται η απόρριψή τους στο κέντρο της Μεσογείου. Μάλιστα η διαδικασία που έχει δρομολογηθεί σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί με αμφιλεγόμενες μεθόδους. Πρόκειται για μετατροπή της γειτονιάς μας σε “νεκροταφείο” επικίνδυνων και τοξικών αποβλήτων».
Εν κρυπτώ
Κίνδυνος για περισσότερα απόβλητα
Στη στρατιωτική επιχείρηση στο πλοίο «Cape Ray» υπολογίζεται ότι θα καταστραφούν περίπου 700 τόνοι χημικών, μεταξύ των οποίων τοξικά αέρια σαρίν και «μουστάρδας».
Από τη διαδικασία της υδρόλυσης –εξουδετέρωση του χημικού παράγοντα με την επίδραση του νερού και μιας καυστικής ένωσης –υπολογίζεται ότι θα παραχθούν 5 ως 20 φορές περισσότερα απόβλητα, ανάλογα με το αέριο. Ο μέσος όρος υπολογίζεται πάντως στο δεκαπλάσιο. Στη συνέχεια θα οδηγηθούν σε εργοστάσια καύσης της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Φινλανδίας και των ΗΠΑ. «Από έναν τόνο αερίου “μουστάρδας” θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε 18 ως 20 φορές περισσότερα υπολείμματα» σημειώνει ο κ. Γιδαράκος. Προσθέτει μάλιστα: «Δεν υπάρχει ούτε εκτίμηση κινδύνου ούτε μία υποτυπώδης μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων».
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
