Ο Μιχάλης Κακογιάννης έχει κατά καιρούς δηλώσει ότι από πολύ νεαρή ηλικία απέκτησε τον «ιό» του κινηματογράφου. Από την ταράτσα του σπιτιού του στην Κύπρο είχε… δωρεάν πρόσβαση στην οθόνη του απέναντι θερινού κινηματογράφου με αποτέλεσμα να παρακολουθεί ταινίες από δύο ετών. Ο κατοπινός σκηνοθέτης του «Αλέξη Ζορμπά» και της «Στέλλας» μεγάλωσε παρακολουθώντας βωβό κινηματογράφο με ταινίες που σφραγίσθηκαν στην ψυχή του και ποτέ δεν την εγκατέλειψαν. «Κάθε τόσο είναι σαν να πατώ ένα κουμπί και οι εικόνες που είχα τότε ξαναζωντανεύουν» λέει συχνά με συγκίνηση.
Αυτός άλλωστε ήταν ο λόγος που πέρσι τον Οκτώβριο ο κ. Κακογιάννης χρησιμοποιώντας ως βάση το Ιδρυμά του στην οδό Πειραιώς πρότεινε στο κοινό μια σειρά από αγαπημένες βωβές ταινίες του, κυρίως κωμωδίες των αγαπημένων του Τσάρλι Τσάπλιν και Μπάστερ Κίτον. Τότε όμως ο κ. Κακογιάννης είχε επίσης υποσχεθεί ένα δεύτερο μέρος ταινιών του βωβού το οποίο σε λίγο θα πραγματοποιηθεί και πάλι στο ιδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη.
Δεκάξι μεγάλου και μικρού μήκους ταινίες, εκ των οποίων κάποιες είναι πάρα πολύ γνωστές και κάποιες άλλες πάρα πολύ άγνωστες και σπάνιες θα προβληθούν από την Πέμπτη 30 Ιουνίου ως την Τετάρτη 13 Ιουλίου. «Μακάρι να αποδειχθεί ότι υπάρχει κοινό για τις βωβές ταινίες γιατί η νεολαία έχει πολλά να ανακαλύψει από το παρελθόν» είχε ευχηθεί τον περασμένο Οκτώβριο ο κ. Κακογιάννης. «Η επίγνωση του πώς ξεκίνησε ο κινηματογράφος κάνει ακόμα πιο πλούσια την απόλαυση των σύγχρονων ταινιών».
Το γεγονός ότι το 2ο φεστιβάλ βωβού κινηματογράφου όντως πραγματοποιείται – και μάλιστα με ελεύθερη είσοδο – αποδεικνύει ότι το κοινό υπάρχει και περιμένει.
Πέμπτη, 30 Ιουνίου 2011
«Metropolis» (1927) του Φριτς Λανγκ
Γυρισμένη το 1927, η «Metropolis», το μνημειώδες φιλμ επιστημονικής φαντασίας του Φριτς Λανγκ, συνδυάζει την οπτική δυναμική μιας πόλης του μέλλοντος με την αρχετυπική ιστορία αγάπης γύρω από την αποκατάσταση της σχέσης μεταξύ εργατικού δυναμικού και κεφαλαίου: ο Ηγεμόνας ηγείται της πόλης από «τα ψηλά» ενώ οι εργάτες δουλεύουν ασταμάτητα στα «υπόγεια». Και όλα αλλάζουν όταν ο γιος του αφεντικού ερωτεύεται την πρωτοστάτη των εργατών (με τους Αλφρεντ Αμπελ, Μπριγκίτε Χελμ, διάρκεια 124′).
H ταινία θα προβληθεί με την πρωτότυπη μουσική και ελληνικούς υπότιτλους.
Παρασκευή, 1 Ιουλίου 2011
«Madame Du Barry» (1919) του Eρνστ Λιούμπιτς
Λίγο προτού γίνει παγκοσμίως γνωστός για τις σοφιστικέ ερωτικές κομεντί του, ο Ερνστ Λιούμπιτς ήταν ένας χαρακτηριστικός σκηνοθέτης του γερμανικού υπερθεάματος με ταινίες όπως η « Madame Du Barry», μια λυρική εκδοχή της ζωής, της αγάπης και του θανάτου όταν ανθούσε το θρυλικό επάγγελμα των συνοδών κυρίων στη Γαλλία του 18ου αιώνα. Η Πόλα Νάγκρι υποδύεται την Du Barry, η οποία στοχεύει στην κάμαρα του Βασιλιά Λουδοβίκου ΙΕ’ ώστε να γίνει η ερωμένη του (με τους Πόλα Νέγκρι, Εμίλ Γιάνινγκς, διάρκεια 114′)
H ταινία θα προβληθεί με την πρωτότυπη μουσική που δημιουργήθηκε ειδικά για την αποκατεστημένη κόπια και ελληνικούς υπότιτλους.
Σάββατο, 2 Ιουλίου 2011
«Το εργαστήρι του Δόκτωρα Καλιγκάρι» (1919) του Ρόμπερτ Βίνε
Το πρώτο δείγμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού στον κινηματογράφο βρίσκεται σε αυτό το ατμοσφαιρικό, τρομακτικό, στυλιζαρισμένο θρίλερ, η πλοκή του οποίου επικεντρώνεται γύρω από έναν μυστηριώδη περιπλανώμενο μάγο, τον δόκτορα Καλιγκάρι (πρώην διευθυντή ψυχιατρικής κλινικής), που υπνωτίζει στο σόου ενός λούνα παρκ τον ασθενή του Τζέζαρε, ώστε να τον αναγκάσει να διαπράξει μια σειρά δολοφονιών (με τους Βέρνερ Κράους, Κόνραντ Βέιντ, διάρκεια 70′).
H ταινία θα προβληθεί με dj set από την Ελένη Μητσιάκη και ελληνικούς υπότιτλους.
«Η επιστροφή στην αιτία» (1923) του Μαν Ρέι
Πρόκειται για πείραμα πάνω στον αφηρημένο εξπρεσιονισμό, το οποίο αργότερα ενέπνευσε άλλους σκηνοθέτες. Η ταινία αποτελείται από κινούμενα γεωμετρικά σχέδια, ανάμεσα στα οποία παρεμβάλλονται διαστρεβλωμένες προβολές καρουζέλ, έπειτα τρισδιάστατα κινούμενα σχήματα και, τέλος, κλείνει με ένα παιχνίδι δεσμίδων φωτός πάνω σε ένα γυμνό γυναικείο κορμί (με τον Κίκι του Μονμπαρνάς, διάρκεια: 3΄ – αγγλικοί υπότιτλοι)
«Τα μυστήρια του Κάστρου των ζαριών» (1929), του Μαν Ρέι
Η μεγαλύτερη σε μήκος ταινία του Μαν Ρέι (διάρκειας 27′) είναι ένα σουρεαλιστικό δοκίμιο στο οποίο συναντιούνται ένα μανεκέν, ένα ζευγάρι ζάρια, ένα κάστρο στην κορυφή ενός λόφου και δύο άντρες, που αποφασίζουν να πάνε στο Παρίσι. Επαρχιακοί δρόμοι, βουνά, φράχτες. Η στυλάτη βίλα εμφανίζεται ξανά: επιμελημένος κήπος, μοντέρνα εσωτερική διακόσμηση, περίεργα γλυπτά. Και μέσα στο σπίτι; Κανένας! Δύο νέα πρόσωπα, με καλυμμένη την όψη τους φθάνουν. Ψάχνουν και βρίσκουν τα ζάρια (με τους Μαν Ρέι, Ζορζ Ορίκ, διάρκεια 27′ – αγγλικοί υπότιτλοι).
Κυριακή, 3 Ιουλίου 2011
«Το θωρηκτό Ποτέμκιν» (1925) του Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Αϊζενστάιν
Το χρονικό της ανταρσίας του πληρώματος ενός θωρηκτού κατά τη διάρκεια της ρωσικής επανάστασης του 1905 παραμένει ένα εμβληματικό φιλμ-σταθμός της 7ης Τέχνης το οποίο με την επιβολή του μοντάζ των ατραξιόν έθεσε τις βάσεις της κινηματογραφικής γλώσσας συνθέτοντας τους κανόνες της γραμματικής και του συντακτικού του κλασικού κινηματογράφου. Η αφηγηματική δομή της ταινίας συγγενεύει με τη μαρξιστική θεωρία του διαλεκτικού υλισμού: ένα φαινόμενο περικλείει το αντίθετό του με αποτέλεσμα η συγχώνευση ή μια σύνθεσή τους να γίνεται αφετηρία για μια νέα διαλεκτική διεργασία (με τους Αλεξάντερ Αντόνοφ, Βλαντίμιρ Μπάρσκι, διάρκεια 73′).
Η ταινία θα προβληθεί με την πρωτότυπη μουσική του Εντμουντ Μάισελ και ελληνικούς υπότιτλους.
Δευτέρα, 4 Ιουλίου 2011
«Εγκλημα και τιμωρία» (1923) του Ρόμπερτ Βίνε
Κινηματογραφική μεταφορά του αριστουργήματος του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι με κεντρικό ήρωα τον Ρασκόλνικοφ, έναν πάμπτωχο φοιτητή ο οποίος πεπεισμένος ότι η δολοφονία ενός ανθρώπου, βλαβερού για την κοινωνία, δεν αποτελεί έγκλημα αποφασίζει να δολοφονήσει έναν μεγάλο σε ηλικία ενεχυροδανειστή (υπαίτιο για τη δική του οικονομική καταστροφή). Τα πράγματα περιπλέκονται όταν η αδερφή του επικείμενου θύματος εμφανίζεται από το μαγαζί και ο Ρασκόλνικοφ αναγκάζεται να τη δολοφονήσει και αυτή (με τους Γκρεγκόρι Τσμάρα, Ελιζαμπέτα Σκούλσκαγια, διάρκεια 87′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τον Σπύρο Λούκο και ελληνικούς υπότιτλους.
Τρίτη, 5 Ιουλίου 2011
«Το τέλος της Αγίας Πετρούπολης» (1927) του Βσέβολοντ Πουντόβκιν
Με κεντρικό πρόσωπο έναν αγρότη ο οποίος χωρίς επίγνωση γίνεται μέλος μιας ομάδας απεργοσπαστών στην Αγία Πετρούπολη, ο Πουντόβκιν απεικονίζει την απαρχή της πολιτικής συνείδησης, σε μια ταινία που γυρίστηκε για να τιμήσει τη 10η επέτειο από την Επανάσταση των Μπολσεβίκων το 1917 (με τους Αλεξάντρ Κριστιάκοφ, Βέρα Μπαρανόφσκαγια, διάρκεια 68′).
Η ταινία θα προβληθεί με την πρωτότυπη μουσική και ελληνικούς υπότιτλους.
Τετάρτη, 6 Ιουλίου 2011
«Οι προγεγραμμένοι» (1918) του Βίκτορ Σγιόστρομ
Φιλμ ανεπανάληπτης ψυχολογικής σύνθεσης που επηρέασε βαθύτατα το έργο του Ινγκμαρ Μπέργκμαν και του Καρλ Ντράγερ, πραγματεύεται τον έρωτα ενός παράνομου με μια εύπορη χήρα και την αναγκαστική φυγή τους στα Υψίπεδα της Ισλανδίας όταν τον αναγνωρίζουν. O δεξιοτεχνικός χειρισμός των τοπίων είναι εντυπωσιακός τόσο οπτικά όσο και δραματουργικά, κυρίως στο δεύτερο μισό της ταινίας, όπου οι λογομαχίες του ζευγαριού καταλήγουν σε μία συγκλονιστική κορύφωση (με τους Β. Σγιόστρομ, Εντιθ Εράστροφ, διάρκεια 73′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τον Γιάννη Σφυρή στο πιάνο και αγγλικούς υπότιτλους.
Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2011
«Faust» (1926) του Φρίντριχ Γ. Μουρνάου
Βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Γκαίτε, το φιλμ πραγματεύεται την τραγωδία ενός άνδρα (Γκόστα Εκμαν) ο οποίος μαθαίνει το τίμημα της ψυχής του μέσα από πολλά δραματικά χτυπήματα. Ο φρικτός αντίκτυπος της δίκαιης τιμωρίας του Φάουστ είναι το ίδιο ενοχλητικός σήμερα όσο και το 1926. Κατά πολλούς ο «Φάουστ» είναι το παραγνωρισμένο αριστούργημα του Μουρνάου, γνωστού κυρίως από τον πολύ πιο δημοφιλή «Νοσφεράτου» (με τους Γκ. Εκμαν, Εμίλ Γιάνινγκς, διάρκεια 90′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τον Βασίλη Μήλεση και ελληνικούς υπότιτλους.
Παρασκευή, 8 Ιουλίου 2011
«Aelita: Queen of Mars – The revolt of the Robots» (1924)του Γιάκοβ Προταζάνοφ
Ενας μηχανικός που ονειρεύεται ταξίδια σε άλλους κόσμους ενώ φαντάζεται ότι μια όμορφη γυναίκα, η Aελίτα, τον περιμένει, κατασκευάζει ένα διαστημόπλοιο και ταξιδεύει στον Άρη, όπου την ανακαλύπτει ως βασίλισσα του πλανήτη! Το προλεταριάτο του Άρη επιχειρεί να ξεσηκωθεί και να καταλάβει την εξουσία όπως ακριβώς έπραξαν οι ρωσικές κατώτερες τάξεις, με αποτέλεσμα ο αστροναύτης να βρίσκεται και πάλι ανάμεσα στην πανίσχυρη ηγεσία και στους εργάτες που επιχειρούν να την ανατρέψουν και να πάρουν στα χέρια τους τον απόλυτο έλεγχο της ζωής τους. Η μαρξιστική διαπάλη φθάνει στα πέρατα του Διαστήματος σε αυτό το ρωσικό ιδιόρρυθμο φιλμ επιστημονικής φαντασίας (με τους Γιούλια Σόλντσεβα, Ιγκόρ Ιλίνσκι, διάρκεια 81′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τη Γωγώ Καλοδίκη και αγγλικούς υπότιτλους.
Σάββατο, 9 Ιουλίου 2011
«Μάνα» (1926) του Βσέβολοντ Πουντόβκιν
Η ιστορία μιας φτωχής εργάτριας την περίοδο της ρωσικής επανάστασης γύρω στα 1905, η οποία πολιτικοποιείται λόγω της δυνατής σχέσης της με τον εργάτη γιο της. Βασισμένη στο κλασικό μυθιστόρημα του Μαξίμ Γκόρκι «Η μάνα» εύκολα θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί σοβιετική προπαγάνδα, αν και δεν αντιμετωπίζει το θέμα της ως βαρετή πραγματεία πάνω στα αιτήματα του επαναστατικού πνεύματος αλλά ως δράμα διαμάχης με άξονα την κλασική θεματική της μητρικής αγάπης και ανησυχίας για τον γιο της (με τους Βέρα Μπαρανόφσκαγια, Νικολάι Μπατάλοφ, διάρκεια 87′).
Η ταινία θα προβληθεί με dj set από την Ελένη Μητσιάκη και ελληνικούς υπότιτλους.
Κυριακή, 10 Ιουλίου 2011
«Michael» (1924), του Καρλ Θέοντορ Ντράγερ
Εξαιρετικά τολμηρή για την εποχή της ταινία του Καρλ Ντράγιερ, παρακολουθεί τη δραματική ιστορία ενός διάσημου, ηλικιωμένου ζωγράφου ερωτευμένου με έναν νεαρό άνδρα, τον Μίκαελ, μοντέλο του και προστατευομένου του επίσης. Η ομοφυλοφιλική φύση της σχέσης μεταξύ των δυο ανδρών είναι κυρίως υπαινικτική αλλά αυτό δεν σήμανε τίποτε σε κάποιες χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες όπου η ταινία λογοκρίθηκε αυστηρότατα. Το σενάριο είναι βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του δανού συγγραφέα Χέρμαν Μπανγκ (με τους Μπέντζαμιν Κρίστενσεν, Βάλτερ Σλέζακ διάρκεια 86′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από την Άννα Στερεοπούλου και αγγλικούς υπότιτλους.
Δευτέρα, 11 Ιουλίου 2011
«Ευτυχία» (1934) του Αλεξάντρ Μεντβεκίν
Ένα κινηματογραφικό λαϊκό παραμύθι που σατιρίζει τους επαρχιώτες της προεπαναστατικής και μετεπαναστατικής Ρωσίας. Η ταινία ήταν σχεδόν άγνωστη στη Δύση ως τη στιγμή που ανακαλύφθηκε από τον γαλλικό μοντερνισμό στα 1968. Το φιλμ λογοκρίθηκε από τον Ιωσήφ Στάλιν και επί 40 χρόνια ήταν απαγορευμένο ως αντίθετο στους μπολσεβίκους (με τους Πιότρ Ζινόβγιεφ, Γιελένα Γιεγκόροβα, διάρκεια 64′).
Θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τον Ορέστη Μωραΐτη και ελληνικούς υπότιτλους.
Τρίτη, 12 Ιουλίου 2011
«Η άμαξα φάντασμα» (1921) του Βίκτορ Σγιόστρομ
«Η ταινία των ταινιών», όπως την αποκάλεσε αργότερα ο Ινγκμαρ Μπέργκμαν, είναι μια ιστορία φαντασίας υπόδειγμα του είδους που καθιέρωσε τον σκηνοθέτη Βίκτορ Σγιόστρομ αναδεικνύοντας τον σκανδιναβικό κινηματογράφο της εποχής του βωβού. Το φιλμ αναμοχλεύει έναν αρχαίο σκανδιναβικό μύθο, σύμφωνα με τον οποίο ο τελευταίος άνθρωπος που πεθαίνει την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, αν και εφόσον είναι αμαρτωλός, θα οδηγεί το στοιχειωμένο άρμα που παίρνει τις ψυχές αυτών που πεθαίνουν για τους υπόλοιπους μήνες του νέου έτους (πρωταγωνιστεί ο ίδιος ο Σγιόστρομ, διάρκεια 106′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από την Αργυρώ Κολιογιώργη και αγγλικούς υπότιτλους
Τετάρτη, 13 Ιουλίου 2011
«Το κουτί της Πανδώρας» (1929) του Γκέοργκ Γ. Παμπστ
Η παρουσία της θεσπέσιας Λουίζ Μπρουκς στον ρόλο της Λούλου, της γυναίκας η οποία θα παντρευτεί, θα σκοτώσει, θα καταδιωχθεί, θα αιχμαλωτιστεί, θα δραπετεύσει, θα μεταναστεύσει και εν τέλει θα καταλήξει ιερόδουλη στο Λονδίνο, είναι αρκετή για να τοποθετήσει την ταινία του Παμπστ στο πάνθεον των σημαντικότερων γυναικείων πορτρέτων όχι μόνο στην εποχή του βωβού κινηματογράφου αλλά του κινηματογράφου εν γένει. (Διάρκεια 131′).
Η ταινία θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τη Νίκη Χαρλαύτη στο πιάνο.
