Οργανώσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες για υποκρισία και συνενοχή στην υπόθεση του χιλιανού δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ. Παρά τη διεθνή κατακραυγή, η αμερικανική κυβέρνηση τηρεί σιγήν ιχθύος, τη στιγμή που προσφάτως αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της CIA αποκαλύπτουν την ανάμειξη των Ηνωμένων Πολιτειών στα δραματικά γεγονότα της Χιλής. «Εχουν πολλά να κρύψουν» δήλωσε στο CNN ο Μαρκ Βάισμπρουτ του Preamble Center. «Κατ΄ αρχήν γιατί τον έφεραν στην εξουσία και στη συνέχεια γιατί στήριξαν το δικτατορικό καθεστώς του όλα αυτά τα χρόνια».
Η αμερικανική κυβέρνηση διέψευσε δημοσίευμα βρετανικής εφημερίδας στο οποίο αναφερόταν ότι η Ουάσινγκτον είχε ζητήσει από τη Βρετανία να απορρίψει το ισπανικό αίτημα για την έκδοση του χιλιανού δικτάτορα. Η εφημερίδα ανέφερε ότι οι Αμερικανοί φοβούνται μήπως αποκαλυφθεί πλήρως ο ρόλος τους στο πραξικόπημα κατά του Αλιέντε και στα γεγονότα που προηγήθηκαν. Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζέιμς Ρούμπιν δήλωσε σχετικά: «Είναι ένα νομικό πρόβλημα μεταξύ των κυβερνήσεων της Βρετανίας, της Ισπανίας και της Χιλής για να το επιλύσουν. Εμείς δεν πήραμε θέση στο θέμα».
Σύμφωνα με έγγραφα της CIA που αποχαρακτηρίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’70 ο αμερικανός πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον είχε εγκρίνει ποσό 10 εκατ. δολαρίων για την ανατροπή του Αλιέντε. Ο τότε πρόεδρος έκρινε ότι ένα μαρξιστικό καθεστώς στη Χιλή ήταν απαράδεκτο. Ο Νίξον είχε παραγγείλει στη CIA να κάνει ό,τι μπορεί για να «γονατίσει» την οικονομία της χώρας και να εμποδίσει τον Αλιέντε να ανέλθει στην εξουσία.
Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, όταν άρχισαν να γίνονται γνωστές οι πληροφορίες για τη δράση των μυστικών υπηρεσιών των Ηνωμένων Πολιτειών στη Χιλή, ξεκίνησε μια μεγάλη έρευνα από την αμερικανική Γερουσία, αλλά λίγα στοιχεία έγιναν γνωστά. Επρεπε να περάσουν 25 χρόνια από το πραξικόπημα στο Σαντιάγο για να δουν εφέτος το φως της δημοσιότητας απόρρητα έγγραφα της CIA, που ρίχνουν άπλετο φως σε όσα σκοτεινά συνέβησαν στη λατινοαμερικανική χώρα μεταξύ των ετών 1970 και 1976. Ο αποχαρακτηρισμός κατέστη δυνατός μέσω του ειδικού νόμου που δίνει το δικαίωμα σε όποιον θέλει να ζητήσει κρατικά έγγραφα των Ηνωμένων Πολιτειών (Freedom of Information Act).
Στα έγγραφα λοιπόν που αποχαρακτηρίστηκαν περιλαμβάνονται:
* Τηλεγραφήματα του αμερικανού πρεσβευτή στη Χιλή Εντουαρντ Κόρι μετά την εκλογή του Αλιέντε, που αναφέρονται σε συνομιλίες του με τον τότε πρόεδρο της χώρας για το πώς θα μπορούσαν να εμποδίσουν τον Αλιέντε ο οποίος είχε εκλεγεί πρόεδρος αλλά δεν είχε ακόμα αναλάβει τα καθήκοντά του να ορκιστεί. Στα τηλεγραφήματα περιλαμβάνονται λεπτομερείς περιγραφές και απόψεις προερχόμενες από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα της χώρας.
* Υπομνήματα και αναφορές της CIA σχετικές με το Σχέδιο FUBELT κωδικό όνομα των επιχειρήσεων για την πραγματοποίηση ενός πραξικοπήματος στη Χιλή. Στα συγκεκριμένα έγγραφα περιλαμβάνονται και πρακτικά από συναντήσεις του τότε υπουργού Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ με αξιωματούχους της CIA, τηλεγραφήματα της CIA προς τον σταθμό της στη Χιλή και περιλήψεις της δράσης της την εποχή εκείνη. Ολα αυτά τα στοιχεία αποκαλύπτουν με λεπτομέρειες τον ρόλο των Αμερικανών στη Χιλή.
* Εγγραφα του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας στα οποία καταγράφονται οι προσπάθειες για την αποσταθεροποίηση της χιλιανής οικονομίας και τη διπλωματική απομόνωση της κυβερνήσεως Αλιέντε.
* Υπομνήματα και τηλεγραφήματα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος, που αποδεικνύουν ότι το καθεστώς του στρατηγού Πινοσέτ παραβίαζε συστηματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα.
* Εγγραφα του FBI για την Επιχείρηση Κόνδωρ, δηλαδή την επιχείρηση κρατικής τρομοκρατίας από δυνάμεις της μυστικής αστυνομίας της Χιλής, της DINA. Τα έγγραφα αυτά περιλαμβάνουν περιλήψεις επιστολών του πράκτορα της DINA Μάικλ Τάουνλι από τη φυλακή και παρέχουν αδιάσειστα στοιχεία για τη δολοφονία του Ορλάντο Λετεγέρ και της Ρόνι Μόφιτ στην Ουάσινγκτον καθώς και για τη δολοφονία του χιλιανού στρατηγού Κάρλος Πρατς και της συζύγου του στο Μπουένος Αϊρες.
Ολα αυτά τα έγγραφα και χιλιάδες άλλα που εξακολουθούν να είναι χαρακτηρισμένα έχουν σχέση με τις συνεχιζόμενες έρευνες στη Χιλή, στην Ισπανία και σε άλλες χώρες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά την περίοδο της δικτατορίας Πινοσέτ, καθώς και για πράξεις διεθνούς τρομοκρατίας που έγιναν από τη μυστική αστυνομία του καθεστώτος.
Ανάλογες έρευνες, αλλά και εκκλήσεις για την παραδειγματική τιμωρία δικτατόρων που γλίτωσαν τις διώξεις σίγουρα στερούν τον ύπνο από πρώην ηγέτες σαν τον Ιντι Αμίν της Ουγκάντα, τον Σουχάρτο της Ινδονησίας και τον «Μπέιμπι Ντοκ» Ντυβαλιέ της Αϊτής, που όλοι τους περνούν ζωή χαρισάμενη, ο μεν πρώτος στη Σαουδική Αραβία, ο δεύτερος σε κάποια από τις βίλες του στην πατρίδα του και ο τρίτος στη Γαλλία.
11 Δεκεμβρίου η τελική απόφαση
ΛΟΝΔΙΝΟ, 28 Νοεμβρίου.
Συνεχίζονται οι διπλωματικές διαβουλεύσεις για την τύχη του πρώην δικτάτορα της Χιλής Αουγκούστο Πινοσέτ, ο οποίος εξακολουθεί να νοσηλεύεται υπό φρούρηση σε νοσοκομείο του Λονδίνου ύστερα από επέμβαση στη μέση του. Ο υπουργός Εξωτερικών της Χιλής Χοσέ Μιγέλ Ινσούλσα βρίσκεται στην Ευρώπη, σε μια προσπάθεια της κυβέρνησής του να πείσει τη Βρετανία και την Ισπανία να αφήσουν τον Πινοσέτ να επιστρέψει στην πατρίδα του. Η βρετανική κυβέρνηση διαβεβαίωσε τον υπουργό ότι η απόφασή της δεν θα έχει πολιτικό χαρακτήρα. Η βρετανική δικαιοσύνη έδωσε παράταση εννέα ημερών στον υπουργό Εσωτερικών Τζακ Στρο, για να αποφασίσει για την απέλαση του Πινοσέτ. Ετσι, η απόφαση θα ληφθεί στις 11 Δεκεμβρίου, ημέρα κατά την οποία ο υπουργός είναι υποχρεωμένος να εμφανιστεί στο δικαστήριο για να ανακοινώσει την ετυμηγορία του. Στη συνεδρίαση του δικαστηρίου θα παρευρίσκεται και ο ίδιος ο Πινοσέτ, εκτός και αν η κατάσταση της υγείας του δεν το επιτρέπει, όπως δήλωσε εκπρόσωπος της αστυνομίας.
