Οι ανακατατάξεις θα φέρουν αναδιανομή μεριδίων και πελατών
ΟΤΑΝ την άνοιξη του 1995 έγιναν οι πρώτες επαφές και συζητήσεις μεταξύ της διοίκησης της Metrolife και της διοίκησης της Εμπορικής Τραπέζας για την εξαγορά πλειοψηφικού πακέτου της πρώτης από τη δεύτερη και τη συγχώνευσή της με την Ιονική Ασφαλιστική, ήταν δύσκολο να προβλέψει κανείς ότι επρόκειτο να ανοίξει ένας «χορός» συγχωνεύσεων και εξαγορών και σε αυτόν τον χώρο.
Σήμερα, δύο χρόνια μετά, όλη η ασφαλιστική αγορά θεωρεί κυρίαρχη την τάση των συγχωνεύσεων και της ενίσχυσης των τραπεζοασφαλιστικών ομίλων. Μέσα σε διάστημα μόνο λίγων ημερών γνωστοποιήθηκαν δύο συνεργασίες αυτής της μορφής: το συγκρότημα της Alpha Τράπεζας Πίστεως βρίσκεται σε συζητήσεις με τον όμιλο της Ελληνοβρεταννικής, ενώ ο όμιλος εταιρειών Ασπίς Πρόνοια εξαγόρασε όλα τα περιουσιακά στοιχεία της Λαϊκής Ασφαλιστικής, του Ιδρύματος Μποδοσάκη.
Ολη η ασφαλιστική αγορά αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς, ένα νέο τοπίο διαμορφώνεται, ενώ ο ανταγωνισμός γνωρίζει νέες «ημέρες δόξης». Το κυρίαρχο πλέον στοιχείο της προσπάθειας κάθε εταιρείας, κυρίως μικρομεσαίου μεγέθους, είναι ο αγώνας της επιβίωσης. Οι συνεχείς εκκλήσεις προς την εποπτεύουσα αρχή, το υπουργείο Ανάπτυξης, τόσο της Ενωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών όσο και μεγάλων και αξιόπιστων εταιρειών για επίδειξη μεγαλύτερης αποφασιστικότητας και παρέμβασης περνούν ουσιαστικά σε δεύτερη μοίρα. Ο ανταγωνισμός και οι μηχανισμοί της αγοράς έχουν πλέον το «πάνω χέρι».
Οι ρυθμοί ανάπτυξης του κλάδου Ζωής, που για μία τουλάχιστον πενταετία ήταν η «ατμομηχανή» όλης της αγοράς, είναι πλέον… δυσδιάκριτοι. Ωστόσο πέντε ισχυροί και αξιόπιστοι τραπεζοασφαλιστικοί όμιλοι, τα τελευταία δύο χρόνια, βρίσκονται κατά το μάλλον ή ήττον στο προσκήνιο.
Η αρχή λοιπόν έγινε στα τέλη του 1995 με τη δημιουργία της Metrolife – Εμπορικής, του ομίλου της Εμπορικής Τράπεζας. Ακολούθησε, αν και προηγήθηκε λόγω μεγέθους σε εσωτερικές διεργασίες, ο όμιλος της Εθνικής Τραπέζας, με την απορρόφηση από την Εθνική Ασφαλιστική των εταιρειών Αστήρ, Πανελλήνιος και Ασφαλιστική ΕΤΕΒΑ. Βρίσκονται ήδη σε προχωρημένες συζητήσεις το συγκρότημα της Τράπεζας Πίστεως με την οικογένεια Παλαιολόγου, που αντιπροσωπεύει το γκρουπ της Ελληνοβρεταννικής.
Ο όμιλος των εταιρειών Ασπίς Πρόνοια εξαγόρασε το χαρτοφυλάκιο της Λαϊκής Ασφαλιστικής, ενώ ήδη εντός των ημερών αρχίζουν οι συζητήσεις στον όμιλο της Αγροτικής Τράπεζας για την εκπόνηση του πλάνου ενοποίησης της Αγροτικής Ασφαλιστικής με την Αγροτική Ζωής. Βεβαίως ο όμιλος της Ιντεραμέρικαν, από τους ισχυρότερους ασφαλιστικούς ομίλους της ελληνικής αγοράς, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, προβληματίζεται και σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις του.
Παράλληλα, με την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία των διατάξεων της τρίτης κοινοτικής οδηγίας περί ασφαλιστικών επιχειρήσεων δίδεται η δυνατότητα σε οποιαδήποτε ξένη ασφαλιστική εταιρεία να παρέχει ελεύθερα τις υπηρεσίες της στην ελληνική αγορά χωρίς να απαιτείται η δημιουργία θυγατρικής εταιρείας και αντίστοιχου δικτύου αρκεί απλώς ένα υποκατάστημα και η άδεια από το υπουργείο Ανάπτυξης.
Η παράμετρος αυτή δεν είναι διόλου θεωρητική αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι έχουν ήδη δημιουργηθεί περί τα 200 υποκαταστήματα, τα οποία αναμένουν την απαιτούμενη άδεια. Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν ένα υποκατάστημα ξένης εταιρείας υποβάλει στην αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Ανάπτυξης τα απαραίτητα δικαιολογητικά και δεν λάβει απάντηση σε έναν μήνα, τότε αυτοδικαίως μπορεί να αρχίσει ασφαλιστικές εργασίες.
Οπως εξηγούν μιλώντας προς «Το Βήμα» οι πρωταγωνιστές των προαναφερόμενων εξελίξεων, η αναγκαιότητά τους προσδιορίζεται από τρεις λόγους:
* Πρώτον, σε μια περίοδο εξαιρετικά δύσκολη, λόγω περιορισμού του διαθέσιμου εισοδήματος, επιτυγχάνονται σημαντικές οικονομίες κλίμακος.
* Δεύτερον, στα «χειμαζόμενα» ταμεία των ασφαλιστικών εταιρειών συρρέουν υγιή κεφάλαια, άκρως απαραίτητα για επενδύσεις, και
* Τρίτον, η δημιουργία ισχυρών τραπεζοασφαλιστικών ομίλων δίδει τη δυνατότητα παρέμβασης, με προνομιακούς όρους, την κατάλληλη στιγμή στο κλυδωνιζόμενο κοινωνικό ασφαλιστικό σύστημα.
Ο τρίτος λόγος, όπως είναι φυσικό, είναι ο στρατηγικός στόχος των μεγάλων ασφαλιστικών συγκροτημάτων, που για να γίνει επιτεύξιμος πρέπει να εκσυγχρονισθεί και να αναδιαταχθεί η λειτουργία τους.
Από την άλλη πλευρά, το κόστος των υπαρχόντων δικτύων είναι εξαιρετικά υψηλό· εξαρτάται βεβαίως από το μέγεθος κάθε εταιρείας, ενώ υπολογίζεται ότι καταλαμβάνει το 25-50% του συνόλου των εξόδων της. Η αξιοποίηση από τις ασφαλιστικές εταιρείες που ανήκουν σε τραπεζικά συγκροτήματα των τραπεζικών δικτύων και η ανασυγκρότηση των δικών τους είναι σαφές ότι τους δίδουν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών τους. ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ – ΛΑΪΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ
Στον υψηλό βαθμό ανταγωνισμού και στις νέες συνθήκες που δημιουργούνται αποδίδει ο κ. Κ. Καρατζάς (φωτογραφία), τραπεζίτης και γενικός διευθυντής του ομίλου εταιρειών Ασπίς Πρόνοια, την προ ημερών εξαγορά του χαρτοφυλακίου της Λαϊκής Ασφαλιστικής. Η εταιρεία Λαϊκή Ασφαλιστική, που ανήκει στο ίδρυμα Μποδοσάκη, παρουσίασε στη διάρκεια του 1996 παραγωγή ύψους 2,7 δισ. δρχ., διαθέτει αποθεματικά ύψους 6,6 δισ., έχει 30 υποκαταστήματα, 24.000 πελάτες και δίκτυο 200 ενεργών ασφαλιστών.
Το ήδη ανταγωνιστικό περιβάλλον της ελληνικής αγοράς πρόκειται να επιδεινωθεί περαιτέρω μετά την υιοθέτηση από τη χώρα μας της τρίτης οδηγίας, με την οποία επιτρέπεται η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Παράλληλα «η ανάπτυξη των ασφαλιστικών δραστηριοτήτων απαιτεί μεγάλα επενδεδυμένα κεφάλαια, τα οποία δεν μπορούν να προέλθουν παρά μόνο από το Χρηματιστήριο ή από τις τράπεζες. Και η άσκηση των ασφαλιστικών δραστηριοτήτων είναι καταδικασμένη αν δεν γίνεται μέσα από ολοκληρωμένους χρηματοπιστωτικούς ομίλους».
Οι ασφαλιστικές εταιρείες στη χώρα μας αντιμετωπίζουν όμως ένα επιπλέον σοβαρό πρόβλημα. Πρόκειται για το υψηλό κόστος του δικτύου, το οποίο, σημειώνει ο κ. Καρατζάς, σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνει να καλύπτει ακόμη και το 50% των συνολικών εξόδων μιας εταιρείας. Ετσι οι συγχωνεύσεις κρίνονται απαραίτητες, και μάλιστα στο πλαίσιο των τραπεζικών ομίλων, προκειμένου να επιτευχθούν οι απαιτούμενες οικονομίες κλίμακος. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ – ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΖΩΗΣ
Ο δραστικός περιορισμός των λειτουργικών εξόδων των ασφαλιστικών εταιρειών σε επίπεδα χαμηλότερα του 20% της παραγωγής είναι ο πρώτος ουσιαστικός λόγος, κατά τον κ. Τρ. Λυσιμάχου (φωτογραφία), διευθύνοντα σύμβουλο της Αγροτικής Ασφαλιστικής, που επιβάλλει τον νέο γύρο συγχωνεύσεων στην ελληνική αγορά. Στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων το κόστος λειτουργίας των εταιρειών έχει αυξηθεί σε επίπεδα άνω του 30% στις ασφαλιστικές εταιρείες του ευρύτερου δημόσιου τομέα και άνω του 20% στις εταιρείες του ιδιωτικού τομέα.
Ως εκ τούτου λοιπόν οι οικονομίες κλίμακος είναι επιβεβλημένες. Από την άλλη πλευρά, απαιτούνται υψηλά κεφάλαια για επενδύσεις μακράς αποδόσεως. Επίσης η παρέμβαση των τραπεζοασφαλιστικών ομίλων στην αγορά είναι αποτελεσματικότερη δεδομένου ότι έχουν πυκνότερο δίκτυο και τις εμπιστεύονται οι αντασφαλιστικές εταιρείες περισσότερο.
Αναφερόμενος ο κ. Λυσιμάχου στην αναγκαιότητα εξυγίανσης των ασφαλιστικών εταιρειών της Αγροτικής Τράπεζας δήλωσε ότι απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός ενώ πριν από τη συγχώνευση οι δύο εταιρείες, η Αγροτική Ασφαλιστική και η Αγροτική Ζωής, θα διανύσουν μια περίοδο κοινού μάνατζμεντ, στη διάρκεια της οποίας θα διαμορφωθεί το πλάνο της ενοποίησης. Η ενοποίηση των δύο εταιρειών θα τους δώσει τη δυνατότητα να διεισδύσουν αποτελεσματικότερα στον αστικό πληθυσμό, ενώ θα γίνει καλύτερη αξιοποίηση των τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων. Ο ίδιος πάντως πιστεύει ότι εντός των επομένων ετών στην ελληνική αγορά θα μείνουν οι μισές εταιρείες από αυτές που λειτουργούν σήμερα, αφού άλλες θα συγχωνευθούν και άλλες θα κλείσουν για να «εξυγιανθεί η αγορά». METROLIFE – ΙΟΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ
Τη νέα τάση στην ελληνική ασφαλιστική αγορά εγκαινίασε, όπως είναι γνωστό, πριν από δύο περίπου χρόνια η Metrolife, της οποίας πλειοψηφικό πακέτο αγόρασε η Εμπορική Τράπεζα και εν συνεχεία απορρόφησε την Ιονική Ασφαλιστική. Ο πρόεδρος της νέας πλέον εταιρείας Metrolife – Εμπορική, κ. Γ. Καπουράνης (φωτογραφία), που διείδε έγκαιρα το ασφυκτικό πλαίσιο που δημιούργησε ο ανταγωνισμός και η οικονομική συγκυρία, επεσήμανε μιλώντας προς «Το Βήμα» ότι «η ένταση του ανταγωνιστικού πλαισίου και η προσπάθεια να δημιουργηθούν μονάδες που να αντέξουν στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, σε συνάρτηση με την επίτευξη οικονομιών κλίμακος, είναι οι βασικοί λόγοι που εξηγούν τη νέα κυρίαρχη τάση στην ελληνική ασφαλιστική αγορά».
Αναφερόμενος στη βιωσιμότητα των μικρομεσαίου μεγέθους εταιρειών τόνισε ότι «έχουν μέλλον υπό την προϋπόθεση ότι θα εξειδικευθούν σε ένα συγκεκριμένο τομέα και θα καταλάβουν ένα μικρό αλλά βιώσιμο κομμάτι της αγοράς». Η νέα εταιρεία, που ήδη λειτουργεί, έχει 4.000 μετόχους και 100.000 πελάτες, διαθέτει ενεργητικό ύψους 27,3 δισ., ενώ τα κεφάλαια και τα αποθεματικά της ανέρχονται σε 10,6 δισ. δραχμές. Η ανάπτυξη των νέων προϊόντων της βασίζεται στο δίκτυο της Εμπορικής Τράπεζας και στόχος της είναι το 2001 να «πλασαριστεί» μεταξύ των τριών πρώτων ασφαλιστικών εταιρειών του κλάδου ζωής στην Ελλάδα. ΕΛΛΗΝΟΒΡΕΤΑΝΝΙΚΗ – GENERALI
«Είναι προτιμότερο για μια εταιρεία να επιλέγει ένα στρατηγικό σύμμαχο όταν βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή της, παρά όταν αρχίζει να υφίσταται τις δυσάρεστες συνέπειες μιας δύσκολης συγκυρίας για την αγορά», δήλωσε ο κ. Δούκας Παλαιολόγος (φωτογραφία), μιλώντας προς «Το Βήμα» και αναφερόμενος στις συζητήσεις συνεργασίας του ομίλου της Ελληνοβρεταννικής, μιας οικογενειακής επιχείρησης με αξιόλογη παρουσία στην ασφαλιστική αγορά, με την Τράπεζα Πίστεως. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τράπεζα Πίστεως διαθέτει υψηλή συμμετοχή στην εταιρεία Generali, η οποία δραστηριοποιείται σε όλους τους ασφαλιστικούς κλάδους.
Εξηγώντας τους λόγους που τον οδήγησαν σε αυτή την κίνηση ο κ. Παλαιολόγος, επικεφαλής του ομίλου, αφού επεσήμανε ότι δεν είναι εύκολο να παρακολουθήσει μια εταιρεία τον ανταγωνισμό, όπως αυτός εξελίσσεται, όταν είναι μικρή, τόνισε ότι «δίνεται στην επιχείρηση η δυνατότητα να δημιουργήσει ανταγωνιστικά προϊόντα και να έχει μικρό λειτουργικό κόστος». Προέβλεψε πάντως ότι θα υπάρξει πολύ μεγάλη συγκέντρωση στην ασφαλιστική αγορά μέσα στο επόμενο διάστημα «ως τώρα την τάση αυτή την είδαμε στον κρατικό τομέα, τώρα βλέπουμε να εξαπλώνεται και στον ιδιωτικό» και πιστεύει ότι κάποια μεγάλα τραπεζοασφαλιστικά συγκροτήματα «θα οδηγήσουν την κούρσα». ΕΘΝΙΚΗ – ΑΣΤΗΡ
Τον περασμένο Δεκέμβριο ξεκίνησε και τυπικά η διαδικασία συγχώνευσης των ασφαλιστικών εταιρειών του ομίλου της Εθνικής Τράπεζας, με κορυφαίο γεγονός την απορρόφηση της εταιρείας Αστήρ από την Εθνική Ασφαλιστική. Οπως σημειώνει ο κ. Μ. Νεκτάριος, γενικός διευθυντής και διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Ασφαλιστικής, μέσω της νέας εταιρείας «διασφαλίζεται η κυρίαρχη παρουσία του ομίλου στην ελληνική αγορά αλλά και η αποτελεσματική του επέκταση στα Βαλκάνια και στις παρευξείνιες χώρες».
Αναφερόμενος ο κ. Νεκτάριος στην τάση που δείχνει να είναι κυρίαρχη στην παρούσα περίοδο υπενθυμίζει τη συγχώνευση της Metrolife με την Ιονική και τις συζητήσεις μεταξύ της Ελληνοβρεταννικής με τον όμιλο της Τράπεζας Πίστεως και επισημαίνει ότι «οι τραπεζικοί όμιλοι είναι εκείνοι που στο άμεσο μέλλον μέσω της αξιοπιστίας τους και της εμβέλειάς τους θα παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξυγίανση της ασφαλιστικής αγοράς».
Η νέα λοιπόν εταιρεία που θα δημιουργηθεί μετά τη συγχώνευση θα διαθέτει το χαρτοφυλάκιο της Ασφαλιστικής ΕΤΕΒΑ, της Πανελληνίου, του Αστέρα και της Εθνικής Ασφαλιστικής, ενώ «θα έχει τη δυνατότητα να προσφέρει ασφαλιστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου σε λογικές τιμές, με χαμηλό λειτουργικό κόστος». Σύμφωνα με το υπάρχον χρονοδιάγραμμα, η Ασφαλιστική ΕΤΕΒΑ θα απορροφηθεί τον Μάιο, η Πανελλήνιος τον Ιούνιο και η εταιρεία Αστήρ τον προσεχή Αύγουστο. Ο κ. Νεκτάριος προβλέπει ότι η παραγωγή της νέας εταιρείας στη διάρκεια του 1997 θα ανέλθει στα 120 δισ. δραχμές και το μετοχικό της κεφάλαιο στα 20 δισ. δραχμές. ΙΝΤΕΡΑΜΕΡΙΚΑΝ
Ολες αυτές οι ανακατατάξεις που συντελούνται στην ασφαλιστική αγορά δεν θα μπορούσαν να αφήσουν αδιάφορο τον σημαντικότερο όμιλο, τον όμιλο της Ιντεραμέρικαν, ο οποίος παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις και τις διαμορφούμενες τάσεις. Οπως είναι φυσικό, προβληματίζεται σχεδιάζοντας τις επόμενες κινήσεις του προκειμένου να διατηρήσει την ηγετική του θέση στην ελληνική αγορά. Στη διάρκεια του 1996 η συνολική παραγωγή ασφαλίστρων του ομίλου ανήλθε στα 80 δισεκατομμύρια, έναντι 73 δισεκατομμυρίων του 1995.
Μιλώντας προς «Το Βήμα» ο κ. Μ. Μωυσής (φωτογραφία), γενικός διευθυντής του κλάδου ζωής του ομίλου της Ιντεραμέρικαν, επισημαίνει ότι η τάση των συγχωνεύσεων και της ενίσχυσης των τραπεζοασφαλιστικών ομίλων είναι σίγουρα μια υγιής τάση. «Στα ταμεία των ασφαλιστικών εταιρειών μπαίνουν υγιή κεφάλαια», σημειώνει. Οι ασφαλιστικές εταιρείες χρειάζονται κεφάλαια για επενδύσεις, αλλά και για να ενισχυθούν έτσι ώστε να κατορθώσουν τη δεδομένη στιγμή να παίξουν σημαντικό ρόλο στο κοινωνικό ασφαλιστικό σύστημα. Και σήμερα πλέον «ο ανταγωνισμός απαιτεί ισχυρά γκρουπ». Από την άλλη πλευρά οι τράπεζες ανακαλύπτουν, προσθέτει, ότι η εμμονή τους στα καθαρά τραπεζικά προϊόντα οδηγεί σε μείωση της κερδοφορίας τους. Είναι ανάγκη, λοιπόν, για τις ίδιες «να βγουν σε άλλες αγορές που έχουν σημαντικές προοπτικές, όπως είναι η κοινωνική ασφάλιση».
Αναφορικά με την πορεία του ομίλου στη διάρκεια του περασμένου χρόνου, αξίζει να σημειωθεί ότι η νέα παραγωγή ασφαλίστρων του κλάδου ζωής ανήλθε σε 10 δισ. δρχ. ενώ του κλάδου ζημιών σε 5,5 δισ. δρχ. Επίσης τα έσοδα του ομίλου από τις διεθνείς δραστηριότητές του ανήλθαν το 1996 σε 4 δισ. δρχ. Ετσι λοιπόν το σύνολο της παραγωγής του κλάδου ζωής έφθασε σε 60,5 δισ. δρχ. και των κλάδων ζημιών και οδικής προστασίας σε 19,5 δισ. δρχ. Εν τω μεταξύ το υψηλό κόστος των προγραμμάτων νοσηλείας οδήγησε τη διοίκηση του ομίλου στην εξαγορά του Μαιευτηρίου Αθηνών προκειμένου να μετατραπεί σε πρότυπο νοσηλευτικό ίδρυμα.
