ΕΙΝΑΙ κοινός τόπος ότι από τη φορολογική πολιτική εξαρτάται κατά κύριο λόγο η οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και ως ένα βαθμό και η τσέπη των πολιτών, ειδικότερα αυτών που ανήκουν στις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις.
Είναι γεγονός ότι στην τριετία που πέρασε ως βασικό μέλημα της οικονομικής πολιτικής είχε τεθεί η περιστολή της φοροδιαφυγής και η συγκράτηση των δαπανών ώστε να εξυπηρετηθούν οι βασικοί στόχοι που ήταν η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και η δημοσιονομική εξυγίανση. Για τον σκοπό αυτό είναι αλήθεια πως από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών, η οποία διαχειρίστηκε επί τρία περίπου χρόνια το πρόβλημα, καταβλήθηκε ειλικρινής προσπάθεια για τη μείωση της φοροδιαφυγής με σειρά αυστηρών μέτρων, χωρίς να ληφθεί υπόψη το πολιτικό κόστος που συνεπάγονταν τα μέτρα αυτά.
Ετσι τον Μάιο του 1994 ψηφίζεται ο φορολογικός νόμος 2214 που αποτελεί τον κορμό της δημοσιονομικής πολιτικής που ασκήθηκε στη συνέχεια. Με τον νόμο αυτό καθιερώνεται αντικειμενικός τρόπος φορολόγησης οκτακοσίων χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων και εκατό περίπου χιλιάδων ελεύθερων επαγγελματιών. Δικαιολογητικός λόγος καθιέρωσης του νέου αυτού τρόπου φορολογίας η μεγάλη φοροδιαφυγή που διαπιστώνεται στα επαγγέλματα αυτά και η αδυναμία άμεσου φορολογικού ελέγχου τους.
Με τον ίδιο νόμο επαναφέρεται το πόθεν έσχες το οποίο βρισκόταν σε αναστολή επί πολλά χρόνια, χωρίς να επηρεάσει σημαντικά την πάσχουσα αγορά ακινήτων, ενώ διευρύνονται και τα άλλα τεκμήρια σύλληψης εισοδημάτων. Ακόμη αυξάνονται οι συντελεστές φορολογίας των φυσικών και νομικών προσώπων ενώ επιβάλλεται για πρώτη φορά φόρος στα αμοιβαία κεφάλαια. Ο υπερβάλλον συντελεστής στην κλίμακα φόρου φυσικών προσώπων γίνεται 45% από 40% που ήταν.
Η απόδοση των μέτρων αυτών πλησίασε τα 200 δισ. δρχ. Την ίδια εποχή με υπουργική απόφαση θεσπίζεται αντικειμενικός τρόπος για το κλείσιμο των εκκρεμών υποθέσεων φορολογίας, τον οποίο αποδέχονται οι φορολογούμενοι αφού κλείνουν εκκρεμείς υποθέσεις σε ποσοστό που υπερβαίνει το 60%. Η απόδοση του μέτρου αυτού υπήρξε εξαιρετικά σημαντική. Ως 31.12.95 είχαν βεβαιωθεί 396 δισ.
Στα τέλη του 1994 με τον νόμο 2238 κωδικοποιείται σε ενιαίο κείμενο η φορολογία εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων, ώστε ελεγκτές και ελεγχόμενοι να μην πελαγοδρομούν από τις εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις.
Το φθινόπωρο του 1995 με υπουργικές αποφάσεις αναπροσαρμόζονται οι τιμές ζώνης οι οποίες χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας των ακινήτων που μεταβιβάζονται με οποιαδήποτε αιτία. Με τις ίδιες αποφάσεις το σύστημα του αντικειμενικού προσδιορισμού των ακινήτων επεκτείνεται και σε άλλες περιοχές.
Η αναπροσαρμογή των τιμών υπήρξε εξαιρετικά σημαντική. Σε ορισμένες περιοχές οι τιμές υπερδιπλασιάζονται. Αμεση συνέπεια η αύξηση της φορολογίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων, με μετενέργεια πολλαπλασιαστική αύξηση του φορολογητέου εισοδήματος όσων υπάγονται στα αντικειμενικά κριτήρια.
Για να αμβλυνθεί η μεγάλη φορολογική επιβάρυνση που προέκυψε από τις νέες αντικειμενικές αξίες, με τον νόμο 2362 αναπροσαρμόζονται τα αφορολόγητα για την αγορά πρώτης κατοικίας, αναθεωρούνται οι κλίμακες φόρου κληρονομιών, δωρεών, καταργείται ο φόρος αυτομάτου υπερτιμήματος. Με τον ίδιο νόμο καθιερώνονται νέοι κανόνες για τη διαχείριση των δημοσίων εσόδων και εξόδων.
Ακόμη, για να μειωθεί η μεγάλη φορολογική επιβάρυνση που έχει εκτιμηθεί πως θα προκύψει από τις νέες αντικειμενικές αξίες και στη φορολογία εισοδήματος, το υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζετο νέα μεθοδολογία προσδιορισμού της μισθωτικής αξίας της επαγγελματικής εγκατάστασης.
Στο τέλος του 1995 ψηφίζεται ο νόμος 2343 με τον οποίο εισάγονται νέοι ελεγκτικοί μηχανισμοί. Αναδιοργανώνονται οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών, ιδρύεται το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος, συστήνονται τα Ελεγκτικά Κέντρα και η Οικονομική Επιθεώρηση, θεσμοί στους οποίους η κυβέρνηση είχε εναποθέσει βάσιμες ελπίδες για τη σύλληψη της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου.
Νομοθετικά γόνιμο υπήρξε και το τρέχον έτος. Με τον νόμο 2386 θεσπίζονται κίνητρα για τη συγχώνευση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθιερώνεται αντικειμενική μεθοδολογία προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας των ακινήτων που βρίσκονται εκτός αντικειμενικού συστήματος, ενώ με τον νόμο 2390 γίνονται ορισμένες αναγκαίες μεταβολές στα αντικειμενικά κριτήρια με τις οποίες διορθώνονται ακραίες περιπτώσεις άδικης φορολογίας.
Ο υπουργός Οικονομικών κ. Α. Παπαδόπουλος δήλωσε πρόσφατα ότι οι δημοσιονομικές εξελίξεις κινούνται σύμφωνα με τους κυβερνητικούς στόχους και δεν πρόκειται να υπάρξουν αποκλίσεις στην εκτέλεση του Προϋπολογισμού του τρέχοντος έτους. Αναφορά για τη σύνταξη του προϋπολογισμού του νέου έτους δεν έκανε. Ωστόσο οι διαδικασίες για τη σύνταξή του έχουν από καιρό δρομολογηθεί, ώστε να κατατεθεί μέσα στις συνταγματικές προθεσμίες.
Αλλες εκκρεμότητες άμεσης προτεραιότητας, οι οποίες θα πρέπει να διευθετηθούν ως το τέλος του έτους, είναι το μέγα θέμα των φοροαπαλλαγών, το οποίο βρισκόταν στην τελική φάση αφού είχε συνταχθεί το σχετικό νομοσχέδιο, η επαναφορά για ψήφιση του νομοσχεδίου για την τροποποίηση του τελωνειακού κώδικα και ακόμη η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής στα τραπεζικά προϊόντα και η σύνταξη του κώδικα ποινών για τις φορολογικές παραβάσεις.
