Οι άνδρες μπορεί να συμβουλεύονται διάφορα τεχνικά έντυπα προτού ξοδέψουν εκατομμύρια για να αγοράσουν αυτοκίνητα και οικιακές συσκευές, αλλά ξοδεύουν πολλά χρήματα και για τον ατομικό ευπρεπισμό τους χωρίς όμως να έχουν καμία ειδική συμβουλή σε αυτόν τον τομέα. Να αλλάξουν το χτένισμά τους; Να βγάλουν τις φακίδες από το πρόσωπό τους; Ή να καταφύγουν στην πλαστική χειρουργική για να διορθώσουν τις ρυτίδες γύρω από τα μάτια ή για να περιορίσουν τις σακούλες στα μάγουλά τους;
Υπολογίζεται ότι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες οι άνδρες δαπανούν σχεδόν 10 δισ. δολάρια για τον ευπρεπισμό τους. Αλλά δεν διαθέτουν τις κατάλληλες τεχνικές συμβουλές ούτε και είναι σε θέση να προβλέψουν αν το αποτέλεσμα των δαπανηρών επιδιορθώσεων της εμφάνισής τους θα είναι ικανοποιητικό.
Σύμφωνα με το γνωστό αμερικανικό περιοδικό «Fortune», ίσως τώρα το πρόβλημά τους να βρει μια επιστημονική λύση. Να τους δώσει δηλαδή τη δυνατότητα να βρουν την ιδανική λύση για να βελτιώσουν την εμφάνισή τους. Επιστήμονες έχουν πάρει τις φωτογραφίες μερικών γνωστών στο κοινό προσωπικοτήτων και με τη βοήθεια ειδικού κομπιούτερ έκαναν ό,τι μπορούσαν για να τις «ομορφύνουν».
Εδώ όμως τίθενται μερικά βασικά ερωτήματα: Με ποια κριτήρια οι επιστήμονες «άλλαξαν τα φώτα» στις φωτογραφίες των προσωπικοτήτων; Τι συνιστά «ομορφιά» στην εποχή μας; Απλώς η «αντιγραφή» της όψης ενός δημοφιλούς σταρ του κινηματογράφου;
Ολα αυτά τα ερωτήματα οδήγησαν τους επιστήμονες να διαπιστώσουν ότι στον ανθρώπινο εγκέφαλο φαίνεται πως υπάρχουν κέντρα που καθορίζουν τα κριτήρια της ομορφιάς. Τα κριτήρια αυτά δεν είναι κατ’ ανάγκην έντονα πάθη που μας καταδυναστεύουν και μας επιβάλλουν εντολές στις οποίες πρέπει να υποταχθούμε ασυζητητί.
Πάντως οι επιστήμονες δεν αμφιβάλλουν ότι τα νευρικά αυτά κέντρα μάς επηρεάζουν αρκετά στο προαιώνιο παιχνίδι του ζευγαρώματος. Και προφανώς επηρέαζαν και τους προγόνους μας, αφού η ύπαρξή μας είναι και η απόδειξη του ότι παίχτηκε με επιτυχία το παιχνίδι.
Υπάρχει όμως μια ειδοποιός διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Η γονιμότητα των γυναικών, για παράδειγμα, εξαρτάται από το νεαρό της ηλικίας τους περισσότερο από ό,τι εκείνη των ανδρών. Γι’ αυτόν τον λόγο και οι άνδρες τείνουν να εκτιμούν ιδιαίτερα τη νεότητα όταν επιλέγουν συντρόφους.
Η απόδειξη είναι ότι οι άνδρες νυμφεύονται νεότερες γυναίκες πολύ συχνότερα από ό,τι συμβαίνει το αντίστροφο. Ετσι, εμφανίζονται αρκετές περιπτώσεις ανδρών που προέβησαν σε «λίφτινγκ» του προσώπου τους απλώς και μόνο για να μη δείχνουν ότι ίσως είναι πατεράδες των συζύγων τους.
Φαίνεται πως οι γυναίκες είναι περισσότερο επιλεκτικές από τους άνδρες. Προφανώς σκέπτονται ότι αυτές είναι που θα πρέπει να περάσουν εννέα μήνες κυοφορούσες το κάθε παιδί των συντρόφων τους και ταυτόχρονα να φροντίζουν τους ίδιους. Ενώ οι άνδρες δεν έχουν παρόμοιες φροντίδες.
Κάτι παρόμοιο βλέπει κανένας και στο ζωικό βασίλειο. Τα θήλεα αρκετών ειδών κάνουν τα δύσκολα στις επιλογές τους, ενώ τα άρρενα κορδώνονται με την ελπίδα να κερδίσουν την εύνοια των θηλέων.
Και τι τρόπους βρίσκει ο άνδρας για να κάνει εντύπωση στη γυναίκα; Πρώτα απ’ όλα πρέπει να είναι ψηλός. Το ύψος φαίνεται πως τον επιβάλλει στην κοινωνία, και άλλοτε και τώρα. Μια μελέτη αμερικανικού πανεπιστημίου πριν από λίγα χρόνια απέδειξε ότι οι αποδοχές στελεχών επιχειρήσεων ήταν υψηλότερες ανάλογα με το ύψος των στελεχών.
Σε μια άλλη μελέτη οι ερευνητές ζήτησαν από εθελοντές να πλησιάσουν ελεύθερα άτομα ποικίλου ύψους. Τότε διαπιστώθηκε ότι οι εθελοντές σταματούσαν πιο μακριά όταν πλησίαζαν υψηλά άτομα.
Η επιβολή των υψηλών διαφαίνεται και από τον τρόπο που αυτοί προσελκύουν τις γυναίκες. Εχει υπολογιστεί ότι η συντριπτική πλειονότητα των γυναικών που ζητούν συντρόφους μέσω αγγελιών σε περιοδικά θέτουν το ύψος των ανδρών ως απαραίτητη προϋπόθεση.
Βέβαια, τι να κάνουν και οι κοντοί; Δεν έχει ακόμη βρεθεί ο τρόπος που θα τους κάνει να ψηλώσουν. Αλλά δεν πρέπει και να απογοητεύονται. Διότι η σημερινή μόδα θέλει τους άνδρες γεροδεμένους, ανεξάρτητα από ύψος. Οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι οι άνδρες με καλλιεργημένους μυς δείχνουν πως έχουν την οικονομική άνεση και τον χρόνο να φροντίσουν το σώμα τους. Αλλοτε οι γεροδεμένοι άνδρες ανήκαν στην εργατική τάξη. Σήμερα είναι και εύποροι.
Τι γίνεται όμως με τα μαλλιά; Οι γυναίκες παραδοσιακά θεωρούν την πλούσια κόμη σημάδι νιότης. Μερικοί άνδρες όμως έχουν τώρα βρει ένα τέχνασμα που φαίνεται ότι επιτυγχάνει. Απλούστατα ξυρίζουν το κεφάλι τους γουλί.
Η φαλάκρα έχει τη φήμη της αυξημένης αρρενοπρέπειας (δεν είναι γνωστό να υπάρχει φαλακρός ευνούχος), ενώ το κεφάλι γουλί κάνει το σβέρκο και, κατ’ επέκταση το σώμα, να φαίνεται μεγαλύτερο. Εξάλλου, προσδίδει και κάποιο μυστήριο. Κανένας δεν μπορεί να μαντέψει πόσες τρίχες διαθέτει.
Ο Φράνσις Γκόλτον, αποκαλούμενος και πατέρας της ευγονικής, πριν από 120 χρόνια είχε συνδυάσει εντέχνως τις φωτογραφίες πολλών προσώπων για να βρει ποιο θα μπορούσε να θεωρηθεί το πρόσωπο ενός «μέσου ανθρώπου». Και εξεπλάγη όταν διαπίστωσε πως αυτό το «μέσο πρόσωπο» ήταν πιο ελκυστικό από όλα τα άλλα πρόσωπα εξ ων συνετέθη.
Η διαπίστωση αυτή έχει οδηγήσει επιστήμονες σήμερα να πιστεύουν ότι αυτό που θεωρείται «ελκυστικό» ίσως να είναι αυτό που πλησιάζει τον μέσον όρο. Και δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν, εφόσον ταιριάζει με τη συμμετρία των χαρακτηριστικών. Οι επιστήμονες πρόσεξαν αυτό το χαρακτηριστικό στα ζώα και κατόπιν στους ανθρώπους.
Ολες οι έρευνες τείνουν να δείξουν ότι μας ελκύουν περισσότερο τα συμμετρικά πρόσωπα από ό,τι τα ασύμμετρα. Μερικοί γιατροί δικαιολόγησαν αυτή την άποψη με την παρατήρηση ότι ορισμένες ασθένειες προκαλούν έστω και μικρές αποκλίσεις από την ισορροπία του σώματος. Ακόμη και πλαστικοί χειρουργοί λέγουν ότι το δυσκολότερο πράγμα στη δουλειά τους είναι να επιτύχουν το ίδιο σχήμα στα βλέφαρα. Αυτό ίσως εξηγεί και τη διαπίστωση του Γκόλτον, εφόσον το σύνθετο είναι και συμμετρικό.
Τι γίνεται όμως με άτομα όπως ο Μελ Γκίμπσον, του οποίου το πρόσωπο είναι μεν συμμετρικό, αλλά απέχει πολύ από τον μέσον όρο; Ερευνώντας αυτό το παράδοξο, βρετανοί ερευνητές έδειξαν ότι η ανάμειξη γυναικείων προσώπων που είχαν χαρακτηριστεί ελκυστικά απέφερε μια σύνθεση που έδειχνε πιο όμορφη από εκείνη που είχε δημιουργηθεί με τον μέσον όρο προσώπων που είχαν επιλεγεί τυχαίως.
Τότε, με τη βοήθεια υπολογιστή, μεγέθυναν τις διαφορές μεταξύ των δύο συνθέσεων για να δημιουργήσουν ένα τρίτο τεχνητό πρόσωπο που κρίθηκε από άτομα αμφοτέρων των φύλων ως το ωραιότερο όλων.
Και ποιο ήταν το συμπέρασμα; Οτι το μέσο πρόσωπο είναι το πιο ελκυστικό, αλλά τα πραγματικώς έντονα πρόσωπα έχουν ορισμένα υπερβολικά χαρακτηριστικά. Δεν είναι πολύ σαφές γιατί ορισμένες παρεκκλίσεις φαίνονται πιο συμπαθητικές. Μια θεωρία αναφέρει ότι η παράξενη ελκυστικότητά τους συνδέεται με τις σεξουαλικές ορμόνες και αποτελεί χονδρικώς μια ένδειξη γονιμότητας.
Πάντως, για τους άνδρες οι παρεκκλίσεις περιλαμβάνουν τα πολύ προεξέχοντα φρύδια και τα μεγάλα σαγόνια. Για τις γυναίκες είναι τα ιδανικά θηλυκά χαρακτηριστικά, δηλαδή ένα μικρό, στρογγυλό πρόσωπο με μεγάλα μάτια ή ένα «μπέιμπι φέις». Σύμφωνα με την ψυχολόγο Λέσλι Ζέμπροβιτς, τα χαρακτηριστικά των «μπέιμπι φέις» είναι τα αντίθετα από αυτά που συνδέονται με την «κοινωνική επιβολή». Δηλαδή δεν αναμένει κανένας πολλά πράγματα από τους ή τις «μπέιμπι φέισις» διότι φέρουν τον ίδιο μαρτυρικό σταυρό όπως και τα κοντά άτομα.
Και όμως όλα δεν είναι ανώμαλα για τους άνδρες «μπέιμπι φέις». Σε μικρή ηλικία τείνουν να έχουν περισσότερα κίνητρα και να είναι πιο επιθετικοί σαν να επαναστατούν κατά των στερεότυπων ατόμων. Ακόμη και ο Μπιλ Κλίντον θεωρείται κάτι παραπάνω από «μπέιμπι φέις», αν προσέξει κανένας τη μύτη και το σχήμα του προσώπου του.
Τέλος, για όσους θα ήθελαν να καλλιεργήσουν την κυρίαρχη όψη, ο ψυχολόγος Αλαν Μάζουρ κατέφυγε σε φωτογραφίες αποφοίτων της στρατιωτικής ακαδημίας του 1950. Τα πρόσωπα των αμερικανών ευελπίδων που κατέληξαν να γίνουν στρατηγοί τείνουν να είναι μυώδη, όχι κοκαλιάρικα ή στρογγυλά. Εχουν έντονα φρύδια και πιγούνια. Τα ματογυάλια, το χαμόγελο και τα προεξέχοντα αφτιά τείνουν να κάνουν τους άνδρες να φαίνονται λιγότερο κυρίαρχοι.
