Οι κληρονόμοι του Αλβιν Εϊλι
Το ιστορικό συγκρότημα που ίδρυσε το 1958 ο Αλβιν Εϊλι, εξαιρετικά δημοφιλές σε όλον τον κόσμο, αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές προσπάθειες να προβληθεί η κουλτούρα της «Μαύρης Αμερικής» ως ισότιμη και ανεξάρτητη από εκείνη των λευκών. Δέσμιος της εποχής του ο Αλβιν Εϊλι (1931-1989) και χαμηλών τόνων, δεν ενστερνίστηκε κάποιου είδους «πολεμική» όσον αφορά το ζήτημα των φυλετικών διακρίσεων, παρ’ όλα αυτά κατάφερε να ταράξει τα λιμνάζοντα ύδατα και να γίνει ένα σύμβολο του αγώνα για ισοπολιτεία και αξιοπρέπεια στην Αμερική του ’60 κυρίως. Ηταν ξεκάθαρα ο πρώτος που διεκδίκησε μια άλλη εικόνα για την κουλτούρα των μαύρων, μακριά από τα κλισέ που τους ήθελαν ανθρώπους με χαμηλή νόηση και έντονη σεξουαλικότητα. Εφερε στο προσκήνιο τα ήθη και τα έθιμα, τη μουσική και τις συνήθειες των εκκλησιών τους, τον τρόπο ζωής των μαύρων της Αμερικής, και πάντρεψε αυτά τα στοιχεία με τον δυτικό, θεατρικό, στυλιζαρισμένο χορό. Αυτό τα έκανε δημοφιλή και προσβάσιμα στο ευρύ κοινό, από την άλλη όμως οι επόμενες γενιές που είδαν το φυλετικό πρόβλημα να αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις και την αφρικανική κουλτούρα καθαυτή να έρχεται στο προσκήνιο «καταδίκασαν» ως υβρίδιο τη μορφή που δημιούργησε ο Αλβιν Εϊλι. Οποια θέση όμως και αν πάρει κανείς στο θέμα αυτό, ο Εϊλι δεν παύει να είναι πρωτοπόρος, ο άνθρωπος που έφερε στη σκηνή τα σπιρίτσουαλ ως μουσική συνοδεία των παραστάσεών του και προετοίμασε το έδαφος για καλλιτέχνες όπως ο Αρθουρ Μίτσελ (πρώην χορευτής του Ζορζ Μπαλανσίν) του Χοροθεάτρου του Χάρλεμ, ο οποίος ίδρυσε στα τέλη του ’60 την πρώτη ομάδα αποκλειστικά μαύρων χορευτών. Το Χοροθέατρο του Χάρλεμ παρουσίασε και ρεπερτόριο μπαλέτου, όπως τη «Ζιζέλ», σε μια διαφορετική όμως εκδοχή, με την ιστορία να εκτυλίσσεται σε μια φυτεία στον αμερικανικό Νότο.
Ο Εϊλι ήξερε πολύ καλά τη ζωή και τα προβλήματα της μαύρης κοινότητας. Πολύ φτωχός ο ίδιος, στην αυτοβιογραφία του, που έχει τίτλο «Revelations», ομότιτλη με το πιο δημοφιλές χορογραφικό έργο του, θυμάται να περπατά κολλημένος στη φούστα της μητέρας του, της «πιο όμορφης γυναίκας στον κόσμο», ξυπόλυτοι και οι δύο, ώσπου να βρουν κάπου να μείνουν. Στο Λος Αντζελες η Κάρμεν ντε Λαβαλάντ, μούσα του για πολλά χρόνια, τον έπεισε να αρχίσει μαθήματα με τον Λέστερ Χόρτον. Τα έργα του Χόρτον είχαν στοιχεία από την τζαζ αλλά και από τους χορούς των αυτοχθόνων Αμερικανών και η επιρροή τους στον νεαρό Αλβιν υπήρξε καθοριστική. H Νέα Υόρκη ήταν ο επόμενος σταθμός μετά τον θάνατο του Λέστερ Χόρτον (1953). Εκεί παρακολούθησε μαθήματα χορού με τη Μάρθα Γκράχαμ και τον Τσαρλς Βάιντμαν και υποκριτικής με τη Στέλλα Αντλερ. Το AAADT ιδρύθηκε το 1958, μια ομάδα που από το 1962 έγινε πολυφυλετική. Τη δεκαετία του ’60 χορογράφησε μερικά από τα έργα που τον έκαναν παγκοσμίως γνωστό και εδραίωσαν τη φήμη του, με κοινό εκατομμυρίων θεατών. Σε αυτά ανήκουν τα «Revelations» (1960), χορογραφημένο στη μουσική των σπιρίτσουαλ, και «Cry», ένα σόλο αφιερωμένο στις «μαύρες γυναίκες», εκτελεσμένο απαράμιλλα από τη μούσα του – και νυν καλλιτεχνική διευθύντρια του συγκροτήματος – Τζούντιθ Τζάμισον.
H δραματικότητα των έργων του Εϊλι φάνηκε λίγο παλιομοδίτικη τη δεκαετία του ’90 και οι εξελίξεις στις σχέσεις λευκών και μαύρων δεν ταίριαζαν με την αφήγηση του χορογράφου για τις ιδανικές, πλην απομονωμένες κοινότητες των εγχρώμων, η οποία ενδεχομένως φανέρωνε και κάποιες τάσεις αναχωρητισμού… Τι κοινό θα μπορούσαν να έχουν οι γενιές τού χιπ-χοπ με τη μαύρη κουλτούρα που πρόβαλλε ο Εϊλι, στυλιζαρισμένη επιπλέον μέσα από τις συσπάσεις του στυλ της Μάρθας Γκράχαμ; Μετά τον θάνατό του, λοιπόν, η ομάδα πέρασε την αναμενόμενη κρίση ταυτότητας. Κατάφερε όμως να συνεχίσει δυναμικά την πορεία της με νέες συνεργασίες που της έδωσαν την επαφή που χρειαζόταν με τον σύγχρονο κόσμο αλλά και με το ανεκτίμητο ρεπερτόριο του ιδρυτή της.
Στις παραστάσεις στο Θέατρο Λυκαβηττού το AAADT θα παρουσιάσει τα «Serving Nia», «Treading», «The winter in Lisbon» και «Revelations». H διοργάνωση είναι του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων και τελεί υπό την αιγίδα του αμερικανού πρέσβη Τόμας Μίλερ.
Το Alvin Ailey American Dance Theater θα δώσει τέσσερις παραστάσεις στο Θέατρο Λυκαβηττού (23-26/9). Τηλ. 210 3221.459.
