Την περασμένη Παρασκευή η Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέλεξε δύο νέους μητροπολίτες. Με την εκλογή τους ο Δανιήλ Πουρτσουκλής και ο Θεόκλητος Πασσαλής απέκτησαν μεταξύ άλλων το δικαίωμα να αναγραφούν στις σελίδες της ιστορίας της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αλλοι 200 και πλέον αρχιμανδρίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος που είναι εγγεγραμμένοι στον κατάλογο των προς Αρχιερατεία εκλογίμων αναμένουν την ημέρα και την ώρα που θα κληθούν να δώσουν τη δική τους εκλογική μάχη.
Τα τυπικά προσόντα που απαιτούνται για να μπορεί να ελπίζει ένας αρχιμανδρίτης ότι κάποια στιγμή θα εκλεγεί μητροπολίτης είναι για όλους τα ίδια: πρέπει να είναι απόφοιτοι της Θεολογικής Σχολής, να έχουν περάσει πέντε χρόνια από την ημέρα λήψης του πτυχίου τους, να έχουν συμπληρώσει το 35ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν υπηρετήσει σε θέση πρωτοσυγκέλλου ή γραμματέως ή ιεροκήρυκος για μία τουλάχιστον πενταετία.
Τα τυχόν άλλα προσόντα αλλά και το πνευματικό περιβάλλον από το οποίο προέρχεται ένας αρχιμανδρίτης μπορεί να τον βοηθήσουν ιδιαίτερα την περίοδο που θα διεκδικήσει έναν μητροπολιτικό θρόνο. Οι συμπτώσεις, τυχαίες ή μη, δεν ισχύουν μόνο στην Ελλάδα. Στη Ρουμανία ο εκάστοτε μητροπολίτης Μολδαβίας θεωρείται ο επόμενος πατριάρχης ενώ και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο ο εκάστοτε πρώτος τη τάξει μητροπολίτης είναι ο τοποτηρητής του Θρόνου όταν αυτός κηρυχθεί εν χηρεία, ενώ θεωρείται και ο επικρατέστερος υποψήφιος πατριάρχης.
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος, όταν ένας αρχιμανδρίτης υπηρετεί στον Αγιο Παντελεήμονα Αχαρνών, στον Αγιο Νικόλαο Αχαρνών, στην Παναγία Φανερωμένη του Χολαργού ή στην Αγία Ειρήνη Αιόλου, θεωρείται και υποψήφιος αρχιερέας.
* Οι εκκλησίες με τα σκήπτρα
* Τα σκήπτρα δείχνει να κατέχει ο Αγιος Παντελεήμων Αχαρνών στον οποίο υπηρέτησαν ως αρχιμανδρίτες ο σημερινός μητροπολίτης Νικαίας Αλέξιος, ο Σερρών Μάξιμος, ο πρώην Καισαριανής Γεώργιος, ο πρώην Κυθήρων Ιάκωβος, ο οποίος υπηρέτησε και στην Παναγία Φανερωμένη, ο Ιάκωβος Μαλλιαρός, ο οποίος ήταν μητροπολίτης Μηθύμνης, και ο Τίτος Ματθαιάκης, άλλοτε μητροπολίτης Παραμυθίας. Στον ναό, που έχει ιστορία 90 χρόνων, χειροτονήθηκε και ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Σεραφείμ πρεσβύτερος. Στον ίδιο ναό όμως υπηρέτησε και ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος Τιράνων Αναστάσιος πριν από την αναγόρευσή του σε καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και την απόσπασή του στην Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
* Ο Αγιος Νικόλαος Αχαρνών είναι ο «δεύτερος τη τάξει» ναός. Ο Αγιος Νικόλαος χτίστηκε μόλις στα μέσα της δεκαετίας του ’30 αλλά από εκεί πέρασαν οι μητροπολίτες Ιερισσού Νικόδημος, Φωκίδος Αθηναγόρας και Καστορίας Σεραφείμ. Εκεί υπηρέτησε ως διάκονος και ο σημερινός μητροπολίτης Λάμπης και Σφακίων, της Εκκλησίας της Κρήτης, Ειρηναίος.
* Ως αρχιμανδρίτες πέρασαν από την Παναγία Φανερωμένη του Χολαργού ο σημερινός μητροπολίτης Κοζάνης Αμβρόσιος, για μικρό χρονικό διάστημα και για λίγους μήνες πριν από την εκλογή του ο μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος Θεόκλητος, καθώς και ο μητροπολίτης πρώην Κυθήρων Ιάκωβος.
Προσφορά όμως σε μητροπολίτες είχε και ο Αγιος Ελευθέριος Αχαρνών αφού εκεί υπηρέτησαν ο μητροπολίτης Κίτρους Αγαθόνικος, ο άλλοτε μητροπολίτης Θηβών Πολύκαρπος και ο παλαιός μητροπολίτης Ζακύνθου Αλέξιος. Ως διάκονος στον ναό υπηρέτησε και ο πρόσφατα αποθανών μητροπολίτης Καισαριανής Γεώργιος.
Από τους μητροπολιτικούς ναούς σπανίως εκλέγονται ιεράρχες. Στον Μητροπολιτικό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου της Αθήνας υπηρετούσαν παραδοσιακά έγγαμοι κληρικοί. Πάντως ο Μητροπολιτικός Ναός της Αθήνας ανέδειξε κυρίως τον άλλοτε μητροπολίτη Θηβών Νικόδημο.
* Ο απολογισμός της Αγίας Ειρήνης
Ανάλογος σχεδόν είναι και ο απολογισμός της Αγίας Ειρήνης Αιόλου, που τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους ήταν ο Μητροπολιτικός Ναός της Αθήνας. Εκεί υπηρέτησαν ο μητροπολίτης Γυθείου Χρυσόστομος και ο Διονύσιος Λάτας, άλλοτε μητροπολίτης Ζακύνθου.
Από τους εν ενεργεία σήμερα ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος δύο υπηρέτησαν στον Αγιο Βασίλειο της οδού Μετσόβου (Αλεξανδρουπόλεως Ανθιμος, Αττικής Παντελεήμων) και δύο στη Χρυσοσπηλιώτισσα (Κορίνθου Παντελεήμων και Θεσσαλονίκης Παντελεήμων).
Εναν τουλάχιστον μητροπολίτη εξέλεξαν: η Μονή Πεντέλης (τον Ζακύνθου), ο Αγιος Ιωάννης Γαργαρέττας (τον Χαλκίδος), ο Αγιος Ελευθέριος του Πεδίου του Αρεως (τον Φθιώτιδος), ο Αγιος Θωμάς Αμπελοκήπων (τον Ελευθερουπόλεως), ο Αγιος Γεώργιος Πλάτωνος (τον Εδέσσης), ο Αγιος Παύλος Ψαρών (τον Λήμνου), η Αγία Τριάδα Αμπελοκήπων (τον Γουμενίσσης), ο Αγιος Γεώργιος Καρύτση (τον Κερκύρας) και η Καπνικαρέα (τον Αιτωλίας και Ακαρνανίας).
Η υπηρεσία στο Συνοδικό Μέγαρο αποκαλείται από πολλούς «Κολυμβήθρα του Σιλωάμ» για όσους θέλουν να διεκδικήσουν τη μητροπολιτική μίτρα. Από τους 80 σημερινούς μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος 21 κυρίως προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στη Σύνοδο. Πρόκειται για τους μητροπολίτες: Αττικής, Γυθείου, Ελευθερουπόλεως, Ηλείας, Θεσσαλονίκης, Θηβών, Καισαριανής, Καλαβρύτων, Κερκύρας, Κορίνθου, Λαρίσης, Λήμνου, Μεγάρων, Νικαίας, Νέας Σμύρνης, Νέας Ιωνίας, Μεσσηνίας, Πειραιώς, Περιστερίου, Φθιώτιδος και Χαλκίδος.
Δέκα υπηρέτησαν στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Είναι οι μητροπολίτες: Αιτωλίας, Γουμενίσσης, Θήρας, Καστορίας, Κίτρους, Ναυπάκτου, Παροναξίας, Πατρών, Κοζάνης και Σερρών.
* Οι ιεράρχες της επαρχίας
Οι ιεράρχες που υπηρέτησαν για μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα στην ελληνική επαρχία είναι δεκάδες. Υπήρξαν όμως και 25 που υπηρέτησαν και υπηρετούν επί δεκαετίες ολόκληρες μακριά από το κλεινόν άστυ: ο Δράμας (στην Εδεσσα), ο μητροπολίτης Σύρου (στη Σύρο), ο Σιδηροκάστρου (στη Σάμο), ο Κιλκισίου (στην Κοζάνη), ο Λευκάδος (στη Λευκάδα), ο Γόρτυνος (στη Σπάρτη), ο Σταγών (στην Καρδίτσα), ο Σιατίστης (στο Αιτωλικό), ο Φιλίππων (στην Κόρινθο), ο Νεαπόλεως (στην Κατερίνη), ο Ζιχνών (στην Καλαμάτα), ο Μαρωνείας (στην Κομοτηνή), ο Παραμυθίας (στην Παραμυθιά), ο Μονεμβασίας (στην Καλαμάτα), ο Ιερισσού (στη Μυτιλήνη), ο Ηλείας (στον Πύργο), ο Μαντινείας (στην Τρίπολη), ο Αργολίδος (στην Αρτα), ο Λήμνου (στην Κοζάνη), ο Ξάνθης (στη Θάσο), ο Θεσσαλιώτιδος (στον Βόλο), ο Κυθήρων (στην Καρδίτσα), ο Πρεβέζης (στην Καλαμάτα), ο Κονίτσης (στην Κόνιτσα) και ο Διδυμοτείχου (στην Αλεξανδρούπολη).
Η Θεσσαλονίκη, ο Πειραιάς και η Πάτρα, τα μεγάλα δηλαδή αστικά κέντρα, ανέδειξαν οκτώ μητροπολίτες, τους: Υδρας (Πάτρα), Νέας Κρήνης (Πειραιάς), Γρεβενών (Πειραιάς), Κεφαλληνίας (Πειραιάς), Τρίκκης (Πειραιάς), Βεροίας (Θεσσαλονίκη), Δημητριάδος (Πειραιάς) και Ελασσόνος (Θεσσαλονίκη).
Ενας νομός και μια μητρόπολη, και οι δύο εκτός των αθηναϊκών τειχών και των μεγάλων αστικών κέντρων, προσέφεραν τους περισσότερους ιεράρχες.
Ο Νομός Μεσσηνίας «εκ σώματος» (τους μητροπολίτες Λευκάδος, Μαρωνείας, Μονεμβασίας και Νικοπόλεως) και η Μητρόπολη Κοζάνης «εκ πνεύματος» (τους Κιλκισίου, Καρπενησίου και Λήμνου), ενώ φιλοξενήθηκαν για μικρό χρονικό διάστημα άλλοι δύο, οι Πειραιώς και Φωκίδος. Αμεση σχέση με τη Μητρόπολη είχε και ο Αλεξανδρουπόλεως.
Προτού περιβληθούν τον αρχιερατικό σάκο είχαν ενδυθεί με την ακαδημαϊκή τήβεννο ο από Ανδρούσης Αρχιεπίσκοπος Τιράνων και ο από Βρεσθένης Αρχιεπίσκοπος Αμερικής.
Ανεξάρτητα από όλα αυτά, οι εκλογές της Παρασκευής φανέρωσαν δύο καταστάσεις: ότι η εκτίμηση του Αρχιεπισκόπου είναι αναγκαία για την ευδοκίμηση μιας υποψηφιότητας, όπως είναι απαραίτητη και η προέλευση από ένα συγκεκριμένο πνευματικό περιβάλλον…
Οι περιζήτητες θέσεις
Υπάρχουν ορισμένες θέσεις ή ορισμένα γραφεία μέσα από τα οποία μπορεί ένας αρχιμανδρίτης να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Εκκλησία και για τις οποίες εδόθησαν μεγάλες μάχες.
Η θέση του εκπροσώπου Τύπου του Αρχιεπισκόπου καθώς και του Αρχιγραμματέα της Συνόδου είναι οι πιο προβεβλημένες, απαιτούν ωστόσο ισχυρά νεύρα και καλό στομάχι.
Τρεις σημερινοί μητροπολίτες εκτέλεσαν χρέη εκπροσώπου Τύπου του Αρχιεπισκόπου: ο Ζακύνθου, ο Δημητριάδος και ο Θεσσαλιώτιδος.
Τέσσερις ιεράρχες υπηρέτησαν ως αρχιγραμματείς, οι Μεσσηνίας, Καλαβρύτων, Θηβών και Καισαριανής.
Στο παρελθόν ζηλευτές ήταν και οι θέσεις κληρικών των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και των Σωμάτων Ασφαλείας. Επτά από τους σημερινούς ιεράρχες προέρχονται από τις τάξεις αυτές. Πρόκειται κυρίως για τους: Σάμου, Ιωαννίνων, Καλαβρύτων, Κασσανδρείας, Λαγκαδά, Μεσογαίας και Χίου.
Ο μητροπολίτης Καλαβρύτων μπορεί να είχε την ευκαιρία να υπηρετήσει και στη Χωροφυλακή και στην Αρχιγραμματεία της Συνόδου ενώ ήταν και τιτουλάριος μητροπολίτης, ποτέ όμως ένας αρχιμανδρίτης δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τίποτε αφού και ο βοηθός επίσκοπος Διαυλείας Δαμασκηνός ήταν Αρχιγραμματέας της Συνόδου, παραμένει ωστόσο επίσκοπος.
Και οι θέσεις όμως των επισκόπων και των τιτουλαρίων μητροπολιτών είναι ζηλευτές αλλά δεν εξασφαλίζουν και τη μητροπολιτική έδρα.
Δύο ωστόσο μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι σήμερα Αρχιεπίσκοποι. Πρόκειται για τον Αρχιεπίσκοπο Τιράνων Αναστάσιο (τιτουλάριο μητροπολίτη Ανδρούσης) και τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Δημήτριο (τιτουλάριο μητροπολίτη Βρεσθένης), οι οποίοι όμως εξελέγησαν από τη Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Αλλοι τρεις εν ενεργεία μητροπολίτες λίγο προτού αποκτήσουν έδρα ήταν τιτουλάριοι μητροπολίτες: ο Πειραιώς (Ρωγών), ο Ζακύνθου (Δωδώνης) και ο Καλαβρύτων (Ταλαντίου).
Δεν είχαν ωστόσο την ίδια τύχη οι βοηθοί επίσκοποι Αχελώου και Ευρίπου που εξελέγησαν το 1968, όπως και οι μεταγενέστεροι Διαυλείας, Κερνίτσης, Νεοχωρίου και Μαραθώνος που εκλέχθηκαν το 1995. Το ίδιο συμβαίνει και με τον τιτουλάριο επίσκοπο Χριστουπόλεως.
