ΚΑΙΡΙΑΣ σημασίας μήνυμα απέστειλε η Ουάσιγκτον προς την Αθήνα την περασμένη εβδομάδα και διαβιβάστηκε ήδη αρμοδίως προς τον πρωθυπουργό κ. Κ. Σημίτη και τον υπουργό Εξωτερικών κ. Θ. Πάγκαλο, όπως πληροφορείται «Το Βήμα». Το μήνυμα εστιάζεται στην ανάγκη να εξασφαλισθεί η σταθερότητα στην περιοχή, περιλαμβάνει τέσσερα βασικά σημεία και εκφράζει:
* Ιδιαίτερη ανησυχία καθώς, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες που κατέβαλαν οι ΗΠΑ, δεν σημειώνεται πρόοδος στο Κυπριακό και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
* Εντονο ενδιαφέρον για να υπάρξει στο συντομότερο δυνατό διάστημα μια κίνηση προς τα εμπρός, σε συνδυασμό με την υπόσχεση ότι σύντομα θα εκδηλωθεί μια πιο συγκεκριμένη αμερικανική προσπάθεια.
* Ερωτηματικά για το αν η Αθήνα είναι δεσμευτικά προσανατολισμένη σε μια ειρηνική διευθέτηση των διαφορών της με την Τουρκία ή αν υπάρχουν κι άλλες, «δεύτερες» σκέψεις.
* Ενόχληση από τις δηλώσεις και τις ενέργειες ορισμένων στελεχών της ελληνικής κυβέρνησης που συμβάλλουν στη δημιουργία έντασης με την Αγκυρα.
Το μήνυμα αυτό προέρχεται από τα υψηλότατα υπηρεσιακά κλιμάκια του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αλλά αντανακλά την ανησυχία που αισθάνεται όλη η αμερικανική ηγεσία για την κατάσταση στην περιοχή. Οι καταθέσεις της υπουργού Εξωτερικών κυρίας Μάντλιν Ολμπράιτ και του υπουργού Αμυνας κ. Κοέν στο Κογκρέσο επαναβεβαίωσαν την αντίληψη της Ουάσιγκτον ότι έχει «ζωτικά συμφέροντα ασφαλείας» που συνδέονται με την Ελλάδα και την Τουρκία. Οι Αμερικανοί στηρίζουν πολλές ελπίδες στον κ. Σημίτη, του έχουν μεγάλη εμπιστοσύνη και είναι πεισμένοι ότι ειλικρινώς επιδιώκει την εποικοδομητική προσέγγιση των διαφορών με την Τουρκία και τη λύση του Κυπριακού. Ετσι εντός των επομένων ημερών ο πρόεδρος των ΗΠΑ κ. Μπιλ Κλίντον αναμένεται να απευθύνει προς τον έλληνα Πρωθυπουργό προσωπική επιστολή στην οποία θα καταγράφονται οι δυνατότητες που ανοίγονται για τη σταθεροποίηση της περιοχής. Υπό συζήτηση (διά των διπλωματικών διαύλων) βρίσκεται ακόμη η προοπτική πρόσκλησης του κ. Σημίτη στην Ουάσιγκτον για έναν κύκλο διαβουλεύσεων ο οποίος θα περιλάβει όλα τα θέματα που απασχολούν τις δύο χώρες.
Ο κ. Κλίντον στη δεύτερη θητεία του θα αναλάβει ισχυρότερο ρόλο στην άσκηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, διατηρεί ένα ορισμένο προσωπικό ενδιαφέρον για το Κυπριακό. Η προοπτική αυτή συνεπάγεται πολλαπλασιασμό των πιέσεων που θα ασκηθούν σε όλους τους εμπλεκομένους. Αν μάλιστα συνδυασθεί με την ιδιαίτερη προσωπικότητα της κυρίας Ολμπράιτ (η οποία θεωρείται εξαιρετικά επίμονη στις επιλογές της και αποφασισμένη να ξεπεράσει τις αντιρρήσεις που προβάλλονται από τους εκάστοτε συνομιλητές της), τότε η ροπή προς λύση γίνεται ισχυρότερη. Τώρα η αμερικανική διπλωματική ελίτ έχει πειστεί ότι δεν έχει αντιπάλους στον παγκόσμιο στίβο και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να επηρεάσουν τις εξελίξεις μόνες τους. Γι’ αυτό και εκπλήσσονται που η Αθήνα συμπεριφέρεται σαν να θεωρεί τη Ρωσία παράγοντα των εξελίξεων στην περιοχή…
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η Αθήνα έχει πολύ συγκεκριμένα περιθώρια κινήσεων. Η κυβέρνηση δεν έχει κατορθώσει να διαμορφώσει μια σαφή και ενιαία κατεύθυνση, ούτε ως προς το σκέλος της ουσίας ούτε ως προς τη διαπραγματευτική τακτική της. Από την άλλη πλευρά, όμως, υπάρχει ένα απλό γεγονός: η Ουάσιγκτον ενημέρωσε την Αθήνα ότι δεν μπορεί να ελέγξει τις αντιδράσεις της Τουρκίας και ότι θα πρέπει να ληφθούν πολύ σοβαρά οι απειλές της Αγκυρας για ανάληψη στρατιωτικής δράσης σε περίπτωση εγκατάστασης των ρωσικών πυραύλων στην Κύπρο.
Είναι ακόμη σαφές (αν και δεν λέγεται ανοικτά) ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν να θυσιάσουν την επαφή που διατηρούν με τους στρατηγούς στην Αγκυρα η οποία αποτελεί τον κύριο δίαυλο επιρροής τους στις πολιτικές εξελίξεις στην Τουρκία. Η θεώρηση αυτή των πραγμάτων υποχρεώνει την Ελλάδα σε ορισμένες επείγουσες επιλογές.
Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή. Η Αθήνα προοδευτικά κινδυνεύει να γίνει αυτή ο κύριος αποδέκτης των αμερικανικών πιέσεων καθώς επικαλείται την πολιτική ρευστότητα στην Τουρκία για να αποφύγει κάποιες ρυθμίσεις που θα βοηθούσαν τον κατευνασμό της έντασης. Το σημαντικότερο είναι ότι η κυβέρνηση πρέπει είτε να δεσμευτεί οριστικά και ολοκληρωτικά σε μια πολιτική αναζήτησης ειρηνικών αποκλειστικά λύσεων και πλήρους εξαίρεσης της στρατιωτικής παραμέτρου είτε θα υποχρεωθεί να αντιμετωπίσει με ελάχιστη διεθνή στήριξη όλη την πίεση της Τουρκίας. Ο πρωθυπουργός κ. Σημίτης δεν κρύβει την πεποίθησή του ότι η Ελλάδα θα πρέπει να επικεντρώσει τις προσπάθειές της αποκλειστικά στις ειρηνικές λύσεις. Το πρόβλημα όμως είναι ότι θα πρέπει να συντονιστεί όλη η κυβέρνηση στο ίδιο μήκος κύματος ώστε να μη μένουν περιθώρια παρερμηνείας της ελληνικής πολιτικής. Αρχίζει διάλογος υψηλού επιπέδου
Ο ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ διάλογος υψηλού επιπέδου θα ανοίξει τον Μάρτιο με την επίσκεψη στις ΗΠΑ του υπουργού Εξωτερικών κ. Θ. Πάγκαλου. Θα ακολουθήσουν ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Ι. Παπαντωνίου τον Απρίλιο και ο υπουργός Αμυνας κ. Ακης Τσοχατζόπουλος τον Ιούνιο, στο πλαίσιο του διαλόγου Ευρώπης – Αμερικής, καθώς η Ελλάδα έχει την προεδρία του Διατλαντικού Φόρουμ της Δυτικοευρωπαϊκής Ενωσης. Οι Αμερικανοί θα αξιοποιήσουν την ευκαιρία για να συζητήσουν με τους δύο έλληνες υπουργούς το θέμα των εξοπλισμών, στο οποίο δίνουν υψηλή προτεραιότητα.
Κεντρική κατεύθυνση της νέας ηγεσίας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο Πεντάγωνο είναι η αξιοποίηση κάθε ευκαιρίας για την αύξηση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων και για να μεταφράσει το ειδικό βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών σε συγκεκριμένα οικονομικά οφέλη.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ κ. Ρόμπερτ Ρούμπιν αποσαφήνισε την ημερησία διάταξη της επίσκεψης του κ. Παπαντωνίου με ειδική επιστολή, όπου σημειώνεται: «Εντύπωσή μου είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση της διαδικασίας απόφασης για επιλογή της διεθνούς αεροπορικής ομάδας η οποία θα αναβαθμίσει τα αεροπλάνα F-4 της Ελληνικής Αεροπορίας. Υπάρχουν δύο ανταγωνιζόμενες προτάσεις, μία από τη Ρόκγουελ Ιντερνάσιοναλ των ΗΠΑ και μία από την Ντέμλερ – Μπενζ της Γερμανίας. Η Ρόκγουελ και οι συνεργάτες της έχουν προτείνει μια προσφορά η οποία εμφανίζεται πολύ ανταγωνιστική και θα επιτρέψει στην Ελλάδα να αποσπάσει το μέγιστο όφελος από τους αμυντικούς πόρους της. Ο όμιλος της Ρόκγουελ έχει μεγάλη φήμη ως παγκόσμιος ηγέτης στην αεροπορική βιομηχανία. Σας παροτρύνω να εξετάσετε πλήρως την πρόταση της Ρόκγουελ». Ανάλογες επιστολές έχουν διαβιβάσει οι Αμερικανοί προς τον κ. Τσοχατζόπουλο και τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, πτέραρχο κ. Α. Τζογάνη.
