ΟΥΤΕ ένα ούτε δύο: τρία 24ωρα ειδησεογραφικά δίκτυα γενικού περιεχομένου διαθέτουν ήδη οι Ηνωμένες Πολιτείες. Την αγορά άνοιξε τη δεκαετία του ’80 το CNN του Τεντ Τέρνερ, που βρίσκεται πλέον, μετά τη γνωστή συγχώνευση που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, υπό την ομπρέλα της Time – Warner. Το τοπίο άλλαξε ταχύτατα φέτος, πρώτα με την εμφάνιση του MSNBC, μια κοινή προσπάθεια της εταιρείας λογισμικού Microsoft του Μπιλ Γκέιτς, και του τηλεοπτικού καναλιού NBC που ανήκει στην General ElectricΩ ύστερα, με το Fox News Channel του Ρούπερτ Μέρντοκ που ήρθε από την προηγούμενη εβδομάδα να προστεθεί στον ανταγωνισμό.
Με αυτά τα δεδομένα, το εύλογο ερώτημα: υπάρχει αγορά; Οπως φαίνεται, η απάντηση είναι θετική. Μετά από 16 χρόνια, το CNN «φθάνει» σε 66 εκατ. νοικοκυριάΩ πέρυσι είχε κέρδη της τάξεως των 280 εκατ. δολαρίων. Το MSNBC, ηλικίας μόλις τεσσάρων μηνών, «φθάνει» σε 24 εκατ. νοικοκυριά. Οσο για το Fox News Channel, αυτό «φθάνει» σε 17 εκατ. νοικοκυριά, όμως αντιμετωπίζει προβλήματα στη διανομή του. Ο λόγος; Η Time – Warner αρνείται να το συμπεριλάβει στα πλούσιο καλωδιακό δίκτυό της στις Ηνωμένες Πολιτείες, στερώντας του τη δυνατότητα ευρείας απήχησης. Το αποτέλεσμα είναι ότι, ακόμη και στη Νέα Υόρκη όπου έχει την έδρα του, δεν μπορούν να το παρακολουθήσουν περισσότεροι από 400.000 θεατές. Εξαλλος ο Μέρντοκ, που υποπτεύεται ότι η απόφαση αποσκοπεί στο να προστατεύσει το CNN, μήνυσε την Time – Warner διεκδικώντας από τα αμερικανικά δικαστήρια αποζημίωση 750 εκατ. δολαρίων.
Οπως είναι φανερό, οι σχέσεις μεταξύ των τεσσάρων μεγάλων κολοσσών των media στις Ηνωμένες Πολιτείες (Disney – ABC, Westinghouse – CBS, General Electric – NBC και News Corp.) μόνο αρμονικές δεν πρόκειται να είναι. Στο μεταξύ η αντιπαράθεση έχει πάρει και προσωπικές διαστάσεις με τον Τέρνερ να αποκαλεί τον Μέρντοκ «Χίτλερ» και να απειλεί ότι «θα τον πατήσει σαν μυρμήγκι» και τις εφημερίδες του αυστραλού μεγιστάνα να σαρκάζουν ότι ο Τέρνερ παραφέρεται «γιατί έχει σταματήσει να παίρνει τα φάρμακά του για τη μανιοκατάθλιψη». Στη μάχη μπήκε προσωρινά και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ρούντολφ Τζουλιάνι, θέτοντας στη διάθεση του Fox News Channel κάποιες από τις συχνότητες που ανήκουν στην πόλη, αλλά η Time – Warner πήγε στα δικαστήρια και πέτυχε να ματαιώσει την πρωτοβουλία.
Εν τούτοις, πολλοί σχολιαστές υποστηρίζουν ότι ο καβγάς Τέρνερ – Μέρντοκ είναι μια οπερέτα που παίζεται πάνω σε ένα καράβι που βουλιάζει. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το ενδιαφέρον του αμερικανικού κοινού για τις τρέχουσες ειδήσεις φαίνεται να μειώνεται στα χαρτιά τουλάχιστον. Στις ηλικίες 18-29 η τηλεθέαση των δελτίων ειδήσεων έχει πέσει στο 22% ούτε ένας στους τέσσερις. Η πτώση του ενδιαφέροντος είναι εμφανής και στους μεσήλικους: ούτε ένας στους τρεις Αμερικανούς ηλικίας 45 με 59 χρόνων δεν παρακολούθησε τακτικά την προεκλογική εκστρατεία. Πράγματι, οι αριθμοί είναι αποκαρδιωτικοί: πριν από 15 χρόνια τα κεντρικά δελτία ειδήσεων των μεγάλων σταθμών παρακολουθούσαν τα μισά περίπου αμερικανικά σπίτιαΩ πέρυσι, το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς μόλις για το 26,1%. Η εικόνα είναι ακόμη πιο ζοφερή αν η προσοχή εστιασθεί στις εφημερίδες, από τις οποίες ενημερώνεται πλέον μόλις το 23% των Αμερικανών.
Ετσι, το ερώτημα επανέρχεται: γιατί οι μεγάλοι οργανισμοί επενδύουν στην ειδησεογραφία; Η απάντηση είναι ότι λίγο οι περικοπές στο προσωπικό και οι νέες τεχνολογίες, λίγο οι αυξήσεις στην τιμολόγηση της διαφήμισης, λίγο τα μονοπώλια που δημιουργούν οι πτωχεύσεις κάποιων εντύπων οι αμερικανικές επιχειρήσεις του κλάδου των μέσων μαζικής ενημέρωσης εμφανίζονται περισσότερο κερδοφόρες από ό,τι παλαιότερα. Αυτό είναι και το συμπέρασμα σχετικού πολυσέλιδου αφιερώματος της αμερικανικής έκδοσης του περιοδικού «Time» με αντικείμενο «το μέλλον των ειδήσεων». Κοντολογίς, όπως λένε οι αμερικανοί σύμβουλοι στον χώρο του μάνατζμεντ, «δεν είναι διόλου αδύνατον να βγάλει κανείς χρήματα, ακόμη και σε μια αγορά που συρρικνώνεται».
Βεβαίως, το μειωμένο ενδιαφέρον του κοινού δεν είναι χωρίς συνέπειες: η ειδησεογραφία προσανατολίζεται προς τις προσωπικότητες και αποκτά λογική tabloid. Οπως είχε χαριτολογήσει ο Μέρντοκ το 1983, μετά το φιάσκο με τα πλαστά ημερολόγια του Χίτλερ στις σελίδες των «Sunday Times» (φιάσκο που επαναλήφθηκε πρόσφατα με την πλαστή βιντεοταινία των ιδιωτικών στιγμών της Νταϊάνα), «έτσι κι αλλιώς, ανήκουμε στη βιομηχανία της ψυχαγωγίας». Ακόμη όμως και στην ψυχαγωγική εκδοχή τους, οι εφημερίδες ή τα ειδησεογραφικά τηλεοπτικά κανάλια δίνουν κύρος στους μεγάλους οργανισμούς των media. Αυτός είναι και ο λόγος όπου ο Μέρντοκ επένδυσε 200 εκατ. δολάρια για να δημιουργήσει το «Fox News Channel» προσθέτοντας επιτέλους και ένα ειδησεογραφικό δίκτυο στην αμερικανική τηλεοπτική του αυτοκρατορία. Ο αυστραλός επιχειρηματίας υπόσχεται στους θεατές «δίκαιη και ισορροπημένη» ειδησεογραφική κάλυψη για την οποία, πάντως, δεν φημίζεται.
