Στο Σιάτλ δόθηκε και εν μέρει κερδήθηκε η πρώτη παγκόσμια μάχη κατά της παγκοσμιοποίησης. Η τρίτη σύνοδος του ΠΟΕ (Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου) φιλοδοξούσε να είναι η αφετηρία του Millennium round, μιας σειράς διακρατικών διαπραγματεύσεων και συμφωνιών με στόχο τη θέσπιση δεσμευτικών κανόνων για το παγκόσμιο εμπόριο: αγροτική παραγωγή, επενδύσεις και διασφάλιση των επενδύσεων, περιορισμός (ως και κατάργηση) της εσωτερικής νομοθεσίας των κρατών-μελών του ΠΟΕ. Το μεγαλεπήβολο σχέδιο του Μπιλ Κλίντον, που ήθελε να κλείσει με αυτοκρατορικό θρίαμβο τη θητεία του, απέτυχε. Ο αμερικανός πρόεδρος στην τελευταία κίνησή του στην παγκόσμια σκακιέρα έχασε. Η μοναδική υπερδύναμη μπορεί να έχει την πλήρη κυριαρχία, στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική, πολιτιστική, αλλά δεν κατάφερε να νομιμοποιηθεί ως παγκόσμια αυτοκρατορία. Σε μια αφύσικη συμμαχία, οι «οργανωμένοι αναρχικοί», οι παγκοσμιοποιημένοι γνωστοί άγνωστοι έκαψαν στην κυριολεξία το Σιάτλ με την ανοχή (αν όχι με τη σιωπηρή υποστήριξη) των πολιτικών ηγετών της Ευρώπης, οι οποίοι έλαμψαν διά της απουσίας τους. Οι κκ. Σιράκ, Σρέντερ, Ντ’ Αλέμα, Μπλερ, ακόμη και ο δικός μας κ. Σημίτης αρνήθηκαν ευγενώς την πρόσκληση του Κλίντον και έστειλαν (όπως γράφει η «Repubblica») στο Σιάτλ τη δεύτερη ομάδα τους. Δευτεροκλασάτα στελέχη, όπως η δική μας κυρία Ροδούλα Ζήση, που δεν μπορούν να αποφασίσουν τίποτε.
Αλλά η νίκη στο Σιάτλ ήταν των παγκοσμιοποιημένων γνωστών αγνώστων και ήταν μια νίκη αριστερή. Απέτρεψε τον ΠΟΕ (και κατ’ επέκταση την Αμερική που τον ελέγχει) να μεταλλαχθεί σε μια απολυταρχική κυβέρνηση του παγκόσμιου χωριού, ο οποίος θα συγκέντρωνε (σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο) στα χέρια του εκτελεστικές, νομοθετικές και δικαστικές εξουσίες. Οι κυβερνήσεις της νέας Αριστεράς συνέπλευσαν ευκαιριακά (παλιά λέγαμε οπορτουνιστικά). Ζητούν ορισμένες δεσμεύσεις στις ανεξέλεγκτες επενδύσεις και κάποιους περιορισμούς στην οικολογική και κοινωνική αποδόμηση. Θέλουν όπως γράφει το «Manifesto» να έχουν και την πίτα ολάκερη και τον σκύλο χορτάτο: ανταλλάγματα για τις απώλειες στον αγροτικό τομέα και κάτι να πουν στην κοινή ευρωπαϊκή γνώμη που βρίσκει (ακόμη) ανήθικη την παραγωγή φθηνών προϊόντων από τα χέρια παιδιών 9-12 χρόνων. Ο ΠΟΕ υποστηρίζει κάτι που οι ιππότες του νεοφιλελευθερισμού αποκρύπτουν επιμελώς ότι πρέπει να αποσυνδέσουμε το εμπόρευμα από τις συνθήκες παραγωγής. Τον ενδιαφέρει η ελευθερία του προϊόντος και όχι του παραγωγού.
Αυτό σημαίνει, κάτι που επίσης αποκρύπτεται, ότι τα συμφέροντα των πολυεθνικών είναι ανεξάρτητα και υπεράνω των δημοκρατικών διαδικασιών. Οι υπεράνω πάσης αριστεριστικής υποψίας «Los Angeles Times» σε πρόσφατο δημοσίευμα επισήμαναν τις απολυταρχικές αυτές τάσεις. Σύμφωνα με την εφημερίδα, η εξουσία που ζητεί ο ΠΟΕ είναι τέτοια που αφαιρεί ακόμη και από το (πανίσχυρο) Κογκρέσο των ΗΠΑ τη δικαιοδοσία να ελέγχει τον ρόλο και τις κινήσεις των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία του επόμενου αιώνα. Η εξήγηση που δίνει η εφημερίδα είναι ότι η καθήλωση του εισοδήματος της μέσης αμερικανικής οικογένειας στα ίδια περίπου επίπεδα με εκείνα προ 25 ετών υποχρεώνει τις μεγάλες εταιρείες να αναζητήσουν αγορές και κέρδη αλλού.
Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας προϋποθέτει την έγκριση από κέντρα διορισμένων γραφειοκρατών των αποφάσεων δημοκρατικά εκλεγμένων οργάνων: κυβερνήσεων, συνδικάτων, ενώσεων καταναλωτών και παραγωγών. Αν δεν συνεχίσουμε να αντιστεκόμαστε, οι δημοκρατίες του 21ου αιώνα θα είναι δημοκρατίες περιορισμένης ευθύνης. vmoulopoulos@dolnet.gr
