«Σήμερα η γοητεία αυτής της μουσικής πηγάζει ασφαλώς από την υπνωτική δύναμη ενός οράματος που ενώνεται με πάθος με το τέλος μιας εποχής που πρέπει οπωσδήποτε να πεθάνει, για να γεννηθεί μια άλλη από τον αφανισμό της. Αυτή η μουσική κυριολεκτικά εικονίζει τον μύθο του Φοίνικα» γράφει ο Μπουλέζ προλογίζοντας τη γαλλική έκδοση του βιβλίου του Μπρούνο Βάλτερ «Μάλερ» (εκδόσεις Pluriel, Παρίσι, 1983), φθάνοντας έτσι στην ουσία, στην καρδιά του «φαινομένου Μάλερ».
Ουσία που καθιστά την ύστερη μουσική του Μάλερ η οποία γράφτηκε στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα διπλά επίκαιρη στα τέλη του. Οχι μόνο γιατί με αυτήν τελειώνει στην πραγματικότητα η συμφωνική μουσική αλλά και γιατί 90 χρόνια μετά η Ευρώπη ζει ξανά και μάλλον απρόσμενα πολλά από τα χαρακτηριστικά του κόσμου που άφησε το 1911 πίσω του ο Μάλερ και τα οποία μαγικά αφομοίωσε, περισσότερο από ό,τι σε όποιο άλλο έργο του, στην Ενάτη Συμφωνία. Το κυριότερο ανάμεσά τους μοιάζει να είναι αυτό ακριβώς που αναφέρει ο Μπουλέζ: ο θάνατος μιας εποχής ως προϋπόθεση για τη μετάβαση σε μιαν άλλη. Δεν είναι άραγε αυτό ακριβώς που ζήσαμε την τελευταία δεκαετία, με το τέλος του κόσμου του Ψυχρού Πολέμου, την ανακίνηση θεμάτων συνόρων, το αίμα που έτρεξε ξανά ύστερα από δεκαετίες στην Ευρώπη; Δεν είναι, έστω και πιο ήπια, και η αγωνία σε εκείνο το κομμάτι της Ευρώπης που αναζητεί να βρει τον δρόμο του, μακριά από όλα αυτά, στην οικονομική ολοκλήρωση και ως τώρα το πετυχαίνει, χωρίς όμως ακόμη να τα έχει οριστικά καταφέρει;
Οπως πολλά γεγονότα θυμίζουν σήμερα την Ευρώπη του Μάλερ, έτσι και πολλά χαρακτηριστικά του Μπουλέζ παραπέμπουν στον Μάλερ. Κυρίως ότι είναι, όπως και εκείνος, ένας συνθέτης που καθυστέρησε, δυσκολεύθηκε να γίνει αποδεκτός, τη στιγμή που από πολύ νωρίς είχε πολύ μεγάλη διεθνή επιτυχία ως διευθυντής ορχήστρας.
Ολοι αυτοί οι λόγοι ίσως καθιστούν προφανές το γιατί η ηχογράφηση της Ενάτης Συμφωνίας του Μάλερ από τον Μπουλέζ είναι ένα γεγονός εντελώς ιδιαίτερης και όχι μόνο μουσικής αλλά γενικότερης πνευματικής σημασίας. Αξίζει όμως να τονιστεί ότι η Ενάτη, το τελευταίο ολοκληρωμένο έργο του Μάλερ, είναι ασφαλώς εκείνη η συμφωνία που συμπυκνώνει με την πιο μεγάλη δύναμη από όλα τα έργα του την «εικόνα του Φοίνικα», στην οποία εύστοχα αναφέρθηκε ο Μπουλέζ.
Χάριν όλων αυτών, κάτι σπάνιο συμβαίνει με αυτή την έκδοση. Αφενός να μην υπάρχει πια η παραμικρή ανάγκη ούτε να σχολιαστεί με λεπτομέρειες η κρυστάλλινη, διαυγής ερμηνευτική προσέγγιση του μαέστρου στο εσωστρεφές αυτό έργο, ούτε να γίνει αναλυτική αναφορά στην απόδοση της ορχήστρας, ακόμη και τη στιγμή που πρόκειται για τη συγκλονιστική Συμφωνική του Σικάγου. Και αφετέρου η ερμηνεία αυτή να αφορά όχι μόνο όσους εκτιμούν τις δεξιότητες του αρχιμουσικού Μπουλέζ αλλά και όσους τις απορρίπτουν, καθώς αποτελεί ήδη κεντρικό σημείο της μαλερικής δισκογραφίας. Πολύ περισσότερο όμως σημασία έχει ότι αυτή η ηχογράφηση της Ενάτης, που έρχεται ως φυσική συνέχεια των πρόσφατων ηχογραφήσεων του Μπουλέζ στην Πέμπτη, στην Εκτη και στην Εβδόμη Συμφωνία του Μάλερ, αφορά δυνητικά ένα πολύ ευρύτερο από το μουσικόφιλο κοινό, ως έγκυρη πνευματική κατάθεση της συμβολής της μουσικής στον πολιτισμό της αρχής και του τέλους του 20ού αιώνα.
