Ο έλληνας υπουργός Αμυνας έχει πάνω στο γραφείο του μία οθόνη στην οποία απεικονίζεται ανά πάσα στιγμή η τακτική εικόνα που επικρατεί στο Αιγαίο, τόσο στον αέρα όσο και στη θάλασσα. Εκεί μπορεί κανείς να διαπιστώσει σε πραγματικό χρόνο (real time) ποιο τουρκικό σκάφος ή αεροσκάφος βρίσκεται κοντά ή μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Ο υπουργός έχει πάντοτε την προσοχή του επικεντρωμένη στην κρίσιμη περιοχή γύρω από τα Ιμια, η οποία αποτελεί ένα μεγάλο και μόνιμο «μπελά» για το Πεντάγωνο.
H σημερινή ηγεσία ακολουθεί ευλαβικά το δόγμα της «μη κλιμάκωσης». Κάθε φορά που μία τουρκική ακταιωρός της ακτοφυλακής παραβιάζει τα ελληνικά χωρικά ύδατα, η απάντηση έρχεται από το ελληνικό Λιμενικό. Στην περιοχή βρίσκεται βεβαίως πάντοτε σε ετοιμότητα πυραυλάκατος του Πολεμικού Ναυτικού, έτοιμη να παρέμβει σε περίπτωση που η Αγκυρα προχωρήσει σε απρόβλεπτη κλιμάκωση. H εντολή του κ. Σπηλιωτόπουλου είναι πάντως σαφής: «Δεν κλιμακώνουμε, δεν λειτουργούμε σαν τοπικοί ναυτικοί διοικητές». H τελευταία μίνι κρίση με την παρουσία δύο ακταιωρών για τέσσερις περίπου ώρες στα Ιμια εκτιμάται ότι ίσως εγκαινιάζει μια νέα περίοδο κλιμάκωσης από την πλευρά της Αγκυρας.
Σε πολλές περιπτώσεις τα δύο επιτελεία παίζουν με τα νεύρα της άλλης πλευράς. Δίνουν, για παράδειγμα, σε ανοιχτές συχνότητες εντολές σε πολεμικά τους πλοία να κινηθούν προς τα Ιμια, ενώ με απόρρητα σήματα τους δίνουν την εντολή να απομακρυνθούν. Το παιχνίδι αυτό βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη από τον Ιανουάριο του 1996 με περιόδους νηνεμίας αλλά και έντονων εξάρσεων. H Αγκυρα θεωρεί τα Ιμια «αιχμή του δόρατος» στην προσπάθειά της να επιβάλει το μεγάλο ζήτημα των γκρίζων ζωνών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ελλάδα. «Για εμάς τα Ιμια δεν αποτελούν ελληνική βραχονησίδα βάσει της συμφωνίας του 1996, την οποία διαπραγματεύθηκε ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, αλλά έδαφος ακαθόριστης κυριαρχίας προς διευθέτηση» τονίζει χαρακτηριστικά τούρκος διπλωμάτης.
Οι ελληνικές διπλωματικές υπηρεσίες εκτιμούσαν αρχικά πως οι γκρίζες ζώνες δεν αποτελούσαν πραγματική διεκδίκηση αλλά διαπραγματευτικό χαρτί το οποίο θα έπαιρνε πίσω η Τουρκία στο τέλος. Με την πάροδο του χρόνου όμως έγινε σαφές πως το τουρκικό ναυτικό σε συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών αποφάσισαν να εγείρουν συνεχώς και με εμμονή το θέμα. Βετεράνος έλληνας πολιτικός θυμάται συζήτηση που είχε με τον πάλαι ποτέ τούρκο υπουργό Εξωτερικών Γκιουνενσάι για το ποιες ήταν οι διμερείς εκκρεμότητες στο Αιγαίο. Ο έλληνας πολιτικός παρατήρησε πως έπειτα από πολλή ώρα, αρκετά τσιγάρα και κουβέντα, ο Γκιουνενσάι δεν είχε αναφερθεί στις γκρίζες ζώνες. Δεν πέρασε λίγη ώρα για να αντιληφθεί πως ένας υπηρεσιακός παράγοντας προσπαθούσε επίμονα να δείξει ένα χαρτάκι στον Γκιουνενσάι. Οταν τελικά το είδε, γύρισε και είπε: «A, και βεβαίως να μην ξεχάσω το σημαντικό για εμάς θέμα των γκρίζων ζωνών!». Ερωτηθείς, όπως κάθε τούρκος αξιωματούχος, «μα ποιες επιτέλους είναι αυτές οι ζώνες;», ο Γκιουνενσάι απάντησε: «Οσες δεν έχουν ρυθμισθεί από τις διεθνείς συνθήκες. Δεν ξέρουμε πόσες μπορεί να είναι, αυτά θα τα βρούμε την ώρα της τελικής διαπραγμάτευσης».
H κυβέρνηση Σημίτη είχε αποδεχθεί τις γκρίζες ζώνες ως πραγματικό θέμα προς συζήτηση. Κατά την άποψη του πρώην πρωθυπουργού και των στενών του συνεργατών, το θέμα δεν μπορούσε να εξαιρεθεί από την ατζέντα, ενώ οι διεθνείς νομικοί σύμβουλοι που είχε προσλάβει η αρμόδια συμβουλευτική ομάδα υποστήριζαν πως η Ελλάδα θα κέρδιζε σε αυτό το σημείο στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
H σημερινή κυβέρνηση δεν συμφωνεί με αυτή την εκτίμηση και θέλει να παγώσει για όσο διάστημα γίνεται τη διαπραγμάτευση σε αυτό το εκρηκτικό θέμα, βάσει του οποίου για πρώτη φορά τίθεται θέμα αμφισβήτησης της κυριαρχίας ελληνικού εδάφους. H Αγκυρα όμως επιμένει και στέλνει το μήνυμα συνεχώς «πως θέλει τώρα λύση, λύση, λύση», όπως χαρακτηριστικά συνηθίζει να αναφέρει ο Ταγίπ Ερντογάν. Πολλοί διπλωματικοί παρατηρητές εκτιμούν πως τα Ιμια και οι γκρίζες ζώνες βρίσκονται κυρίως πίσω από την απόφαση του κ. K. Καραμανλή να εγκαταλείψει το Ελσίνκι και να προσπαθήσει να κερδίσει χρόνο παρατείνοντας τη διαπραγμάτευση.
ΚΙΝΔΥΝΟΣ Οι αδέξιοι χειρισμοί
Σημαίνοντες κυβερνητικοί αξιωματούχοι στην Αθήνα εκτιμούν ότι η υπόθεση των γκρίζων ζωνών αποτελεί μία ωρολογιακή βόμβα, που μπορεί εύκολα να εκραγεί στο Αιγαίο με ένα-δυο αδέξιους χειρισμούς. «Αντιληφθείτε το εξής», τόνιζε έμπειρος στρατιωτικός αξιωματούχος, «οι Τούρκοι δεν μας έχουν ποτέ πει τι θεωρούν γκρίζα ζώνη. Αν αύριο το πρωί ένα τουρκικό εμπορικό προσαράξει στη βραχονησίδα X, είναι εντελώς πιθανό το τουρκικό επιτελείο να κρίνει ότι πρόκειται για γκρίζα περιοχή και να αρχίσει μια κλιμάκωση με επικίνδυνες συνέπειες». Ο ίδιος αξιωματούχος περιμένει νέες μίνι κλιμακώσεις με πολύωρες επισκέψεις τουρκικών σκαφών γύρω από τα Ιμια, σε μια προσπάθεια να πεισθεί η Αθήνα πως δεν κερδίζει τίποτε αρνούμενη να διαπραγματευθεί το τελικό deal στο Αιγαίο.
