ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ για ενιαία εκπαίδευση σε όλες τις σχολικές βαθμίδες επισημαίνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, σε εισήγηση που έχει ετοιμάσει και παραδώσει στο υπουργείο Παιδείας. «Βασικό συστατικό για την επιτυχία κάθε εκπαιδευτικής αλλαγής», αναφέρεται, «είναι το περιεχόμενο των σπουδών, το οποίο αποτυπώνεται στα προγράμματα σπουδών και στα διδακτικά βιβλία. Το περιεχόμενο των σπουδών δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ξεχωριστά κατά βαθμίδα και από τάξη σε τάξη. Η εκπαίδευση είναι ενιαία και τέτοιο πρέπει να είναι και το περιεχόμενο των σπουδών. Η ύλη που θα διδαχθεί από το δημοτικό ως το λύκειο είναι ανάγκη να έχει συγκεκριμένη δομή και συνέπεια, καθώς και να εξασφαλίζεται η συνέχεια της ύλης, όχι μόνο από τάξη σε τάξη, αλλά και από βαθμίδα σε βαθμίδα». Το Ενιαίο Πλαίσιο λοιπόν δεν είναι τίποτε άλλο από μια σύνδεση των προγραμμάτων σπουδών, που ξεκινά από το δημοτικό και φθάνει ως και το λύκειο, έχοντας ενιαίους στόχους και αρχές για το σύνολο των μαθημάτων όλων των τάξεων και βαθμίδων.
Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έχει ήδη διαμορφώσει το ΕΠΠΣ σε επτά γνωστικούς τομείς (Ελληνική Γλώσσα, Ιστορία, Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες, Κοινωνικές Επιστήμες Ι, Κοινωνικές Επιστήμες ΙΙ, Νέες Τεχνολογίες – Πληροφορική), ενώ υπό διαμόρφωση βρίσκεται το ΕΠΠΣ άλλων τεσσάρων μαθημάτων (Αισθητικής Αγωγής, Φυσικής Αγωγής, Ξένων Γλωσσών, Τεχνολογικών μαθημάτων). Επισημαίνεται ότι με βάση το ΕΠΠΣ θα διαμορφώνονται τόσο τα προγράμματα όσο και τα βιβλία, τα οποία θα αλλάξουν. Βασικός στόχος με την εφαρμογή του Πλαισίου είναι να αποφευχθούν οι επικαλύψεις στη διδακτέα ύλη και οι στείροι κύκλοι επανάληψης.
Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
Περιεχόμενα του ΕΠΠΣ στο μάθημα αυτό αποτελούν επιλεγμένα λογοτεχνικά κείμενα Νεοελληνικής (σε ποσοστό περίπου 80%) και ξένης λογοτεχνίας (σε δόκιμη μετάφραση), που καλύπτουν ποίηση, πεζογραφία, θέατρο, σενάριο, λογοτεχνικό δοκίμιο, δημοτικά ή λόγια καθιερωμένων συγγραφέων, παλαιότερων, νεότερων ή σύγχρονων. Στο γυμνάσιο τα περιεχόμενα διατάσσονται στην Α’ και Β’ τάξη σε 10-15 θεματικές ενότητες με κέντρο τον άνθρωπο, σε σχέση με τη φύση, την κοινωνική ζωή, την παράδοση, την εθνική φυσιογνωμία, την ιστορική συνέχεια, τα σύγχρονα προβλήματα, τον αγώνα για τη ζωή, τις μεγάλες αξίες, την αγάπη, τη φιλία και άλλα θέματα σχετικά με τα ενδιαφέροντα της ηλικίας. Στην Γ’ τάξη, με την οποία περατώνεται η εννεάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, ενδείκνυται ιστορική – γραμματολογική διάταξη των κειμένων, σε συνδυασμό με το λογοτεχνικό είδος (μυθιστόρημα, διήγημα, ποίημα) και με έμφαση σε μεγάλους σταθμούς της λογοτεχνικής μας διαδρομής. Τα κείμενα της ξένης λογοτεχνίας μπορούν να τοποθετηθούν στις αντίστοιχες περιόδους για συγκριτική ανάγνωση. Στο γυμνάσιο (όπως και στο λύκειο) παράλληλα με τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας θα διδάσκονται και ολόκληρα έργα, που θα ορίζονται με εγκύκλιο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Αρχαία Ελληνική Γλώσσα
Διδάσκεται δύο ώρες την εβδομάδα, σε όλη τη διάρκεια του διδακτικού έτους (περίπου 56 ώρες). Για μια συστηματική διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, το γλωσσικό υλικό οργανώνεται σε διδακτικές ενότητες που περιλαμβάνουν: α) Απλές φράσεις της αρχαίας ελληνικής, αυθεντικές ή διασκευασμένες. β) Μικρά αυτοτελή αποσπάσματα αρχαίων κειμένων της αττικής διαλέκτου, κλασικά και μεταγενέστερα (π.χ. από τους μύθους του Αισώπου, τα έργα του Λουκιανού, την «Κύρου Παιδεία» ή άλλα έργα του Ξενοφώντα, τους αττικούς ρήτορες, τους «Βίους» του Πλουτάρχου, την Καινή Διαθήκη, τις ελληνιστικές παπυρικές επιστολές, τη Βιβλιοθήκη του Απολλόδωρου, τον Αιλιανό, τον Παυσανία, τον Στράβωνα κ.ά.), που μπορεί να διαρθρώνονται κατά θεματικές ενότητες, προκειμένου να παραπέμπουν σε πραγματικές καταστάσεις του αρχαίου ελληνικού βίου και πολιτισμού. Τα αποσπάσματα αυτά μπορεί να είναι αυθεντικά, διασκευασμένα ή και κατασκευασμένα στα πρώτα βήματα της διδασκαλίας. γ) Λεξιλογικά στοιχεία. δ) Βασικά στοιχεία γραμματικής και συντακτικού της αττικής διαλέκτου. ε) Ιδιαίτερα ποικίλες και πλούσιες ασκήσεις. Στο γυμνάσιο, βασικός σκοπός είναι η βαθμιαία εξοικείωση των μαθητών με τον αρχαίο ελληνικό λόγο συνολικά. Η διδασκαλία γραμματικής και συντακτικού θα προχωρούν παράλληλα και συνδυαστικά, ώστε μαζί με τον σχηματισμό ενός γραμματικού τύπου να συνειδητοποιείται και η συντακτική λειτουργία του.
Αρχαία Ελληνική Γραμματεία από μετάφραση
Τα μαθήματα και οι προβλεπόμενες ώρες διδασκαλίας τους είναι:
Α’ τάξη: Ομήρου Οδύσσεια, 35 διδακτικές ώρες. Ιλιάδα, 20 διδακτικές ώρες.
Β’ τάξη: Ηροδότου Ιστορίες, 30 διδακτικές ώρες. Ανθολόγιο με τίτλο «Αρχαία Ελλάδα. Ο τόπος και οι άνθρωποι», 25 διδακτικές ώρες.
Γ’ τάξη: Ανθολόγιο με τίτλο «Παιδεία. Μουσική, Γυμναστική – αθλητισμός, Εκπαίδευση», 25 διδακτικές ώρες. Δραματική ποίηση: Ευριπίδη «Ελένη» ή Αριστοφάνη «Ορνιθες», 30 διδακτικές ώρες.
Κριτήρια για την επιλογή των κειμένων και την κατανομή τους στις τρεις τάξεις του γυμνασίου είναι ο βαθμός στον οποίο μπορούν να υπηρετήσουν τον μορφωτικό – ανθρωπιστικό σκοπό του μαθήματος, το αντιληπτικό επίπεδο των μαθητών σε συνάρτηση με την ηλικία και τα ενδιαφέροντά τους, η δυνατότητα σύνδεσης των κειμένων μεταξύ τους και η παρακολούθηση, κατά το δυνατόν, του χρονολογικού άξονα της Γραμματείας.
Ιστορία
Γίνεται προσπάθεια αμοιβαίου συντονισμού και αποσυμφόρησης της ιστορικής ύλης μεταξύ γυμνασίου και λυκείου, με τον καθορισμό ενός περισσότερου ελλαδοκεντρικού (για το γυμνάσιο) ή παγκόσμιου (για το λύκειο) άξονα παρουσίασής της. Στο γυμνάσιο διδάσκεται η ελληνική ιστορία από την αρχαιότητα ως τη σύγχρονη εποχή, με συστηματικότερη ανάλυση των πολιτικών, πολιτισμικών, οικονομικών και κοινωνικών γεγονότων και φαινομένων της, καθώς και βασική σύνδεσή της με την ευρωπαϊκή και τη διεθνή ιστορία. Η διδακτέα ύλη κατανέμεται ως εξής:
Α’ τάξη: Αρχαία Ελληνική Ιστορία ως και την κλασική περίοδο, με βασικό περίγραμμα μόνο της ιστορίας των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, από τους προϊστορικούς χρόνους ως το 300 μ.Χ.
Β’ τάξη: Μεσαιωνική Ελληνική Ιστορία (Βυζαντινή – Ευρωπαϊκή – Ανατολικού και Βαλκανικού κόσμου), από το 300 μ.Χ. ως το 1453 μ.Χ.
Γ’ τάξη: Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία (με βασική σύνδεση με την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια), από το 1461 ως σήμερα.
Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο προτείνει για την καλύτερη προσέγγιση της διδακτέας ύλης μια σειρά από δραστηριότητες που μπορούν να αναπτύξουν οι μαθητές, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: δραστηριότητες χωρίς ειδική προετοιμασία και δραστηριότητες με ειδική προετοιμασία. Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ των άλλων, παρατήρηση και «ανάγνωση» ιστορικών χαρτών, χρονολογικών πινάκων και διαγραμμάτων, καταγραφή και ταξινόμηση ιστορικών γεγονότων και ενεργειών των ιστορικών προσώπων σύμφωνα με κάποιο κριτήριο (π.χ. χρόνου) και σύνταξη σχετικών πινάκων, διατύπωση απόψεων και αξιολογικών κρίσεων για τις πράξεις των δρώντων προσώπων κ.ά. Στη δεύτερη κατηγορία μπορεί να είναι η καταγραφή και κατηγοριοποίηση των ιστορικών γεγονότων, πράξεων και καταστάσεων μιας ευρείας ιστορικής περιόδου, η καταγραφή πληροφοριών από πρόσωπα που έζησαν ένα σύγχρονο ιστορικό γεγονός, η οργάνωση και πραγματοποίηση θεατρικής παράστασης με ιστορικό περιεχόμενο, η σύνταξη εφημερίδας ή φανταστικών ιστορικών εγγράφων, η οργάνωση εκθέσεων με ιστορικά θέματα κ.ά.
Μαθηματικά
Με τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο γυμνάσιο επιδιώκεται: α) Να εμπεδώσουν οι μαθητές καλύτερα και να συμπληρώσουν την ύλη που διδάχθηκαν στο δημοτικό, ώστε να εφοδιαστούν με όλες τις μαθηματικές γνώσεις που είναι απαραίτητες για τη ζωή και την περαιτέρω μελέτη και εκπαίδευση. β) Να εμπλουτισθούν οι εμπειρίες τους με εφαρμογές από την καθημερινή ζωή, την τεχνολογία και τις άλλες εφαρμοσμένες επιστήμες, ώστε να αναπτυχθεί θετική στάση των μαθητών προς τα Μαθηματικά. γ) Να εισαχθούν στην αποδεικτική διαδικασία και να συνειδητοποιήσουν ότι αυτό αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την επαλήθευση γενικών νόμων. Στις γυμνασιακές σπουδές τους οι μαθητές θα έλθουν σε επαφή με νέες ιδέες και έννοιες, καθώς και με κλάδους των Μαθηματικών, όπως είναι η Γεωμετρία, η Στατιστική και η Αλγεβρα.
Τα περιεχόμενα σπουδών των Μαθηματικών ανά τάξη καθορίζονται ως εξής:
Α’ τάξη: πράξεις με φυσικούς, δεκαδικούς και κλασματικούς αριθμούς, στρογγυλοποίηση αριθμών, κλάσματα – ποσοστά, ποσά ανάλογα και αντιστρόφως ανάλογα, ευθεία – κύκλος – γωνία, καθετότητα, παραλληλία, συμμετρίες, επίλυση προβλημάτων και χρήση της μαθηματικής ορολογίας, σταδιακά, μέσα από την προφορική ή γραπτή διατύπωση της σκέψης για τη λύση ενός προβλήματος, της δικαιολόγησης ισχυρισμών ή ακόμη και μέσα από την απομνημόνευση ορισμών ή κανόνων.
Β’ τάξη: ρητοί αριθμοί, εξισώσεις, ανισώσεις, άρρητοι αριθμοί, εμβαδά – όγκοι, περιγραφική στατιστική, διανύσματα, επίλυση προβλημάτων.
Γ’ τάξη: αλγεβρικές παραστάσεις, συναρτήσεις, εξισώσεις, συστήματα γραμμικών εξισώσεων και ανισώσεων, τριγωνομετρικοί αριθμοί, πιθανότητες, επίλυση προβλημάτων.
Φυσικές Επιστήμες (Φυσική, Χημεία)
Η διδασκαλία των φυσικών επιστημών θα γίνεται με τρεις βασικούς άξονες: α) γνώση και μεθοδολογία (να παρατηρούν χρησιμοποιώντας τις αισθήσεις τους και απλά όργανα, να ταξινομούν υλικά σώματα και οργανισμούς με βάση τις ιδιότητες, τη δομή και τη συμπεριφορά τους, να εκτελούν πειράματα, να αναπτύξουν κριτική σκέψη και δημιουργική φαντασία κτλ.), β) συνεργασία και επικοινωνία (να ακολουθούν οδηγίες και σχέδια για την εκτέλεση ορισμένων έργων, να εργάζονται ομαδικά για την εκτέλεση συγκεκριμένης εργασίας, να χρησιμοποιούν την τεχνολογία της πληροφορικής για να επιλέγουν και να αποθηκεύουν την επιστημονική πληροφορία κτλ.), γ) επιστήμη και καθημερινή ζωή (να διακρίνουν και να εφαρμόζουν απλές επιστημονικές γνώσεις στη ζωή, να ακολουθούν οδηγίες για αποφυγή των κινδύνων στην καθημερινή ζωή κτλ.).
Βιολογία
Στη διάρκεια των γυμνασιακών σπουδών τους οι μαθητές θα πρέπει σε ό,τι αφορά τη Βιολογία να εξασφαλίσουν ένα επίπεδο γνώσεων που θα τους επιτρέπει στη συνέχεια της ζωής τους να κατανοούν αυτά που συμβαίνουν στον οργανισμό τους αλλά και στο περιβάλλον τους. Με βάση το ωρολόγιο πρόγραμμα που ισχύει για το γυμνάσιο, μαθήματα Βιολογίας προβλέπονται για την Α’ και Γ’ Γυμνασίου. Και στις περιπτώσεις τα μαθήματα διδάσκονται δύο ώρες ανά εβδομάδα, σε όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους. Το περιεχόμενο που προτείνεται για την Α’ τάξη είναι: Η επιστήμη της Βιολογίας (τρόποι μελέτης των οργανισμών, η Βιολογία στην καθημερινή ζωή), Η οργάνωση της ζωής, Βασικές λειτουργίες των οργανισμών (κίνηση, θρέψη, αναπαραγωγή, μεταφορά και αποβολή ουσιών, αναπνοή, ερεθιστικότητα). Για την Γ’ τάξη προτείνεται: Η επιστήμη της Βιολογίας (αρχές των Βιολογικών Επιστημών, Η συμβολή της Βιολογίας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου), Αναπαραγωγή του ανθρώπου, Εξέλιξη των οργανισμών, Γενετική – Κληρονομικότητα, Ιοί – Μικροοργανισμοί, Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπινου οργανισμού, Αμυντικοί μηχανισμοί, Πρόληψη – Θεραπεία, Ουσίες που προκαλούν εξάρτηση, Περιβάλλον – Προβλήματα του φυσικού περιβάλλοντος – Προστασία του περιβάλλοντος, Στοιχεία βιοτεχνολογίας.
Γεωγραφία
Σύμφωνα με την εισήγηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου η σχολική εκπαίδευση θα πρέπει να συνδυάζει τον πειραματισμό με την εμπειρία. Κάθε επί μέρους ενότητα ή κεφάλαιο του μαθήματος θα πρέπει να καταλήγει κατά το δυνατόν σε παραδείγματα από τον ελληνικό χώρο. Το περιεχόμενο σε έννοιες της Γεωγραφίας που προτείνεται για το γυμνάσιο είναι:
Α’ τάξη: Οι χάρτες (τι είναι χάρτης, είδη χαρτών και χρήση, η κλίμακα και η χρήση της, μελέτη του χάρτη της Ελλάδας), Το φυσικό περιβάλλον (η Γη και το Διάστημα, το φυσικό περιβάλλον – ατμόσφαιρα, υδρόσφαιρα – ποτάμια, λίμνες – παγετώνες, ωκεανοί, λιθόσφαιρα, βιόσφαιρα), Οι άνθρωποι και οι δραστηριότητές τους (φυσικοί πόροι, ανθρώπινοι πόροι, πληθυσμός, η πόλη).
Β’ τάξη: Οι χάρτες (ειδικές μορφές χαρτών, οι γεωγραφικές συντεταγμένες, μελέτη του χάρτη της Ευρώπης), Οι κάτοικοι της Ευρώπης (ο πληθυσμός, ο πολιτισμός, οι πόλεις), Το φυσικό περιβάλλον (Ευρώπη και Ελλάδα), Οι οικονομικές δραστηριότητες των Ευρωπαίων.
Κοινωνικές Επιστήμες
Οι Κοινωνικές Επιστήμες στο γυμνάσιο καλούνται να συμβάλουν στο μέτρο του δυνατού στην καλλιέργεια των απαραίτητων αναλυτικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, με στόχο την ολοκλήρωση της προσωπικότητας των μαθητών και την ομαλή ένταξή τους στην αγορά εργασίας, και γενικότερα στην κοινωνία. Το μάθημα Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή διδάσκεται στην Γ’ Γυμνασίου και το περιεχόμενό του καλύπτει: α) το άτομο και την κοινωνία, β) το άτομο και την πολιτεία, γ) το άτομο, το κράτος και τη διεθνή κοινότητα.
Θρησκευτικά
Το μάθημα των Θρησκευτικών στο γυμνάσιο έχει σκοπό να ενημερωθούν οι μαθητές για την υφή του θρησκευτικού φαινομένου, να γνωρίσουν ιδιαίτερα τον χριστιανισμό, κατ’ εξοχήν την Ορθοδοξία, να τοποθετηθούν υπεύθυνα και να αξιοποιήσουν την προσφορά του μαθήματος, καλλιεργώντας το ήθος και την προσωπικότητά τους, για να ευαισθητοποιηθούν απέναντι στον σύγχρονο κοινωνικό προβληματισμό και να πάρουν έμπρακτα θέση. Ο τίτλος του μαθήματος για την Α’ τάξη είναι «Προετοιμασία των ανθρώπων για τον καινούργιο κόσμο του Θεού». Β’ τάξη: «Ο Ιησούς Χριστός, ο καινούργιος κόσμος του Θεού και εμείς». Γ’ τάξη: «Εκκλησία: η νέα κοινωνία σε πορεία».
Οικιακή Οικονομία
Το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας πρέπει να συμβάλλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά. Στην Α’ τάξη διδάσκονται οι εξής θεματικές ενότητες: α) Οικογένεια και κοινωνικός περίγυρος, β) Οικονομικά της οικογένειας, γ) Τρόφιμα – Διατροφή, δ) Οικιακή Οικονομία – Αγωγή Υγείας – Πρόληψη ατυχημάτων, ε) Κατοικία, στ) Ενδύματα. Β’ τάξη: α) Οικιακή Οικονομία και Ελληνικός Πολιτισμός, β) Οργάνωση της οικογενειακής ζωής, γ) Οικονομικά της οικογένειας, δ) Συμπεριφορά του καταναλωτή, ε) Διατροφή και Διαιτολογία, στ) Οικολογία και Κατοικία, ζ) Σύγχρονη Οικοτεχνολογία, η) Οικιακή Οικονομία – Αγωγή Υγείας, θ) Πρώτες βοήθειες, ι) Προετοιμασία για το μέλλον (σημασία της οικογένειας, προϋποθέσεις για τη δημιουργία της, γνώσεις Οικογενειακού Δικαίου στην Ελλάδα και στην ΕΕ κ.ά.).
Πληροφορική
Το μάθημα της Πληροφορικής στο γυμνάσιο έχει γενικό σκοπό να δώσει στους μαθητές όλα τα απαραίτητα εφόδια ώστε να εντρυφήσουν στις βασικές έννοιες και στους όρους της πληροφορικής τεχνολογίας, να αποκτήσουν πρακτική εμπειρία ασκούμενοι σε ένα σύστημα υπολογιστών και στα βασικά εργαλεία που το συνοδεύουν (σ.σ.: γι’ αυτό βέβαια απαιτείται προηγουμένως να εξοπλισθούν όλα τα σχολεία με ηλεκτρονικούς υπολογιστές, κάτι που προς το παρόν δεν ισχύει) και να μπορούν να αναγνωρίζουν και να κρίνουν τις επιπτώσεις των υπολογιστικών και δικτυακών τεχνολογιών στους διάφορους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Θεματικές ενότητες: 1) Γνωρίζω τον Υπολογιστή (Α’ και Β’ τάξη), προτείνονται ενδεικτικά έξι διδακτικές ώρες. 2) Επικοινωνώ με τον Υπολογιστή (Α’ τάξη τέσσερις διδακτικές ώρες, Β’ τάξη έξι ώρες). 3) Διερευνώ – Δημιουργώ – Ανακαλύπτω (Α’ τάξη 17 ώρες, Β’ τάξη 15 ώρες, Γ’ τάξη 12 ώρες). 4) Ελέγχω – Προγραμματίζω τον Υπολογιστή (Γ’ τάξη 10 ώρες). 5) Ο υπολογιστής στη ζωή μας (Γ’ τάξη 5 ώρες). Τι θα ισχύσει μετά την επέκταση της μεταρρύθμισης σε ολόκληρη τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ μεταρρύθμιση δεν αρχίζει και τελειώνει στο λύκειο. Ο υπουργός Παιδείας κ. Γερ. Αρσένης έχει δηλώσει άλλωστε ότι στόχος του είναι η επέκτασή της και στο γυμνάσιο, και μάλιστα, σύμφωνα με συνέντευξή του σε κυριακάτικη εφημερίδα (13.12.98), από τον Σεπτέμβριο του 1999. Κύκλοι του υπουργείου Παιδείας πάντως διευκρίνισαν στο «Βήμα» ότι «είναι μάλλον απίθανο να εφαρμοσθούν οι αλλαγές που προγραμματίζονται στα γυμνάσια από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, καθώς πρέπει να προηγηθεί ένας σχεδιασμός και να προετοιμασθούν σωστά μαθητές και καθηγητές» (σ.σ.: προφανώς, για να μην έχουμε τις ίδιες αντιδράσεις με αυτές που είχαμε από τους μαθητές των λυκείων). «Οι αλλαγές στα γυμνάσια πρέπει να εφαρμοσθούν σταδιακά», σύμφωνα πάντοτε με τους ίδιους κύκλους, αφού «είναι αρκετά αυτά που πρόκειται να αλλάξουν: πρέπει να εφαρμοσθεί το σύστημα αξιολόγησης του μαθητή, το οποίο ισχύει με προεδρικό διάταγμα του 1994, αλλά σήμερα δεν εφαρμόζεται, κυρίως λόγω των αντιδράσεων της ΟΛΜΕ. Επίσης θα εφαρμοσθεί το Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΕΠΠΣ) και η ενισχυτική διδασκαλία και θα εκσυγχρονισθούν ορισμένα βιβλία».
Τρία σημεία που αφορούν την αξιολόγηση του μαθητή δεν εφαρμόζονται ως σήμερα (αν και προβλέπονται) και θα ισχύσουν μετά την επέκταση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και στα γυμνάσια: α) οι εργασίες που θα πρέπει να κάνουν οι μαθητές στο σχολείο ή στο σπίτι, β) οι συνθετικές δημιουργικές εργασίες, γ) η περιγραφική αξιολόγηση του μαθητή.
Σύμφωνα με όσα προβλέπει το προεδρικό διάταγμα, η αξιολόγηση του μαθητή κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στο γυμνάσιο προκύπτει από: α) Την καθημερινή προφορική εξέταση και την όλη συμμετοχή του μαθητή στη διδακτική – μαθησιακή διαδικασία. β) Τις ολιγόλεπτες γραπτές δοκιμασίες (τεστ). γ) Τις ωριαίες υποχρεωτικές γραπτές δοκιμασίες, οι οποίες γίνονται, χωρίς προειδοποίηση, ανά μία κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων τριμήνων και καλύπτουν την ύλη ευρύτερης διδακτικής ενότητας, υπό τον όρο ότι προηγήθηκε κατά το προηγούμενο μάθημα σχετική ανακεφαλαίωση. δ) Τις εργασίες που εκτελούν οι μαθητές στο σχολείο ή στο σπίτι, στα πλαίσια της καθημερινής διδακτικής εργασίας. ε) Τις συνθετικές δημιουργικές εργασίες. ζ) Τις γραπτές ανακεφαλαιωτικές εξετάσεις του Ιουνίου.
Επιπλέον, κάθε καθηγητής οφείλει, μαζί με τη βαθμολογία που καταθέτει στη διεύθυνση του σχολείου στο τέλος κάθε τριμήνου, να παραδίδει και σημείωμα περιγραφικής αξιολόγησης για κάθε μαθητή σχετικά με την προσπάθεια, το ενδιαφέρον, τις πρωτοβουλίες και τη δραστηριότητά του, καθώς και με τις δυνατότητες που απέκτησε στο συγκεκριμένο μάθημα. Οι παρατηρήσεις της περιγραφικής αξιολόγησης καταγράφονται και στα ατομικά δελτία των μαθητών και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για εσωσχολική χρήση, με σκοπό την ενημέρωση των μαθητών και των γονέων τους, καθώς και των σχολικών συμβούλων.
Σε ό,τι αφορά τη βαθμολογία του μαθητή, στο «νέο» γυμνάσιο θα συνυπολογίζεται ο βαθμός της συνθετικής δημιουργικής εργασίας, αυτοτελώς, για τον βαθμό ετήσιας επίδοσης του μαθητή. Αν ο μαθητής πραγματοποιήσει περισσότερες από μία συνθετικές δημιουργικές εργασίες, για την εξαγωγή του τελικού μέσου όρου της επίδοσής του θα υπολογίζεται η εργασία με τον μεγαλύτερο βαθμό. Σε περίπτωση συλλογικής εργασίας, ο βαθμός θα είναι ο ίδιος για όλους τους μαθητές που πήραν μέρος σε αυτήν.
