Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν εμφανίστηκε στη μουσική σαν κεραυνός εν αιθρία. Για χρόνια λειτουργούσε στο παρασκήνιο, ως εργαλείο βελτιστοποίησης, ως αλγόριθμος προτάσεων, ως μια αόρατη δύναμη που αποφάσιζε ποιο κομμάτι θα ακουστεί επόμενο σε διάφορες playlists. Εδώ και κάποιο διάστημα, ωστόσο, έχει βγει στο προσκήνιο. Δεν περιορίζεται πια ο ρόλος της στο πώς διανέμεται και προωθείται η μουσική, αλλά επηρεάζει άμεσα το πώς δημιουργείται.
Το 2025 έχει ήδη καταγραφεί ως χρονιά καμπής: τα AI-generated acts έπαψαν να μένουν σε ένα πειραματικό πλαίσιο και άρχισαν να λειτουργούν κανονικά μέσα στο οικοσύστημα της παγκόσμιας μουσικής βιομηχανίας. Εξ ου και έχει ξεκινήσει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με το εάν και σε τι βαθμό είναι θεμιτή η χρήση αυτής της τεχνολογίας σε μια τέχνη που (στις μεγάλες στιγμές της) σχετίζεται με την ευφορία και με τη μελαγχολία στην πιο ανθρώπινη εκδοχή τους, και μην ξαφνιαστείτε αν στο άμεσο μέλλον υπάρχει σημείωση στις νέες κυκλοφορίες, η οποία θα εξηγεί αν χρησιμοποιήθηκε Τεχνητή Νοημοσύνη στη δημιουργία τους (κάτι σαν «created by humans»).
Οι εξελίξεις σε τοπικό και διεθνές επίπεδο
Στην Ελλάδα αυτή η μετάβαση δεν εκδηλώνεται με θεαματικούς ρυθμούς, όμως είδαμε πρόσφατα ψηφιακές περσόνες να κινούνται οργανικά στον χώρο της pop και της trap. Εκεί όπου η μουσική είναι ήδη άρρηκτα συνδεδεμένη με τα social media και την εικόνα, η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκει πρόσφορο έδαφος. Ακούγοντας, για παράδειγμα, κατά τύχη στο Spotify το «Den Tha Sviseis» (εννοώ ότι το επέλεξε ο αλγόριθμος όταν ολοκλήρωσα την ακρόαση μιας λίστας με νέα releases), ξαφνιάστηκα από το πόσο μου θύμισε η φωνή της τραγουδίστριας τη Marseaux και τη LILA (με ολίγον από Μαρίνα Σάττι).
Μπαίνοντας στο Instagram να δω σε ποια ανήκει η φωνή, κατάλαβα από την περιγραφή «Half Greek. Half Digital» ότι η Alina (4LINA) δεν είναι ένα νεαρό κορίτσι με σάρκα και οστά. Το πρώτο της single παρουσιάζεται ως ένα κανονικό pop/urban τραγούδι, με σκοτεινή ατμόσφαιρα και θεματολογία σχετική με την ψηφιακή αποξένωση. Τους στίχους υπογράφει η ομάδα Brainpop (Τάσος Παπαναγιώτου, Μαρία Βούλγαρη) και δημιουργήθηκε μέσω της Suno AI, της πρωτοποριακής πλατφόρμας που ήδη αλλάζει δεδομένα στη μουσική βιομηχανία, ενώ η μείξη και το mastering πραγματοποιήθηκαν στο Jam 2 Studio. Αντίστοιχα, διάβασα στη συνέχεια και για την ύπαρξη της ψηφιακής οντότητας Roselune Everly – πρόκειται για ένα εγχείρημα του Φώτη Μύτικα (a.k.a. FoiVosX).
Από το σχετικά μικρό, αλλά αποκαλυπτικό για το πώς εξελίσσονται τα πράγματα, ελληνικό πεδίο, η μετάβαση στο διεθνές παράδειγμα του Timbaland μοιάζει σχεδόν φυσική. Αν θα μπορούσε κάποιος να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στη μουσική και την Τεχνητή Νοημοσύνη, είναι αυτός ακριβώς. Ο 53χρονος παραγωγός είναι υπεύθυνος για μεγάλο μέρος της πρωτοποριακής hip-hop, R&B και pop μουσικής που έχουμε ακούσει από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Εχει κερδίσει τέσσερα βραβεία Grammy, έχει δημιουργήσει εμβληματικές επιτυχίες με τον Jay-Z και τον Τζάστιν Τίμπερλεϊκ και έχει υπάρξει μέντορας καλλιτεχνών όπως η Aaliyah και η Missy Elliott. Διαθέτει επίσης ιστορικό εργασίας στην αιχμή του δόρατος μεταξύ μουσικής και τεχνολογίας: Το 2008 συνεργάστηκε με την εταιρεία τηλεπικοινωνιών Verizon για να κυκλοφορήσει τραγούδια απευθείας στους συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας της.
Την επόμενη χρονιά συνεργάστηκε με τη Rockstar Games για να δημιουργήσει ένα βιντεοπαιχνίδι μείξης μουσικής που ονομάζεται Beaterator. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ο ίδιος και ο συνάδελφός του παραγωγός Swizz Beatz λάνσαραν το Verzuz, μια σειρά από διαδικτυακούς διαγωνισμούς μεταξύ καλλιτεχνών, που έγινε επιτυχία στο Instagram και αργότερα στο Apple TV+. Δεν ήταν όλες οι τεχνολογικά προσανατολισμένες προσπάθειές του τόσο επιτυχημένες, αλλά καθεμία τους φανερώνει την ακόρεστη περιέργειά του.
Η νέα του «protegée», η AI-native καλλιτέχνιδα TaTa Taktumi (μια περσόνα με ασιατικά χαρακτηριστικά και ροζ μαλλιά), δεν αποτελεί απόκλιση από την πορεία του, αλλά συνέχειά της. Τα streams των δύο singles που έχει κυκλοφορήσει μέχρι σήμερα δείχνουν πάντως πως το κοινό δεν έχει ενθουσιαστεί. Και σε αυτή την περίπτωση έχουμε εμπλοκή της Suno AI, οι αλγόριθμοι της οποίας έχουν εκπαιδευτεί πάνω σε τεράστιο όγκο δεδομένων υπάρχουσας μουσικής, γι’ αυτό και αποτελεί έναν από τους στόχους αγωγής που κατέθεσαν οι μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Πριν από λίγο καιρό συγκέντρωσε 250 εκατομμύρια δολάρια σε έναν γύρο χρηματοδότησης και συμβιβάστηκε με τη Warner Music Group. Οι δύο εταιρείες ανακοίνωσαν στη συνέχεια μια συνεργασία η οποία τίθεται σε ισχύ την τρέχουσα χρονιά.
Προφανώς βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο, και η τεράστια επιτυχία των τραγουδιών της ταινίας «K-Pop: Κυνηγοί Δαιμόνων» (K-Pop Demon Hunters, 2025) απέδειξε ότι ο κόσμος δεν έχει πρόβλημα να ακούει και να χορεύει κομμάτια χωρίς ανθρώπινο πρόσωπο όταν είναι γραμμένα με πραγματική έμπνευση. Εκεί ακριβώς έγκειται το ζήτημα με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ότι εξαλείφει τις καθυστερήσεις και τις τριβές, αφαιρώντας από την εξίσωση εκείνα τα λάθη, τις συγκρούσεις και τις απρόβλεπτες στιγμές που συχνά γεννούν την πιο ενδιαφέρουσα μουσική.
Tα δικαιώματα, τα δεδομένα εκπαίδευσης και η οικονομική επιβίωση των δημιουργών είναι τα θέματα που θα μας απασχολήσουν έντονα στην επόμενη φάση προσαρμογής της μουσικής βιομηχανίας στο νέο τεχνολογικό πλαίσιο. Οι μεγάλες δισκογραφικές φαίνεται να επιλέγουν τη ρύθμιση και την ενσωμάτωση. Πρέπει όμως και εμείς οι ακροατές να πάρουμε μια ξεκάθαρη θέση.
