Μετά την επιστροφή του προέδρου Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι μετοχές των ευρωπαϊκών εταιρειών αμυντικής βιομηχανίας έχουν εκτοξευθεί. Σύντομα, όμως, το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τις ενεργειακές υποδομές της ηπείρου, που αναμένεται να αποκτήσουν εξίσου στρατηγική σημασία με την αμυντική θωράκιση.
Οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις αποκαλύπτουν με σκληρό τρόπο τις αδυναμίες της Ευρώπης. Πολλοί βιώνουν ένα είδος deja vu, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύονται ξανά, μόλις τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία που πυροδότησε την προηγούμενη ενεργειακή κρίση στην ήπειρο.
Η αποφασιστικότητα των ευρωπαίων ηγετών να επανεξοπλιστούν έχει ήδη δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα κερδοφόρο στοίχημα. Το Select Stoxx Europe Aerospace & Defense ETF έχει σημειώσει άνοδο 86% από τις αρχές του 2025.
Τώρα γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η ενεργειακή ανασφάλεια της Ευρώπης είναι εξίσου σοβαρό πρόβλημα. Η ήπειρος εισάγει σχεδόν το 60% της ενέργειας που χρειάζεται από άλλες χώρες. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορεί να μην αποτελούν προτεραιότητα στις ΗΠΑ επί Τραμπ, όμως στην Ευρώπη εξελίσσονται σε στρατηγική ανάγκη, γεγονός το οποίο δημιουργεί επενδυτικές ευκαιρίες.
Αχίλλειος πτέρνα
Η μεγάλη έκθεση της Ευρώπης στις τιμές αγοράς (spot) του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της. Η παγκόσμια αγορά LNG διαθέτει μικρότερη πλεονάζουσα δυναμικότητα και λιγότερα αποθέματα από την αγορά πετρελαίου, γεγονός που καθιστά τις τιμές πολύ πιο ευμετάβλητες σε σχέση με το αργό πετρέλαιο.
Οι ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυξάνοντας τη δυναμικότητα παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας και έχουν σημειώσει πρόοδο στην ηλεκτροπαραγωγή. Ωστόσο, η πρόοδος είναι πιο αργή σε τομείς όπως οι βιομηχανικές μεταφορές και η μεταποίηση, όπου η πτώση των τιμών των ορυκτών καυσίμων τον τελευταίο χρόνο δημιούργησε μια αίσθηση εφησυχασμού.
Σύμφωνα με έκθεση της Wood Mackenzie που δημοσιεύθηκε πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν, ένα κύμα νέας προσφοράς LNG από τις ΗΠΑ και το Κατάρ αναμενόταν να μειώσει σχεδόν στο μισό τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έως το 2030.
Παραδόξως, η Ευρώπη βασιζόταν στο φθηνό αμερικανικό φυσικό αέριο για να περιορίσει το μεγάλο ανταγωνιστικό της χάσμα με τις ΗΠΑ. Σήμερα η ευρωπαϊκή βιομηχανία πληρώνει σε πάνω από τετραπλάσια τιμή το φυσικό αέριο σε σχέση με ό,τι θα πλήρωνε στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με στοιχεία της Wood Mackenzie.
Αυτό το στοίχημα γίνεται αβέβαιο αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραταθεί. Ετσι, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής ενέργειας επιστρέφει στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.
Στρατηγική σημασία
Για τους επενδυτές, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η εγχώρια παραγωγή ενέργειας πρόκειται να αποκτήσει στρατηγική σημασία και τα αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία πιθανότατα θα επανατιμολογηθούν. Οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων οικονομιών είναι πιθανό να υιοθετήσουν πιο προστατευτικές πολιτικές υπέρ των τοπικών εταιρειών εξοπλισμού και υποδομών καθαρής τεχνολογίας, λόγω γεωπολιτικών εντάσεων και κινδύνων κυβερνοασφάλειας.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε κανόνες τοπικού περιεχομένου «Made in EU» για εξοπλισμό όπως ανεμογεννήτριες και ηλεκτρολυτήρες, που θα δυσκολέψουν σημαντικά τις κινεζικές εταιρείες να κερδίσουν συμβόλαια. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει καθοριστική αλλαγή για την κερδοφορία των ευρωπαϊκών εταιρειών καθαρής τεχνολογίας, οι οποίες τα τελευταία χρόνια δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν τον καταιγισμό φθηνού εξοπλισμού από την Κίνα.
Από την εξέλιξη αυτή θα μπορούσαν να ωφεληθούν οι εταιρείες ανάπτυξης έργων ανανεώσιμης ενέργειας, οι εταιρείες κοινής ωφελείας και οι επιχειρήσεις που κατασκευάζουν τον εξοπλισμό που απαιτείται για την αναβάθμιση του γηρασμένου ευρωπαϊκού ηλεκτρικού δικτύου.
Οι μετοχές καθαρής ενέργειας έχουν ήδη αρχίσει να ανακάμπτουν. Το Amundi MSCI New Energy UCITS ETF, το οποίο έχει περίπου το ένα τρίτο των επενδύσεών του σε ευρωπαϊκές μετοχές, έχει ενισχυθεί κατά 14% από τις αρχές Ιανουαρίου, μετά από άνοδο 29% το 2025.
Σύμφωνα με τον Alastair Bishop, διαχειριστή χαρτοφυλακίου στη BlackRock, η πρόσφατη άνοδος των μετοχών καθαρής τεχνολογίας οφείλεται κυρίως στην ανακούφιση των επενδυτών ότι το «μεγάλο, όμορφο νομοσχέδιο» της κυβέρνησης Τραμπ δεν ήταν τελικά τόσο αρνητικό όσο αναμενόταν για την αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις ΗΠΑ. Ναι, οι επιδοτήσεις μειώθηκαν, αλλά οι μετοχές είχαν ήδη προεξοφλήσει σχεδόν ότι δεν θα κατασκευάζονταν καθόλου νέα έργα ΑΠΕ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η τεχνητή νοημοσύνη
Η αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για τα data centers τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί πλέον ανάγκη για κάθε μορφή ενεργειακής ισχύος – συμπεριλαμβανομένης της καθαρής ενέργειας – ιδίως καθώς οι τουρμπίνες φυσικού αερίου βρίσκονται σε περιορισμένη προσφορά.
Οι επενδυτές έχουν ήδη κατανοήσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν έχουν όμως ακόμη αποτιμήσει πλήρως πόσο σημαντικές θα γίνουν οι εγχώριες ενεργειακές υποδομές σε έναν κόσμο που κατακερματίζεται γεωπολιτικά.
Οπως σημειώνει ο Bishop της BlackRock, οι μετοχές καθαρής ενέργειας «δεν αποτιμώνται ακόμη με βάση το γεγονός ότι ο κόσμος έχει αλλάξει».
Παρά ταύτα, οι εταιρείες καθαρής ενέργειας εξακολουθούν να διαπραγματεύονται με χαμηλότερα πολλαπλάσια σε σχέση με τις αμυντικές εταιρείες ή τις εταιρείες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Το Select Stoxx Europe Aerospace & Defense ETF διαπραγματεύεται περίπου 27 φορές τα αναμενόμενα κέρδη, έναντι περίπου 15 φορών για τον ευρύτερο δείκτη Stoxx Europe 600. Αντίστοιχα, τα iShares Global Clean Energy ETF και Amundi MSCI New Energy UCITS ETF κινούνται γύρω στις 22 φορές τα κέρδη.
Οι στόχοι για μηδενικές εκπομπές άνθρακα έχουν πάψει να είναι «της μόδας» και ο Τραμπ δεν συμπαθεί τις ανεμογεννήτριες. Αυτό έχει κάνει πολλούς επενδυτές δικαιολογημένα επιφυλακτικούς απέναντι στις μετοχές καθαρής ενέργειας. Ωστόσο, οι εταιρείες που θα βοηθήσουν την Ευρώπη να απαλλαγεί από τους κύκλους εκτίναξης και κατάρρευσης των τιμών ενέργειας δύσκολα θα παραμείνουν φθηνές για πολύ ακόμη.
