Οι πρώτοι από τους εμμονικούς με τη νεότητα baby boomers κλείνουν φέτος τα 80 – ένας από αυτούς είναι και ο πρόεδρος Τραμπ – και θέλουν να φέρουν τα πάνω κάτω στην τρίτη ηλικία. Mια γενιά που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό το παρελθόν διαμορφώνει τώρα το μέλλον της τρίτης ηλικίας για την ίδια και για εκείνες που θα ακολουθήσουν.
Διεκδικούν καλύτερη υγειονομική περίθαλψη και στέγαση, θεραπείες για την άνοια και να έχουν λόγο στο πότε θα πεθάνουν. Νέα επαγγέλματα και προϊόντα μέλλει να εμφανιστούν. Ο πακτωλός των δαπανών τους θα διοχετευθεί προς νέες κατευθύνσεις, συμπαρασύροντας και την καινοτομία στους σχετικούς τομείς.
«Επανεφευρίσκουν την τρίτη ηλικία» λέει ο Τζόζεφ Κόφλιν, διευθυντής του AgeLab στο ΜΙΤ. Σε αντίθεση με την υπομονετική «Σιωπηλή γενιά» (Silent Generation), η γενιά του baby boom είχε υψηλές προσδοκίες και αξιοποίησε το γεγονός ότι ήταν πολυπληθής, όπως και την οικονομική και πολιτική της επιρροή, για να τις πραγματοποιήσει, κάτι που δεν είναι απαραιτήτως κακό. «Αν δεν έχεις την προσδοκία ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν, τότε απλώς συμβιβάζεσαι με αυτό που έχεις» λέει ο Κόφλιν.
Ο Γκαστόν Περέιρα, ο οποίος κλείνει τα 80 φέτος, εργάζεται σε μια εταιρεία χρηματοοικονομικής τεχνολογίας που ίδρυσε μαζί με τον γιο του. Γνωρίζει τη σημασία τού να παραμένει κανείς σωματικά και πνευματικά δραστήριος – συνήθειες στις οποίες η γενιά αυτή εκπαιδεύτηκε συστηματικά, σε αντίθεση με τη γενιά των γονιών του. Εξάλλου, η γενιά του baby boom ήρθε μετά τη Μεγάλη Υφεση και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και αυτό τους έδωσε μια διαφορετική οπτική για τα πράγματα. «Ημασταν ελεύθερα πνεύματα, νιώθαμε ότι “τίποτα δεν μας σταματά”» λέει ο ίδιος. «Αυτό μας επέτρεψε να σκεφτόμαστε έξω από τα καθιερωμένα πλαίσια».
Το να φτάνει κανείς σε αυτή την ηλικία είναι σχετικά νέο φαινόμενο. Στο παρελθόν, οι άνθρωποι συνταξιοδοτούνταν στα 60 τους και ζούσαν λίγα χρόνια ακόμα. Σπανίως έφτανε κανείς τις οκτώ δεκαετίες ζωής. Σήμερα, οι Αμερικανοί που έχουν φτάσει ή ξεπεράσει τα 80 χρόνια πλησιάζουν τα 15 εκατομμύρια. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί τις επόμενες δύο δεκαετίες, λέει ο Γουίλιαμ Φρέι, δημογράφος στο Brookings Institution. Μάλιστα, ελπίζουν να ζήσουν ακόμη περισσότερο. Οσοι είναι 80 ετών και άνω, κατά μέσο όρο, προσδοκούν να φτάσουν τα 93, σύμφωνα με το Pew Research Center.
Οι δαπάνες
Ως σύνολο, οι ηλικιωμένοι boomers είναι πιο μορφωμένοι και πλουσιότεροι από τις προηγούμενες γενιές – αν και υπάρχουν τεράστιες ανισότητες. Σε σύγκριση με άλλες ηλικιακές ομάδες, συμμετέχουν πολύ πιο μαζικά στις εκλογές, το οποίο τους επιτρέπει να έχουν λόγο σε όσα συμβαίνουν με τα δημόσια προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης, όπως το Medicare, όπως συμβαίνει άλλωστε και με την αγοραστική τους δύναμη.
Οι boomers βοήθησαν στην ανάπτυξη μιας οικονομίας που καθοδηγείται από την κατανάλωση και θα συνεχίσουν να το κάνουν, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο ή στο ίδιο επίπεδο. Οι προσωπικές δαπάνες γενικά μειώνονται μετά τα 80, τόσο για τους πλούσιους όσο και για τους φτωχούς, αφού ξοδεύουν λιγότερα χρήματα για ταξίδια και διακοπές και περισσότερα για υγειονομική περίθαλψη, λέει ο Μάικλ Χερντ, οικονομολόγος και ανώτερος κύριος ερευνητής στη Rand Corp.
Για παράδειγμα, οι δαπάνες υγείας αντιστοιχούν περίπου στο 15,4% των μέσων δαπανών των νοικοκυριών για τα ζευγάρια 80 ετών και άνω, ενώ για την ηλικιακή κατηγορία 65-69 ετών το ποσοστό αυτό είναι 11%.
Παράλληλα, τα ταξίδια, οι διακοπές και οι δραστηριότητες αναψυχής αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 5% των δαπανών των πιο εύπορων ζευγαριών άνω των 80 ετών, τη στιγμή που τα εύπορα ζευγάρια 65-69 ετών ξοδεύουν τα διπλάσια. Η τουριστική βιομηχανία θα ανταποκριθεί σε αυτό, προσφέροντας περισσότερα προγράμματα με πιο ήπιους ρυθμούς, με επίκεντρο την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, ώστε οι ηλικιωμένοι να μη σταματήσουν να ταξιδεύουν.
Με τόσα χρήματα που ξοδεύουν για υγειονομική περίθαλψη οι ηλικιωμένοι boomers – και τα ενήλικα παιδιά τους – προσδοκούν καλύτερα αποτελέσματα και ένα λιγότερο περίπλοκο, μπερδεμένο και κατακερματισμένο σύστημα υγείας. Θα διεκδικήσουν ενίσχυση της κατ’ οίκον ιατρικής φροντίδας, τηλεϊατρική, φορητές συσκευές, υποστήριξη για τους φροντιστές και καινοτομίες για την πρόληψη της άνοιας και της γνωστικής έκπτωσης. Τα συστήματα υγείας και οι βιομηχανίες θα ανταποκριθούν.
Σήμερα μόνο το 10% των ιατρικών σχολών απαιτεί πρακτική άσκηση των φοιτητών στη γηριατρική. Το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί. Ανθρωποειδή ρομπότ θα αξιοποιηθούν για τη φροντίδα των ηλικιωμένων.
«Υγιής διαβίωση, όχι επιβίωση»…
«”Περισσότερα χρόνια υγιούς διαβίωσης, όχι επιβίωσης”: αυτό θα γίνει το σύνθημα των boomers καθώς πλησιάζουν τα 80» λέει ο Κεν Ντάικτουαλντ, διευθύνων σύμβουλος της Age Wave, μιας εταιρείας συμβούλων με έδρα την Καλιφόρνια που ειδικεύεται σε ζητήματα τρίτης ηλικίας.
Σημειώνει ότι οι ΗΠΑ, όπου οι κατά κεφαλήν δαπάνες για υγειονομική περίθαλψη είναι υψηλότερες σε σύγκριση με άλλες χώρες, κατατάσσονται στην 72η θέση όσον αφορά τη διάρκεια της υγιούς διαβίωσης. Ο όρος αυτός αναφέρεται στον αριθμό των ετών που οι άνθρωποι μπορούν να αναμένουν ότι θα ζήσουν υγιείς.
…και δικαίωμα στην ευθανασία
Ο Ντάικτουαλντ αναμένει επίσης ότι πιθανώς θα αρχίσει να συζητείται ανοιχτά η ενεργητική και η παθητική ευθανασία. Για μια γενιά που έχει συνηθίσει να έχει τον έλεγχο των πραγμάτων, η σκέψη ότι θα ζήσει κανείς για χρόνια με αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, γνωστή και ως νόσο του Λου Γκέρινγκ, ή με άνοια σε προχωρημένο στάδιο, «δεν είναι κάτι που οι boomers παίρνουν ελαφρά» λέει.
Ο Ρίτσαρντ Εγκερμαν, που φέτος έκλεισε τα 80, και η σύζυγός του, Λίντα, 78 ετών, συμμερίζονται απόλυτα αυτόν τον προβληματισμό. Το ζευγάρι δεν έχει ιδιαίτερα προβλήματα υγείας και πηγαίνει κάθε χρόνο σε κρουαζιέρες. Γυμνάζονται και κάνουν τακτικά τσεκάπ, και οι δύο όμως έχουν κάνει τις αρθροπλαστικές τους. Ο Ρίτσαρντ έχει επίσης βηματοδότη. Αν μάθαινε ότι πάσχει από μια σοβαρή μορφή καρκίνου ή καρδιακή ανεπάρκεια, ο Εγκερμαν λέει ότι θα έπαιρνε «την πρώτη έξοδο που θα μου έδινε η μητέρα φύση». Πέρα από μια ορισμένη ηλικία – τα 75 ή τα 80 – τα ιατρικά έξοδα πρέπει να αφορούν την ανακουφιστική φροντίδα, λέει ο ίδιος, όχι πολυέξοδες επεμβάσεις. «Τα χρήματα πρέπει να ξοδεύονται για τα νεογέννητα και για τους ανθρώπους που βρίσκονται στην ακμή τους» προσθέτει.
Οι boomers εστιάζουν στην ευεξία και τη μακροζωία λέει η Μέρεντιθ Οπενχαϊμ, η οποία εργάστηκε 25 χρόνια στον τομέα της στέγασης ηλικιωμένων και ίδρυσε τη Vitality Society, μια διαδικτυακή κοινότητα για ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας. Αν αποφασίσουν να εξετάσουν τη λύση της στέγης ηλικιωμένων – κάτι που πολλοί αποφεύγουν – τα πάντα εξαρτώνται από αυτούς τους δύο στόχους.
Αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μενού βασισμένο σε φυτικές πρώτες ύλες, μαθήματα μυϊκής ενδυνάμωσης και καλλιτεχνικά εργαστήρια. Θα θέλουν οπωσδήποτε να έχουν λόγο στον τρόπο με τον οποίο δαπανώνται τα χρήματά τους σε προγράμματα και στην ασφάλεια. Πολλοί ενδέχεται να αποκλείσουν τη λύση της οργανωμένης φροντίδας και να παραμείνουν στο σπίτι τους, κάνοντας αναγκαίες μετασκευές όπως εγκατάσταση ανελκυστήρων και διεύρυνση των ανοιγμάτων στις πόρτες.
Ο κλάδος των ανακαινίσεων θα γνωρίσει εκρηκτική άνοδο. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί δαπανηρό, γι’ αυτό και ενδέχεται να δούμε περισσότερα νοικοκυριά πολλαπλών γενεών ή μοντέλα συγκατοίκησης.
Ο Περέιρα, ο ιδιοκτήτης της εταιρείας χρηματοοικονομικής τεχνολογίας, λέει ότι το γεγονός ότι ζει και εργάζεται ακόμα σε αυτή την ηλικία δίνει μια εικόνα στους ενήλικους γιους του για το πώς μπορεί να είναι η ζωή μετά τα 70. Αναρωτιέται, ωστόσο, αν οι ίδιοι θα θέλουν να εργάζονται στα 80 τους.
