Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε τον Μάιο στην Ελλάδα σε 4,9% και στην ευρωζώνη σε 3,2%. Τον Απρίλιο ήταν στην Ελλάδα 4,6% και στην ευρωζώνη 3%.
Ειδικότερα, η τιμή του κρέατος στην Ελλάδα τον Απρίλιο ήταν αυξημένη σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν κατά 12,8%, ενώ στην ευρωζώνη κατά 6,7%. Η τιμή του φρέσκου γάλακτος στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 4,4% όταν στην ευρωζώνη κατά το ίδιο διάστημα είχε υποχωρήσει κατά 1,7%.
Επίσης η τιμή των τυριών αυξήθηκε στην Ελλάδα κατά 3,5%, ενώ στην ευρωζώνη υποχώρησε κατά 1%. Ακόμα και αν δεχθεί κανείς την άποψη της κυβέρνησης ότι οι αυξήσεις στο κρέας πυροδοτούνται από τις μεγάλες εισαγωγές μοσχαρίσιου κρέατος και από τις διαταραχές που έχουν επιφέρει στον εφοδιασμό της αγοράς με αιγοπρόβιο κρέας οι ζωονόσοι, ποια είναι η ερμηνεία για το γεγονός ότι οι τιμές των εσπεριδοειδών εκτοξεύθηκαν κατά 18% στην Ελλάδα, αλλά μόνο κατά 7,5% στην ευρωζώνη; Ή για ποιον λόγο η τιμή της σοκολάτας αυξήθηκε κατά 7,7% στην Ελλάδα και κατά 5,7% στην ευρωζώνη, μολονότι όλες οι χώρες στην Ευρώπη εισάγουν το κακάο;
Μπορεί μετά το σοκ της ενεργειακής κρίσης το 2022 να υπήρξε αποκλιμάκωση των τιμών στα καύσιμα, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, αλλά ποτέ ξανά στα προ του 2022 επίπεδα, ενώ σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε αποκλιμάκωση τιμών στα τρόφιμα και τις υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, στα μεταποιημένα τρόφιμα και άλλα είδη νοικοκυριού η όποια επιβράδυνση των ανατιμήσεων είναι κυρίως αποτέλεσμα τεχνητής συγκράτησής της μέσω μέτρων όπως για παράδειγμα το πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους.
Η κατάργησή του από τον Ιούλιο του 2025 μέχρι και τα μέσα Μαρτίου του 2026, οπότε επανήλθε υπό μορφή ελαφρώς διαφορετική, οδήγησε σε ανατίμηση χιλιάδων κωδικών προϊόντων, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση το περασμένο φθινόπωρο να καταφύγει στην πολυδιαφημισμένη «πρωτοβουλία μείωσης τιμών». Ετσι οι προμηθευτές και τα σουπερμάρκετ προχώρησαν σε μειώσεις τιμών σε κωδικούς που οι ίδιοι επέλεξαν. Μάλιστα από τις αρχές του 2026 μέχρι τις 11 Μαρτίου του 2026 οπότε επιβλήθηκε εκ νέου το πλαφόν, έγιναν ανατιμήσεις σε περίπου 7.500 κωδικούς.
Γιατί δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός; Ο κλάδος των σουπερμάρκετ θεωρείται ακόμα κατακερματισμένος, παρά τη συγκέντρωση που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια. Την ίδια ώρα χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα, γεγονός στο οποίο οφείλεται σε σημαντικό βαθμό το χαμηλό διαχρονικά και όχι μόνο λόγω πλαφόν, περιθώριο κέρδους κοντά στο 1,5% όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη βρίσκεται κατά μέσον όρο στο 4%.
Επιπλέον, το μικρό μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας (κοντά στο 27% για φέτος) επιδρά αρνητικά στον ανταγωνισμό με δύο τρόπους: α)δεν ασκείται μεγάλη ανταγωνιστική πίεση στα επώνυμα προϊόντα, β) περιορίζει τη διαπραγματευτική ισχύ των σουπερμάρκετ έναντι των προμηθευτών.
Σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας του πληθωρισμού στην Ελλάδα είναι η αύξηση των χρεώσεων σε υπηρεσίες, ειδικά σε ό,τι σχετίζεται με τον τουρισμό, αύξηση που οφείλεται όχι μόνο σε έκτακτους παράγοντες, αλλά και στην ενισχυμένη ζήτηση από ξένους επισκέπτες.
Σε αυτό το περιβάλλον η κύρια λογική που διέπει τις ασκούμενες έως τώρα πολιτικές είναι η χορήγηση έκτακτων επιδομάτων που τροφοδοτούνται από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα στον ΦΠΑ, τα οποία αναδιανέμονται με τη μορφή επιδομάτων σε συγκεκριμένες εισοδηματικές κατηγορίες.
