«Φέρνει» στον Νίξον; Ή, αν ψάξουμε λίγο, θα βρούμε και άλλες ιστορικές αναλογίες πέρα από τη «θεωρία του τρελού», το Βιετνάμ και το Ιράν; Και γιατί, σκαλίζοντας λίγο στο πεδίο των ψυχολογικών δεσμών που διαμορφώνουν τις ανθρώπινες συμπεριφορές, να μη φθάσει κανείς έως τον Νέρωνα;
Μπορεί και να φθάσει ακόμη και αν ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ανεβεί ποτέ στο Capitol Hill για να παρακολουθεί εκστασιασμένος την Ουάσιγκτον να φλέγεται. Ο κλάδος της ψυχιατρικής είχε σκύψει πάνω από την περίπτωσή του ήδη από την πρώτη του θητεία. Η Αμερική υποψιάζεται ξανά σήμερα ότι ο πρόεδρός της είναι «διανοητικά ασταθής». Αν δεν είναι Νέρωνας, θα είναι Καλιγούλας.
Το κοινό χαρακτηριστικό όλων των προσώπων που κοσμούν την πινακοθήκη των διαταραγμένων είναι το απρόβλεπτο στις αντιδράσεις τους. Τουλάχιστον όμως σε ένα σημείο ο Τραμπ εμφανίστηκε απολύτως προβλέψιμος. Από τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης είχε πιθανολογηθεί πως εάν εγκλωβιζόταν σε έναν πόλεμο φθοράς θα επιχειρούσε να απεγκλωβιστεί δηλώνοντας νικητής. Πρώτα διακήρυξε την «ολική καταστροφή ενός μεγάλου πολιτισμού». Και έπειτα σάλπισε την «απόλυτη και ολοκληρωτική νίκη» του. Θα αναρωτιόταν κανείς «τι έπαθε ο πρόεδρος» εάν συμβολοποιούσε το σάλπισμα με μια τρομπέτα; Ενδεχομένως όσο και εάν έχριζε υπουργό τον σαμάνο με τον γούνινο σκούφο, τα κέρατα, το βαμμένο πρόσωπο, τα τατουάζ και το μενταγιόν με το σφυρί του Θορ στο στήθος που είχε μπουκάρει πριν από πέντε χρόνια στο Καπιτώλιο.
Γκροτέσκο, ναι, αλλά όχι ακίνδυνο. Ο πλανήτης παρασύρεται σε ένα σπιράλ κινδύνων από έναν απρόβλεπτο στην προβλεψιμότητά του πρόεδρο για τον οποίο η άσκηση της ισχύος συνιστά ένα είδος ηδονικής διασκέδασης. Πλάκα δεν έχει να εκστομίζεις πέντε λέξεις – «θα αυξήσω τους δασμούς 500%» – και ο πλανήτης να γουρλώνει τα μάτια του από την έκπληξη και τον τρόμο; Δεν είναι απολύτως διασκεδαστικό να κρατάς όλον τον κόσμο στην τσίτα με μία σου δήλωση, να τον βλέπεις να τσιμπάει και να κρέμεται από τα «beautiful balls» σου;
Είναι για τον ίδιο – άντε για κάτι τύπους σαν τον υπουργό του Πολέμου -, ακόμη και αν δεν είναι για όλους τους υπόλοιπους. Και αφού δεν είναι, ίσως θα άξιζε κανείς να ψάξει πού βρίσκεται εκείνη η λεπτή κόκκινη γραμμή που χωρίζει τη διανοητική αστάθεια από την ατόφια τρέλα. Ενδεχομένως ένα συμπέρασμα να είναι πως ο αυτοκράτορας είναι τόσο ασταθής για να μην υπολογίζει τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της αστάθειάς του – οι αναλυτές λένε πως θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας χρόνος από την ημέρα που θα τελειώσει οριστικά ο πόλεμος για να αποκασταθούν η ροή και το κόστος της ενέργειας. Αλλά ο αυτοκράτορας δεν είναι τόσο «τρελός» για να αδιαφορεί απέναντι στην ανήκεστο βλάβη. Πώς το λένε; «Trump always chickens out». Στο τέλος «πάντα κοτεύει».
Αυτό φαίνεται να είναι το σχήμα και η φόρμα των πραγμάτων σήμερα, τρίτη ημέρα μιας ασταθούς εκεχειρίας και χωρίς να υπολογιστεί το ενδεχόμενο κάποιας αιφνίδιας ψυχολογικής επιδείνωσης του αυτοκράτορα και της κότας του. Τουλάχιστον προς το παρόν, η άγνοια κινδύνου δεν είναι πλήρης. Θυμίζει καμία φορά πως οι πυρηνικές του κεφαλές είναι στις αποθήκες τους και περιμένουν ένα του νεύμα. Αλλά τουλάχιστον ξέρει τι θα γίνει εάν το δάχτυλό του πατήσει το κουμπί.
Με την πυρηνική απειλή έχτισε ο Ρίτσαρντ Νίξον τη «θεωρία του τρελού» για να στριμώξει τους Βιετναμέζους. Μισό αιώνα αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ πολιτεύεται (ή διασκεδάζει) με τις εφαρμογές της θεωρίας στην πράξη. Με τους πυραύλους του, τις φλόγες του, τις τρομπέτες του και τους σαμάνους του. Ευτυχώς, και με την κότα του.
