Τι να βάλεις πρώτα σε ένα κείμενο που επιχειρεί να μιλήσει για αδιέξοδα και ελπίδες; Ποια λέξη αποτυπώνει καλύτερα τη στιγμή; Η ελπίδα ή το αδιέξοδο; Συναντάει κανείς – εκτιμώ – πιο σύντομα την ελπίδα, αν ξεκινήσει από τα αδιέξοδα και αν επιχειρήσει να ανιχνεύσει το βάθος τους, το εύρος και την αντοχή τους. Αν απομακρυνθεί κανείς από την επικαιρότητα και δεν αφήσει τον εαυτό του διαθέσιμο στην επιρροή του εντυπωσιασμού των γεγονότων, αποκτά μια πιο καθαρή εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας. Μια κοινωνία ανθρώπων σε αμφιβολία και αναζήτηση, στη μεθόριο των διλημμάτων μεταξύ κίνησης και ακινησίας. Αντικείμενο χειρισμού από μια εξουσία που αισθάνεται ισχυρή, όταν η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί και η απόσταση μεταξύ κυβερνώντων και κυβερνωμένων μοιάζει πια αγεφύρωτη.
Η καθημερινή επιβάρυνση του κοινωνικού και πολιτικού περιβάλλοντος έρχεται σαν μηχανική κατάληξη μιας διαχειριστικής και πολιτικής αδυναμίας ανταπόκρισης στις ανάγκες της εποχής, από το επαρκές εισόδημα ως την ικανοποιητική θεσμική λειτουργία. Στο μεγάλο εύρος μεταξύ των δύο αυτών μεγεθών, που συνδέονται με την πραγματική ζωή και τη βιωμένη πρόσληψή της, υπάρχει χώρος να αναπτυχθούν πολιτικές δυνάμεις που τρέφονται από την απουσία προοπτικής, από την εμπεδωμένη αντίληψη ότι τίποτα δεν μπορεί να βελτιωθεί και τη συνακόλουθη στάση άρνησης και απόρριψης αυτού που έχει ήδη διαμορφωθεί και φαντάζει ως ανίκητος εχθρός. Αυτό που προκύπτει είναι η ατμόσφαιρα μιας τυφλής σύγκρουσης, που μέσα της υπάρχουν συμπυκνωμένα όλα τα αδιέξοδα και εκδηλώνονται καθημερινά μπροστά μας ως αδυναμία συνεννόησης και διαλόγου. Μια δίκη, η δίκη για τα Τέμπη που μόλις ξεκίνησε, θα αρκούσε ως παράδειγμα. Μια υπόθεση που βρίσκεται στη Δικαιοσύνη θα ήταν η τελευταία αφορμή για μια αντιπαράθεση που δεν είναι πολιτική, αφού ο βίαιος λόγος που τροφοδοτεί, ακόμη και από τους θεσμικούς χειριστές, δηλητηριάζει και προκαλεί.
Το αδιέξοδο, τα αδιέξοδα, είναι υπόθεση πολιτική. Και την ευθύνη αυτής της υπόθεσης τη φέρουν τα πολιτικά κόμματα. Το κόμμα στην Κυβέρνηση έχει με όλους τους τρόπους μιλήσει για τον εαυτό του. Δεν απομένει κάτι να μάθουμε που δεν γνωρίζουμε, κάτι που επιμελημένα μεταμφιέστηκε. Η κρίση έχει μια χρήσιμη πλευρά. Φωτίζει τα αδιέξοδα. Η συνειδητοποίηση που ακολουθεί, όταν αυτό συμβεί, ανοίγει έναν δρόμο και φέρνει μια ευκαιρία. Η αδυναμία των πολιτικών κομμάτων της αντιπολίτευσης να διατυπώσουν τις σύγχρονες ανάγκες, να επεξηγήσουν το νέο περιβάλλον και μέσα του να οργανωθεί μια αποτελεσματική δράση απέναντι στην κρατούσα συνθήκη, είναι η πιο βαριά έκφραση του αδιεξόδου που η ζωή το εκφράζει σε πληθυντικό αριθμό.
Αν υπάρχει μια ελπίδα να κλονιστούν τα αδιέξοδα, αυτή είναι να τα αφήσουμε να συναντηθούν με τον εαυτό τους. Και ο τόπος της συνάντησής τους είναι η κάλπη. Στην κάλπη όλες οι ελπίδες. Σε αυτό το μεσοδιάστημα αναμονής, ως την ώρα της αποτίμησης, η κλιμάκωση της πολιτικής κρίσης που αναγκαστικά τροφοδοτεί πλέον το περιβάλλον αδιεξόδου, που απορροφά αλύπητα κάθε κυβερνητικό τέχνασμα και σχεδιασμό, θα διαψεύσει όλους τους ανεδαφικούς πολιτικούς στόχους και θα διαμορφώσει τις προϋποθέσεις μιας σύγκρουσης, που θα είναι πιο κοντά σε μια ελπίδα αναγέννησης και τον δύσκολο δρόμο της. Η ατομική ευθύνη όσο ποτέ.
Ο κ. Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας.
